reliquiae

rēliquiae, ārum, f.: the things left; remnant, 1.30; relics, remains, 4.343. (relinquō)

rē̆lĭquĭae (in the poets, also rellĭqu-; cf. religio init.), ārum (gen. sing. reliquiae, App. Apol. ap. Carm. p. 277, 13), f. [relinquo, I. B. 1.], the leavings, remains, relics, remnant, rest, remainder of any thing.

• I Lit.
• • A In gen.: is navem atque omnia, perdidit in mari, Haec bonorum ejus sunt reliquiae, Plaut. Rud. 1, 3, 17 (201); cf.: de bonis quod restat reliquiarum, id. ib. 5, 1, 7 (1287): paucorum mensum sunt relictae reliquiae, id. Most. 1, 1, 81 (81) Lorenz ad loc.; cf. exercitūs, Auct. B. Alex. 40 fin.: copiarum, Nep. Them. 5, 1; cf.: tantae cladis, Liv. 22, 56; 43, 10: pugnae, id. 5, 12: belli, id. 9, 29; Sall. H. 1, 48, 8 Dietsch; Vell. 2, 17, 1: legionum, id. 2, 46, 4: dum belli reliquiae peraguntur, Just. 22, 8, 6; 15: Danaūm, i. e. the remnant of the Trojans who had escaped from the hands of the Greeks, Verg. A. 1, 30; 598; 3, 87 al.: hujus generis reliquias restare video (sc. hominum), Ter. Ad. 444: gladiatoriae familiae, * Caes. B. C. 21, 4: cibi, excrements, Cic. N. D. 2, 55, 138; so absol., Sen. Const. 13, 1: hordei, Phaedr. 5, 4, 3: vini, id. 3, 1, 6: virorum, Verg. A. 8, 356: limae, Plin. 34, 7, 18, § 44; cf. Vulg. Exod. 8, 3.—
  • B In partic.
  • • 1 The leavings, remains, remnants, fragments of food (cf.: cenarum reliquiae, Ap. Met. 2, 24, 15), Plaut. Curc. 3, 18 (388): immo si scias reliquiae quae sint, id. ib. 2, 3, 42 (321): cras de reliquiis nos volo, id. Stich. 3, 2, 40 (493): reliquias ubi videro, id. Men. 1, 2, 33 (142); 3, 1, 15 (460); id. Pers. 1, 3, 25 (105): Phaedr. 1, 22, 6; Suet. Galb. 22; Petr. 6.— Hence in a double sense: vellem Idibus Martiis me ad cenam (i. e. to the assassination of Caesar) invitasses: reliquiarum (i. e. Antony) nihil fuisset, Cic. Fam. 12, 4, 1. —
    • 2 The remains, relics, ashes of a deceased person; esp. of a body that has been burned: C. Marii sitas reliquias apud Anienem dissipari jussit Sulla victor, Cic. Leg. 2, 22, 56; Sen. Ep. 92, 35; Tac. A. 1, 62; 2, 69; 75; 3, 4; Suet. Oth. 10; id. Aug. 100; id. Ner. 38; id. Tib. 54; id. Calig. 3; Just. 11, 15, 15; Verg. A. 5, 47; 4, 343; 6, 227; cf.: reliquiae (polypi) adservatae miraculo pependere pondo DCC., Plin. 9, 30, 48, § 93.—Hence in a double sense: si funus id habendum sit, quo non amici conveniunt ad exsequias cohonestandas, sed bonorum emptores, ut carnifices ad reliquias vitae lacerandas et distrahendas, Cic. Quint. 15, 50.—
    • 3 The (unconsumed) remains of the flesh of a sacrifice (different from exta), Suet. Aug. 1.—
• II Trop., remnants, remains, remainder, rest, etc.: animaï reddidit omnes, Lucr. 3, 656: vis illius aestus Reliquias vitae membris ex omnibus aufert, id. 6, 825: motus vitalis, id. 2, 955: donec reliquias maxime reliquiae rerum earum moventur in animis et agitantur, de quibus vigilantes aut cogitavimus aut agimus, Cic. Div. 2, 67, 140: pristinae fortunae, id. Sull. 1, 1: maximi belli, id. Prov. Cons. 8, 19: quam palmam utinam di immortales, Scipio, tibi reservent, ut avi reliquias persequare, i. e. the finishing of the Punic war, id. Sen. 6, 19: id cum est apud oratores frequentissimum, tum etiam in usu cottidiano quasdam reliquias habet, Quint. 8, 5, 1.

reliquiae, ārum, f. (reliquus), das Zurückgebliebene, Übrige von etwas, der Überrest, der Rest, die Trümmer, I) eig.: A) im allg.: alicariae, Abfälle, Plaut.: paucorum mensum, Plaut.: copiarum, Nep.: coniurationis, Cic.: cibi, Ausleerungen, Cic.: hordei, Phaedr.: oppidorum, Verg.: navigii, Wrack, Sen. – m. subj. Genet., Troes, Danaûm r., die von seiten der Danaer übriggelassenen Troer, Verg.: reliquiae pugnae, die nach der Schlacht Übriggebliebenen, Liv.: reliquias tantae cladis velut ex naufragio colligere, Trümmer (von Truppen), Liv. – B) insbes.: a) die Speisereste, Tafelreste, Reste, der Abhub, Abtrag, Plaut., Sen. u.a. (vollst. cenarum r., Apul. met. 2, 24): cenā peractā reliquias circumstantibus dividere, Sen. – sarkastisch, vellem Idibus Martiis me ad cenam (zur (Ermordung Cäsars) invitasses, reliquiarum nihil fuisset, es würden keine Reste (kein Abtrag, d.i. Antonius) übriggeblieben sein, Cic. ep. 12, 4 in. – b) die Überreste eines toten Menschen od. Tieres, das Gerippe, humanorum corporum, Tac. ann. 2, 69: polypi, Plin. 9, 93. – c) die Überreste eines verbrannten Leichnams, die Asche, Marii, Cic.: reliquias gentili Domitiorum monumento condere, Suet.: ossa et reliquias mari mersit, Suet. – u. = Gebeine, Corp. inscr. Lat. 6, 1884 u. 6, 14672: reliciae geschr., Corp. inscr. Lat. 6, 4999. – u. die Gebeine eines Märtyrers, die Reliquie, Hieron. epist. 109, 1. Augustin. serm. 318, 1 u.a. Eccl.; vgl. Elmenhorst zu Gennad. p. 168. – d) die nicht verbrannten Fleischreste des Opfertieres, im Gegensatz zu exta, Suet. Aug. 1. – e) die Ausleerungen, Exkremente, Sen. de const. sap. 13, 2. – f) reliquiae infantis, die Nachgeburt, Soran. – II) übtr.: pristinae fortunae reliquiae miserae et afflictae, Cic.: reliquiae pristinae dignitatis, Cic.: dissipare reliquias (die letzten Kräfte) rei publicae, Cic.: erant haud parvae reliquiae belli circa Agrigentum Romanis, Liv.: avi reliquias persequi, den vom Großvater hinterlassenen Rest (des punischen Krieges), Cic. – ➳ Sing. reliquia, converritor pridianae reliquiae, Apul. apol. 6. – bei Dichtern zur Verlängerung des e auch relliquiae geschrieben; vgl. Lachm. zu Lucr. p. 281.

reliquiae [CL], reliquia, reliqua 1 that which remains after some process of reduction or elimination, the remnants, remains; b (of people). c (of food) left-overs. ~iae ratium, multo tempore dissolutarum, Rotomagi adhuc nostra aetate visebantur W. Malm. GR II 180; ibi quippe religatas tenet ~ias cogitationum mearum J. Ford Serm. 43. 4; antiquos ritus, jovialia numina, vatum / relliquias, totiens quid repetisse juvat ‥ ? Garl. Epith. I 30; ~ie visorum remanentes in oculo, oculis clausis videntur Duns Ord. III 146.  b rursum miserae mittentes epistolas ~iae ad Agitium Romanae potestatis virum Gildas EB 20; arca in qua ~iae generis humani, et semen, ut ita dixerim, sequentium servabatur aetatum Bede Gen. 36C; congregata est ecclesia primitiva de Israhel, congregatur nunc de gentibus, congreganda est in fine mundi de ~iis Id. Tab. 417A; ~iae per Q scribendum est et unum L, licet Vergilius poetica licentia dixisset ‘relliquiae Danaum’ Alcuin Orth. 2344; conantem ulterius tendere Edmundum, ut ~ias predonum persequeretur ad internitionem W. Malm. GR II 180; germen albi draconis ex ortulis nostris abradetur, et ~ie generationis ejus decimabuntur G. Mon. VII 3; et usquequo Domine non misereberis ~arum Jerusalem? J. Ford Serm. 32. 1.  c intus salutaris cibi ~iis Bede Mark 194C; silentio quoque preterire placuit innumeros homines ‥ per ~ias ciborum ejus ‥ curatos Eadmer V. Anselmi I 35; egenis ‥ mensam et cibos apponens, nec minus pro disciplina famulantium ~ias abstergens W. Malm. GP II 75; ut ex ~iis plenius et gratius consolaretur egenos J. Sal. Thom. 11 p. 307; Dominus cum comedisset piscem assum, dedit ~ias discipulis suis S. Langton Ruth 115. 2 a remains of a dead person. b remains of a saint, relic; c (as sg.); d (of other object); e (used in the swearing of oaths). f (dies or festum ~iarum) Thursday in Holy Week. a pro morte heretici ‥ ~ias debet igni concremare Theod. Pen. I 5. 13; nec ~ias tuas ad tui memoriam tenere potuit Anselm (Or. 16) III 66; velut ~ias vilium mancipiorum aecclesie foribus alienavit W. Malm. GP V 265; funus juxta Servium proprie est jam ardens cadaver; quod dum portatur, exequias dicimus; crematum, ~ias; conditum jam, sepultum Alb. Lond. DG 6. 30; 1228 admoneantur parochiani quod cimiteria sua in quibus ~ie suorum predecessorum sepeliuntur honeste claudant Conc. Syn. 166.  b nos modo credimus si sanctas ~ias tangimus melius habere Comm. Cant. I 343; ~ias ðe gind ealne middangeard sindon (Jud. Dei) GAS 412; postquam relliquiae sancti cum laude patroni / translate fuerant Wulf. Swith. I 1079; 1136 patrocinia sanctorum apostolorum, et ~iarum que nobis ibi pre oculis erant in adjutorium meum suppliciter implorans Cart. Bath 57; quemadmodum vestes aut ~ia S. Johannis jam mortui non suscitare mortuos virtute propria constat (Tyss.) Ziz. 141.  c 1351 caput Beati Machuti ‥ quod satis venerabilis ~ia merito dici debet (Const. Thome Abbatis) G. S. Alb. II 427.  d sancti Keivini cithara ‥ pro ~iis virtuosis et magnis ‥ habetur Gir. TH III 12; brachium vero sanguinolentum [sc. imaginis parvi Jesu] Joannes, regis Anglorum filius, inter ~ias cum magna veneratione secum portavit Trevet Ann. 107; oriflamma ‥ consimilem sequebatur effectum, ita quod non oportet inter ~ias illam diutius venerari Ad. Mur. Chr. app. 247.  e necnon et sacramentum in omnibus ~iis, quibus ille rex maxime post Deum confidebat Asser Alf. 37; homo ‥ super sanctissimas ~ias juraverat Ord. Vit. III 11 p. 117; s1175 suscepto ab eo ‥ sacramento super sanctas ~ias appositas (Lit. Regis) Diceto YH 400; ego ‥ D. Hugo ‥ super ~as ecclesie M. ‥ numquam artem vel dolum per me vel per alium querere, quo predicta ecclesia ‥ de supradicto tenemento in aliquo deinceps vexetur Reg. Malm. I 453; s1318 factis sacrosanctis evangeliis et sanctorum ~iis, magnum sacramenti juramentum prestiterunt Plusc. IX 24.  f 1397 in distribucione pauperum die ~iarum ix s. vj d. Ac. Obed. Abingd. 63; 1515 festum ~iarum duplex Comp. Swith. 345. 3 (as sg.) reliquary. 1295 una ~ia cristallina continens duas costas S. Laurentii (Vis. S. Paul.) MonA III 332; 1498 Harmanno Goldsmyth pro ‥ emendacione unius ~ie Sancti Petri x s. iij d. Fabr. York 40.

rĕlĭquĭæ, (9) ārum, f. (reliquus), ce qui reste ¶ 1 reste ou restes : gladiatoriæ familiæ Cæs. C. 3, 21, 4, les restes dʼune troupe de gladiateurs ; pugnæ Liv. 5, 13, 12, les survivants du combat ; cædis Liv. 41, 12, 9, les survivants du massacre, cf. Liv. 22, 56, 2 ; 43, 10, 8 ; cibi Cic. Nat. 2, 138, les résidus de la nourriture || [abs^t ] déjections, excréments : Sen. Const. 13, 2 || débris, reliefs dʼun repas : Pl. Curc. 388, etc. ; Suet. Galba 22 ; [jeu de mots] Cic. Fam. 12, 4, 1 || restes dʼun mort, cendres : Cic. Leg. 2, 56 ; Sen. Ep. 92, 35 ; Tac. Ann. 1, 62, etc. || ossements : CIL 6, 1884 ; 6, 14672, 9 ¶ 2 [fig.] pristinæ fortunæ Cic. Sulla 1, les débris dʼune ancienne fortune ; belli Cic. Prov. 19, les restes dʼune guerre ; ut avi reliquias persequare Cic. CM 19, pour que tu achèves ce que ton aïeul a laissé inachevé.

➳ sing. reliquia Apul. Apol. 6 || poét., pour allong^t de la première syllabe, relliquiæ.

reliquiae , arum. f.
餘渣。剩者。遺屍骸。聖匵。\* — sanctae 聖骸。Febrium reliquiae 餘瘧。

Suggest a Translation
See an image

reliquiae (not rell-), ārum, f

• re-+LIC-, what is left, a remainder, leavings, remains, relics, remnant, rest: copiarum, N.: tantae cladis, L: Danaūm atque inmitis Achilli, i. e. (the Trojans) not slain by the Greeks, V.: gladiatoriae familiae, Cs.: cibi, excrements: hordei, Ph.: virorum, V.— The leavings, remains, remnants, fragments: frui reliquiis, Ph.: vellem Idibus Martiis me ad cenam invitasses: reliquiarum nihil fuisset, i. e. Antony should have fallen with Caesar.—Of the dead, the remains, relics, ashes: C.Mari: meorum, V.—Fig., remnants, remains, remainder, rest: reliquiae rerum earum moventur in animis: maximi belli: avi reliquias persequi, i. e. your ancestor's unfinished work(the Punic war).