scutum
scutum, a shield, Roman shield, infantry shield, buckler
- I An oblong shield, made of boards fastened together, and covered with leather, a buckler (whereas clipeus denotes a round shield, target of metal; cf. Veg. Mil. 2, 18): scutum pro clipeo, Liv. 1, 43: pedestre, of the infantry, Quadrig. ap. Gell. 9, 13, 14; 9, 13, 16; Liv. 6, 8; 7, 10: equestria, of the cavalry, id. 43, 6: ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuit, Caes. B. G. 2, 21: scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, id. ib. 2, 33: sublato scuto, id. B. C. 2, 35: abjecto scuto fugere, Cic. Tusc. 2, 23, 54: ut non modo non abjecto, sed ne rejecto quidem scuto fugere videar, id. de Or. 2, 72, 294: scutum reliquisse praecipuum flagitium, Tac. G. 6: hastas et scuta reclinant, Verg. A. 12, 130: fulgentia, id. ib. 8, 93: longa, id. ib. 8, 539; Ov. Tr. 4, 1, 73; Liv. 7, 26; 38, 17: erectum altius, Amm.24, 4, 4.—
- B Transf., heavyarmed soldiers, men bearing shields (late Lat.): oppidum, ordine circumdatum trino scutorum, oppugnabat, Amm.24, 4, 10: Agilo, scutorum densitate contectus, id. 21, 12, 18 al.—
- II Trop., a shield, i. e. a defence, protection, shelter, safeguard (rare): sed ne quod tamen scutum dare in judicio viderentur eis, quos, etc., Cic. Tull. 18, 43: scuto vobis magis quam gladio opus est, Liv. 3, 53 fin. (for which, just before: praesidia libertatis non licentiae ad impugnandos alios): Fabius novam de Hannibale victoriam commentus est, non pugnare. Hinc illud ex populo, ut Imperii scutum vocaretur, Flor. 2, 6, 27; cf.: Deus, scutum meum, Vulg. 2 Reg. 22, 3: scutum fidei, id. Eph. 6, 16.
unam [gorgonem ] Perseus ~o vitreo defensus interfecit
non habens ~um ad manum, quo regem a nece defenderet
~um praetenditur ut ipse totus inde protegatur
videres ‥ ~a micanti coloris genere diversis conspectibus pulcriori spectaculo resp[l ]endere
~um,schylde
~um Bedae
hec figura ~um dicta Bede, in partes octo picta
vos estis ‥ gladius contra hostes, ~um contra inimicos
contra ille ~o patientie armatus paucis occurrit
si ‥ occiderit, amittat liberalis ~um liberalitatis(
istud scutum te, Maria, / contra tela cluit tria
tuus tunc preclare / fit triangulare / scutum filius
emi faciant unum pulcrum lapidem ponendum super corpus Geraldi filii Mauricii justiciarii Hibernie in quo fieri faciant ~um ipsius Geraldi cum armis suis
cum uno nobili ~o aceri diversimode depicto(
[dedit ] j casulam ‥ habentem quandam arborem extendentem ramos cum foliis, et inter ramos circumquaque ~os diversorum armorum consutos
de ista nota que semibrevis nuncupatur, et figuratur ad modum losenge in ~o
ammaylantur ~i(v.
sunt quidam qui portant unum ~um intra aliud ~um
sic superbivit ‥ ut mutaret arma sua ‥ et adderet ~o suo arma Sancti Edwardi
pelves argenteas, quae ~a habent Sancti Albani anemelata in suis fundis
cito post obiit Anselmus frater ejus et sic evanuit ~um Marescallorum
clipeus
hec omnia in parva figura trium notarum quadratarum et in ~o subsequente sex notarum simplicium patent
cum sex navibus in Angliam cursum direxit, sed rubeum ~um quod signum pacis erat super malum navis erexit
ne quis mercator pretendat selde sue rubros pannos vel nigros vel ~a vel aliqua alia per que visus emptorum sepe decipiuntur ad bonum pannum eligendum
usque ad summam quadraginta milium ~orum, quorum duo semper valerent unum nobile Anglicanum
decem ~a in auro, duo ~a in moneta Britannie
solvit pro anulis ‥ quinquaginta libras, que sunt trecenta ~a
novies centum et duo ~a auri in eodem sacco cum interfinio modico
reddendo inde nobis per annum mille ~os aureos, vocatos Joannes
moneta de auro, sc. nobile seu ~um auri(
~os de Phelippes
cuidam campsori ‥ ad habenda ~a Francie pro moneta Flandrie pro dictis ambassiatoribus
computando ~um Scoticanum ad duodecim solidos
in ij scut’ emptis ad caruc’, iij d. ob.
tunc detur a viro dos mulieri et ponatur super ~um vel super librum annulus
ponatur super librum vel super ~um anulus et argentum
item j ~um ad modum tabule cum salutacione Gabrielis de cupro deaurato
item pro iiijxx et x et dim. pedibus de ~is
petra de Reygate ‥ pro crestis, ~is, corbell’, angular’, asshelariis, et aliis diversis necessariis ‥ ad batellamenta
cignos octodecim, quatuor ~a aprina et sex corpora carnium ferinarum
in ‥ uno ~o debraun
in ij ~io debraune pro festo
de sceutis debraun , precii lxv s.
habet anno quoque unum ~um in redditu ~orum meorum Rothomagi per manus turrensis mei
quando dominica terra ‥ dat scutagium, dicta terra dabit quintam partem unius ~i
quotiens xx solidi ponentur super ~um remanebunt abbati xij libre
concesserunt ei auxilium, sc. ad ~um viginti solidos ad filiam suam primogenitam maritandam
tenuit ‥ unam carucatam terre ‥ per servicium dimidii ~i
debent singuli capitaliter de ~o tenentes convenire et unum militem eligere de quolibet ~o qui corporaliter faciet servitium ‥ et quodlibet ~um taxabitur ad sex marcas
est autem aliud genus tenementi, ejus sc. quod tenetur in socagio libero, et ubi fit servitium in denariis capitalibus dominis, et nihil inde omnino datur ad ~um et servitium regis
expeditionem cum xij vassallis et cum tantis ~is exerceant
quod omnibus placuit de ~orum opere sicut dixisti
- 1. langwerpig schild van Rom. soldaten (rechthoekig, gebogen, van hout, met leer bespannen en met ijzer beslagen); alg. schild [pedestre van voetsoldaten; equestre van ruiters]; ➤ -um reicere achter zich houden, om de rug te dekken;
- 2. (metaf.) schild, bescherming, verdediging; ➤ -um dare in iudicio; -o vobis magis quam gladio opus est (Liv.).
Exiit ex Lucis cum quingentis fere Scutis .
Volumus ut cum collecta vel Scutis in placito comitis nullus præsumat venire, etc.
Scutum cum lancea, æstimatur duobus solidis, in Lege Ripuar. tit. 36. § 11.
Scutaerant ex ligno, et ex pluribus minutisque tabellis juncta, uti docent Varro de Ling. Lat. lib. 4. cap. 24 :
Scutum minute confectum tabellis.Et Ammian. lib. 21. cap. 2 :
Cum apud ParisiosHæc corio crudo tegebantur ex eodem Ammiano lib. 24. cap. 2. undeadhuc Cæsar Julianus quatiens Scutum variis motibus exerceretur in campo, axiculis, quibus orbis erat compaginatus, in vanum excussis ansa remanserat sola.
Scutasunt appellata, a Græc.
Infra :Des escus percent fust et ais, Sur les haubers tourne les fais.
Qu'ils trespercierent des escus Tout entierement fers et fus.
Qui(Frisones) Scutum suæ militiæ a dicto potestate recipere debent, in quo corona imperialis, in signum libertatis a nobis concessæ, debet esse depicta.
Si de vulnere os exierit tantæ magnitudinis, ut jactum in Scutum trans publicam viam sonitus ejus audiri possit, 4. sol. componat.Addit. ad easdem Leges tit. 3. § 24 :
Si ossa de vulnere exierint, tantæ magnitudinis ut in Scutum jactum, 12. pedum spatio, dictante nemine possit audiri, etc.Lex Ripuar. tit. 70. § 1. et 2 :
Et os exinde exierit, quod super viam 12. pedum in Scuto jactum sonaverit, etc.Leges Rotharis Regis Longobard. tit. 18. § 8.
Sic ita ut uno osse talis inveniatur, quod ad pedes 12. super viam sonum in Scuto facere possit.Jus Frisicum vernaculum ex versione Sicamæ :
Tria ossa a cranio vulnerato exeuntia componi debent. Primi ossis exitus sunt 32. grossi. Secundi exitus 16. grossi. Tertii exitus 8. grossi. Tunc jurabit uno juramento, quod in Scuto tinnire audiri potuit, cum genu impositum in Scutum, æreum scilicet, caderet, alioquin componere non tenemur.apud Leonem in Tacticis cap. 7. § 31. Vide Esculeum, et Stephanium ad Saxonis Grammatici Histor. pag. 186.ἦχος τοῦ σκουταρίου ,
Anastasius in Leone III. PP. pag. 140 :......... ἴσον γε μὲν ὀμφαλοέσσῃ Ἀσπίδι μεσσατίοισι τύπον κοιλῄνατο χώρους Σταυρὸν ἀπαγγέλλουσα.
Hic vero pro amore et cautela orthodoxæ fidei fecit, ubi supra Scuta argentea duo, scripta utraque Symbolo, unum quidem literis Græcis, et alium Latinis, sedentia dextra lævaque super ingressum corporis pens. inibi libras 94.Infra :
Fecit et supra in ingressu corporis Scutum ex auro purissimo, in quo orthodoxæ fidei Symbolum scribi fecit, quod pens. libr. 32.Scribit Photius, et ex eo alii apud Allatium de consensu utriusque Eccl. lib. 2. cap. 6. n. 6. Leonem Pap. scuta argentea, in quibus descriptum erat symbolum fidei, ex Gazophylacio sustulisse :
Ἀσπίδας δὺο ἑλληνικοῖς καὶ γράμμασι καὶ ῥήμασιν ἐχούσας τὴν τῆς πίστεως ἔκθεσιν.Vide Salmasium ad Tertullianum de Pallio pag. 249. et Nicolaum Alemannum de Lateranensibus
Tres calices aureos, in quibus erant libræ auri 10. unum vas chrismale argenteum, Scutum argenteum deauratum, psalterium aureis scriptum literis, etc.
Et fecit redemptionem pro se et suis de 3. mille Scutis auri.Vide Moneta, et Scutatum.
Ad assensam unius Scuti censualis ad valoremxxii. solidorum et sex denariorum.
Cum electus fuerit Episcopus, Abbas, Abbatissa, qui Scuto fruuntur bellico, tales primo tenentur a Rege feudum recipere, et postea ab Ecclesia curam spiritualem.Art. 65. § 3 :
Si quis a sibi in generatione æquali infeudatur, non suam originem, aut civilia jura, sed tantummodo feudi dignitatem, id est Scutum bellicum, minoravit.Dicuntur autem
uti scuto bellico, vel
frui, qui feudum possident, vel qui
nati sunt ad Scutum feudale, ita quod jus feudi facere valeant, ut est in Jure feudali Saxon. cap. 26. § 2. ut e contra mulier, et clericus, qui servitii feudalis incapaces habentur,
Scuto bellico carere, cap. 40. § 6. Adde cap. 2. 3. 16. 17. 41. 44.
Feudum scuti cum scuto cessaredicitur in eodem Jure feudali Saxon. cap. 42. § 1. Vide Scutagium.
Negabat quoque hominium Episcopi, et casamenta, pro quibus hominium debebat Episcopo : et plenum Scutum de cera singulis annis in festo S. Vincentii, etc.Vide supra Ceragium.
Ego Raynaldus Castri Credonensis dominus, et mecum pariter uxor mea nomine Ennoguena, cognomine Domitella, Scuta bellorum, et denarios, qui mittentur in castello meo a jurantibus ad reliquias Sanctorum cedimus et concessimus S. Trinitati et Vindocinensi Monasterio in manu Ordrici Abbatis, ut sub jure et potestate Ecclesiæ Parrochialis S. Clementis semper maneat, et Monachi Vindocinenses in ipsa Ecclesia Domino Deo servientes ea habeant in omne tempus futurum. Ipsum vero Abbatem rogamus, ut medietatem Scutorum de bellis, et denariorum de Sacramentis pro amore nostro concedat Goffrido Cappellano nostro, et teneret ab ipso Abbate, et a Monachis suis solum dum ipse viveret.
Armati veniant, id est, quia potest habere, cum lorica et Scuto ancipite, atque fuste.Ubi
Scutum ancepstrigonum interpretor, uti Gallorum veterum, et Francorum fuit, quemadmodum diximus in Notis ad Alexiadem.
Blountin Nomolex. Angl. :
Noverint universi per presentes me Johannam nuper uxorem Will. Lee de Knightley dominam et rectam hæredem de Knightley dedisse....... Ricardo Peshale.... Scutum armorum meorum habendum et tenendum ac portandum et utendum ubicunque voluerit sibi et hæredibus suis imperpetuum ; ita quod nec ego nec aliquis alius nomine meo aliquod jus vel clameum seu calumpniam in prædicto Scuto habere potuerimus, sed per presentes sumus exclusi imperpetuum.
Et dum per pugnam ipsam causam, sicut antiqua fuerat consuetudo, quærere disponebant, gravis causa nobis esse comparuit, ut sub uno Scuto, per unam pugnam, omnem suam substantiam homo amittat.Adde lib. 2. tit. 55. § 1. 2. 3. et Edictum Rotharis tit. 59.
Præfatus Prior dedit illi centum solidos et fidei Scutum ; videlicet ut illud fidei Scutum foret hujus largitionis signum. Et ad confirmationem hujus scripturæ et memoriale sempiternum hujus rei testes, etc.
hastis ferire. Ammianus lib. 15. cap. 8 :
Militares omnes horrendo fragore Scuta genibus illidentes, quod est prosperitatis indicium plenum : nam contra cum hastis clypei feriuntur, iræ documentum est et doloris.
Si vero occiderit(feram regalem) amittat liber Scutum libertatis ; sit illiberalis, careat libertate ; si servus, vita.
Omnes Waregangi, qui de exteris finibus....... se sub Scuto nostræ potestatis subjecerint, etc.
Nec quenquam moveat quod ego Hasculfus alterius figuræ sigillum habui antequam pater meus iret Jerusalem, videlicet cum Scuto de quarteriis.Chron. Bertrandi
du Guesclin:
Là peussiez veoir maint Escu de quartier, Et mainte lance grosse dont bon sont li acier.
Escu de cartiervel
quartier, dicitur Scutum, quod ad latus, sinistrum, scilicet, ferebatur. :
Ibidem :Au col li pandent un Escu de cartier.
Vide supra Cantellus.Grant cop li doune sor l'Escu de cartier.
Tunginus aut Centenarius mallum indicent, et in ipso mallo Scutum habere debent, et tres homines causas tres demandare, etc.Quod quidam referunt ad eum morem, de quo Otto Frisingensis lib. 1. de Gestis Frider. Imp. cap. 12 :
Est autem consuetudinis Regum Francorum, quæ et Theutonum, ut quotiescumque ad sumendum Imperii coronam militem ad transalpinandum coegerint, in prædicto campo mansionem faciant. Ibi ligno in altum porrecto ScutumGuntherus in Ligurino :suspenditur.
..... ligno suspenditur alte Erecto clypeus, tum præco regius omnes Convocat, a dominis regalia jura tenentes.
Salici nostri proceres,; quod a Tacito etiam observatum fuisse monet : deinde sic prosequitur :inquit , ne tunc quidem cum pro tribunali sedent, seponere Scutum permittuntur
Perdurat hic mos in sala Curingiana hodieque, ut proceres jus dicturi considant armati. Exstatque vetus pictura, jam ante annos 400. delineata, in qua visitur Comes Hannoniæ in sala sua residens, Scuto alte supra solium sedentis depicto, ipse medius conspicitur inter duodecim Pares ; quibus singulis ad genua sua item stant Scuta cum insignibus, plane pro verbis ac mente hujus legis.
Ut nullus ad mallum vel ad placitum infra patriam arma, id est Scutum et lanceam portet.Adde Capitul. lib. 3. cap. 22. Id quippe de iis qui Judices sedebant ex jam observatis intelligi non potest.
Si quis alteri imputaverit, quod Scutum suum projecisset in hoste, vel fugiendo præ timore, etc.Apud Germanos,
Scutum reliquisse præcipuum flagitiumfuisse, auctor est Tacitus. Nec apud Germanos tantum ; sed et apud Romanos, ut habet Plautus in Trinummo, et alii,
schotlage, seu
schiotleggeappellare Danos observat Pontanus in Daniæ descriptione, voce confecta ex
schiolt, scutum, clypeus,
schilt, Theuton. et
legen, sive
leggen, deponere. Vide Cluverium lib. 1. Germ. Antiquit. cap. 51. extremo pag. 327. supra Scast-legi.
Mali cacumen puniceo Scuto complexus, indicium id pacis erat, saluti deditione consuluit.
Ego Bilehilt... aream unam... a Sigeberto Archiepiscopo avunculo meo acquisivi cum rubeis Scutis 12. auro paratis, et totidem equis nigris.
Et quia legitime eam(filiam) secundum Canonica præcepta habere nequiverit, amicis illius duodecim Scuta, et totidem lanceas, et unam libram denariorum pro reconciliatione persolvat.
Apenthouse. Assisa mensurarum apud Rogerum Hovedenum :
Prohibitum est omnibus mercatoribus per totum regnum Angliæ, ne quis mercator prætendat seldæ suæ rubros pannos vel nigros, velSed vide an perScuta , vel aliqua alia, per quæ visus emptorum sæpe decipiantur ad bonum pannum eligendum.
signa;
Tornella habebit..... duo paria stagiorum ad solarium et SotumIbid. fol. 98. v°. col. 1 :(sic) et crenellum supra murum..... Muri Capiaci debent habere v. tesias in altum et in tabulare, interScutum et screnellum.
Murus tenens portæ castelleti habebit viij. tesias altitudinis, inter Scutum et krenellum.Verum fol. 97. r°. col. 2. loco
Clypeum. Vide supra Escuare.
Scutagium. Charta Henrici II. Regis Angliæ in Regesto Normannico Cameræ Comput. Paris. signato P :
Et Marescallus meus, quamdiu moror Rothomagi, habet unaquaque die proordinationis meæ Roth. de liberatione 6. panes, et 6. fercula coquinæ, et unum sextarium vini, et habet anno quoque Scutum in reditu scutorum meorum Roth. per manus Thesaurarii mei.Id est, quantum scutagii quis, Militare feudum tenens, solvit pro uno scuto.
Tenementorum autem aliud tenetur per servitium Militare, aliud per serjantiam, de quibus homagium faciendum erit domino capitali, propter servitium forinsecum, quod dicitur Regale, et quod pertinet ad Scutum et Militiam, ad patriæ defensionem. Est etiam aliud genus tenementi, ejus scilicet quod tenetur in socagio libero, et ubi fit servitium in denariis capitalibus Dominis, et nihil inde omnino datur ad Scutum et servitium Regis.
- SCV-, a shield, Roman shield, infantry shield, buckler(of two boards, joined, covered with linen and hide, and edged with iron): scutum pro clipeo, L.: pedestre, of the infantry, L.: equestria, of the cavalry, L.: scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, Cs.: domus scutis referta: scutum reliquisse praecipuum flagitium, Ta.—Fig., a shield, defence, protection, shelter, safeguard: scutum dare in iudicio eis, quos, etc.: scuto vobis magis quam gladio opus est, L.
-
…tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit. Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sibi reliqui fecerunt. Horum adventu tanta rerum commutatio est facta ut nostri, etiam qui vulneribus confecti procubuissent, scutis innixi proelium redintegrarent, calones perterritos hostes conspicati etiam inermes armatis occurrerent, equites vero, ut turpitudinem fugae virtute…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, neque ullum esse subsidium quod submitti posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites signa inferre et manipulos laxare iussit, quo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant, multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare. Tandem vulneribus defessi et pedem referre et, quod mons suberat circiter mille…
Julius Caesar, Gallic War
-
…perfregerunt. Ea disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt. Gallis magno ad pugnam erat impedimento quod pluribus eorum scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare…
Julius Caesar, Gallic War
-
…facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Germani celeriter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri qui in phalanga insilirent et scuta manibus revellerent et desuper vulnerarent. Cum hostium acies a sinistro cornu pulsa atque in fugam coniecta esset, a…
Julius Caesar, Gallic War
-
…effundere dextra, saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector, ubi ingens Sarpedon, ubi tot Simois correpta sub undis scuta virum galeasque et fortia corpora volvit Talia iactanti stridens Aquilone procella velum adversa ferit, fluctusque ad sidera tollit .…
Vergil, Aeneid
-
…ante ad te falsum ex A. Torquati litteris scripseram, sane commode Pompeius distribuit binos singulis patribus familiarum. scutorum in ludo I fuerunt. eruptionem facturi fuisse dicebantur. sane multum in eo rei publicae provisum est. de…
Cicero, Epistulae ad Atticum
SCUTUM(θυρεός), the Roman shield worn by the heavy-armed infantry after 340 B.C., instead of being round like the Greek CLIPEUSwas adapted to the form of the human body, by being made either oval or of the shape of a door (θύρα), which it also resembled in being made of wood or wicker-work, and from which consequently its Greek name was derived. Two of its forms are shown in the woodcut at p. 80. That which is here exhibited is also of frequent occurrence, and is given on the same authority: in this case the shield is curved so as in part to encircle the body. The terms clipeus and scutum are often confounded; but that they properly denoted different kinds of shields is manifest from the passages of several ancient writers (Liv. 8.8; Plut. Rom. 21). In like manner Plutarch distinguishes the Roman θυρεὸς from the Greek ἀσπὶς in his life of T. Flaminius (p. 688, ed. Steph.). In Eph. 6.16 St. Paul uses the term θυρεὸς rather than (ἀσπὶς or σάκος, because he is describing the equipment of a Roman soldier. These Roman shields are called scuta longa (Verg. A. 8.662; Ovid, Ov. Fast. 6.392). Polybius (Plb. 6.23) says their dimensions were 4 feet by 2 1/2 , or slightly more. The shield was held on the left arm by means of a handle, and covered the left shoulder.
[J.Y] [A.H.S](θυρεός). The large oblong shield generally adopted by the Roman infantry instead of the round buckler (clipeus), at the period when the military ceased to serve without pay. It was about four feet long by two and a half wide; formed out of boards, like a door (whence the Greek terms θύρα and θυρεός), firmly joined together and covered over with coarse cloth, under an outer coating of raw-hide, attached and strengthened round the edges by a metal rim. The men of each legion had their shields painted of a different colour and charged with distinctive symbols (Livy, i. 43; viii. 8; Pliny , Pliny H. N. xvi. 77; Aen viii. 662; Veg. Mil. ii. 18; Polyb. ii. 30, 3; vi. 23, 2). See arma; clipeus.