sordes

sordes, is (abl. sordi, Lucr. 6, 1271; usu. sorde), f. [sordeo], dirt, filth, uncleanness, squalor (class.; esp. freq. in a trop. sense, and in plur.; syn.: situs, squalor, caenum, illuvies).

• I Lit.
• • • • • α Plur.: pleni sordium, Plaut. Poen. 1, 2, 104 (313) sq.: in sordibus aurium inhaerescere, Cic. N. D. 2, 57, 144: sint sine sordibus ungues, Ov. A. A. 1, 519: caret obsoleti Sordibus tecti, Hor. C. 2, 10, 7; Plin. 36, 26, 65, § 191.—
        • β Sing.: etiam in medio oculo paulum sordi'st, Plaut. Poen. 1, 2, 102 (311): auriculae collectā sorde dolentes, Hor. Ep. 1, 2, 53: (pellis) Ulceribus tetris prope jam sordique sepultā, Lucr. 6, 1271.—
  • B Transf., plur., a mourning garment (because usu. soiled or dirty); and hence, mourning in gen. (syn. squalor): jacere in lacrimis et sordibus, Cic. Fam. 14, 2, 2; cf.: in sordibus, lamentis, luctuque jacuisti, id. Pis. 36, 89: mater squalore hujus et sordibus laetatur, id. Clu. 6, 18; 67, 192; id. Mur. 40, 86: sordes lugubres vobis erant jucundae, id. Dom. 23, 59; Liv. 6, 16 fin.; Quint. 6, 1, 33; Suet. Vit. 8: suscipere sordes, Tac. A. 4, 52; id. Or. 12; Val. Max. 7, 8, 7.—
• II Trop., lowness or meanness of rank, a low condition; meanness, baseness of behavior or disposition (syn. illiberalitas).
• • A In gen.: sordes fortunae et vitae, Cic. Brut. 62, 224: obscuritas et sordes tuae, id. Vatin. 5, 11; id. Sest. 28, 60: ut quisque sordidissimus videbitur, ita libentissime severitate judicandi sordes suas eluet, id. Phil. 1, 8, 20: nulla nota, nullus color, nullae sordes videbantur his sententiis allini posse, id. Verr. 1, 6, 17: in infamiā relinqui ac sordibus, id. Att. 1, 16, 2; Liv. 4, 56: sordes illae verborum, low, vulgar expressions, Tac. Or. 21: propter maternas sordes, low origin, Just. 13, 2, 11: pristinarum sordium oblitus, id. 25, 1, 9; cf. id. 18, 7, 11.—
  • • 2 Concr., the dregs of the people, the mob, rabble (syn. faex): apud sordem urbis et faecem, Cic. Att. 1, 16, 11; so (with caenum) Plin. Ep. 7, 29, 3: sordes et obscuritatem Vitellianarum partium, Tac. H. 1, 84.—Hence, as a term of abuse: o lutum, o sordes! low-minded creature, Cic. Pis. 26, 62.—
  • B In partic., meanness, stinginess, niggardliness, sordidness (cf.: parcimonia, avaritia).
  • • • • α Plur.: (populus Romanus) non amat profusas epulas, sordes et inhumanitatem multo minus, Cic. Mur. 36, 76; so (opp. luxuria) Plin. Ep. 2, 6, 7: damnatus sordium, id. ib. 2, 12, 4: incusare alicujus sordes, Quint. 6, 3, 74: sordes obicere alicui, Hor. S. 1, 6, 68 and 107: sepulcrum sine sordibus exstrue, id. ib. 2, 5, 105: cogit minimas ediscere sordes, the meanest tricks, Juv. 14, 124; 1, 140.—
        • β Sing.: nullum hujus in privatis rebus factum avarum, nullam in re familiari sordem posse proferri, Cic. Fl. 3, 7; so (with avaritia) Tac. H. 1, 52; 1, 60: extremae avaritiae et sordis infimae infamis, Ap. Met. 1, 21, 15.

sordēs, is, f. u. gew. Plur. sordēs, ium, f. (vgl. gotisch swarts, ahd. swars, schwarz), der Schmutz, Unflat, I) eig. u. meton.: 1) eig.: a) übh.: pellis sordi sepulta, Lucr.: pleni oculi sordium, Plaut.: sine sordibus ungues, Hor.: in sordibus aurium inhaerescere, Cic. – bildl., nulla nota, nullus color, nullae sordes (Flecken) videbantur his sententiis allini posse, Cic. I. Verr. 17. – b) insbes., der Schmutz der Kleidung, die schmutzige Kleidung, als Tracht Leidtragender u. Angeklagter, wie Sack und Asche bei den Juden, etwa Trauer, sordes lugubres, Cic.: sordes reorum, der unglückliche Zustand, Liv.: u. so sordes patris, Iustin.: iacēre in lacrimis et sordibus, Cic. – 2) meton., v. Pers.: o tenebrae, lutum, sordes! schmutziger, pöbelhafter Mensch! Cic.: apud sordem urbis et faecem, niedrigsten Pöbel, Cic.: in hoc caenum, has sordes abicere, an so verworfene und verächtliche Menschen verschwenden, Plin. ep.: calere sordibus, für die Kanaille (von Liebe) entflammt sein, Petron. – II) übtr.: 1) die Niedrigkeit, Verächtlichkeit, hominis, Cic.: fortunae et vitae, Cic.: sordes suas eluere, sich aus seiner Niedrigkeit emporarbeiten, Cic. – insbes., niedrige Herkunst, sordium oblitus, Iustin.: sordes maternae, Iustin. – 2) wie unser Schmutz = schmutziges-, schändliches Betragen, Niederträchtigkeit, schmutzige Gesinnung, schmut zige Habsucht, schmutziger Geiz, α) selten der Sing.: nullam in re familiari sordem posse proferri, Cic. Flacc. 7: ut adulescentiam tuam nullā sorde commacules, Hieron. – β) gew. der Plur.: domesticae, Cic.: iudicum, Cic.: mens oppleta sordibus, niederträchtige, schmutzige Gesinnung, Cic.: sepulcrum sine sordibus exstrue, Hor.: amat sordes et inhumanitatem multo minus, Cic.: si neque avaritiam neque sordes obiciet, Hor.: per avaritiam ac sordes contemptus exercitui invisusque, Tac.: incusans eius sordes, Quint.: damnatus sordium, Plin. ep.: satius esse illum in infamia ac sordibus relinqui (daß auf ihm der Ruf einer schmutzigen Schandtat sitzen bleibe), quam etc., Cic. Vgl. Seebode Scholien zu Hor. 1. S. 3. A. 5. – ➳ Nom. Sing. sordes nicht nachweisbar (dagegen Albin. de orthogr. 309, 33 K. sors, sordis, u. das. aus Ambros. sors aliqua vini): Abl. Sing. gew. sorde; ober sordi bei Lucr. 6, 1269.

sordes [CL] 1 dirt or filth of any kind; b (spec. of bodily secretion). c (transf.) impurity (in substance or sim.). nitrum ‥ et medendis infirmitatibus et abluendis ~ibus esse solet aptissimum Bede Cant. 1144C; superflua prolixitas capillorum atque vestium terre ~es frustra scopantium Ord. Vit. VIII 10 p. 327; latex hanc habet naturam ‥ quod ~es abluendo detergit Bern. Comm. Aen. 66; 1283 qui in carreriis ~es miserint per ballivum nostrum et consules dicti loci puniantur (Const. Valencie) Reg. Gasc. A II 338; apoquinatos ‥ secundum quosdam ~es sunt †manuum [l. navium] Alph. 12.  b non debet celebrare missam ‥ nisi ‥ super altare ‥ mundo a ~ibus avium et soricum Ælf. Ep. 2. 142; qui ‥ ac semetipsos ventris ~ibus, ac libidinis spurcitia maculantes, infra hominem sese deiciant Ailr. Spec. Car. III 38. 617B; qui ‥ manent in solitudine, qui adoperiuntur sacco, et squalet ~ibus cutis eorum G. Hoyland Ascet. 277B; qui et ‘mappula’ et ‘sudarium’ vocatur, per quod olim sudor et narium ~es extergebatur Hon. GA 606D; in isto [quarto] intestino primo fit putrefac[t]io masse et colliguntur ibi ~es Ps.-Ric. Anat. 35; erat ‥ fossa quedam ‥ quo ~es seu omnium immundiciarum feces vi proruencium imbrium confluebant Mir. Hen. VI III 109.  c quaecumque metalla igne conflata ~em in se alienam atque inutilem non continent Bede Prov. 1024A; c798 panis ‥ absque fermento ullius alterius infectionis debet esse mundissimus et aqua absque omni ~e purissima Alcuin Ep. 137; zizania, i. seges perversa et ponitur quandoque pro ~e omnium segetum Osb. Glouc. Deriv. 631; dic sordes cupri, scoriam dic esse metalli Garl. Syn. 1589B. 2 moral filth, dirt or stain of sin. b bribe. ~ibus peccatorum intentis Gildas EB 42; abrenuntiata ~e idolatriae, fidei sunt fonte abluti Bede HE III 21; locum ‥ a pristina flagitiorum ~e purgare Ib. III 23; nequitiae sordibus ac luto, of fylþum 7 of fenne GlP 8; femineas quondam ~es insusurrantem [sc. diabolum] ignitis forcipibus adurens W. Malm. GP I 19; si tanta est labes tanteque ~es in moribus, ut juste eas a sua conjunctione Deus expellat, qui in sordidos mores numquam cadit Rob. Bridl. Dial. 79; gule viz. et luxurie ~es J. Ford Serm. 77. 8.  b 1150 at tamen ~e corrupti vel gratia nichil judicavimus G. Foliot Ep. 96; 1160 ipse, ut asserit, per ~es corruptus erat (Theob.) Ep. J. Sal. 89 (131); licet iniquitatis et acceptarum ~ium pondus sic judicantis animum depressissent Ib.; nonne sordidus est qui ad acceptas vel oblatas ~es conscientiam polluit? J. Sal. Pol. 569B. 3 drab or mean clothes, esp. worn by mourner or penitent; b (transf., of mourning in general). in ~ibus luctuosis potest esse jactantia W. Malm. GR II 218; nichil est quod minus deceat militem quam cultus mollior ‥. ~es quoque vitande sunt et mediocritati ‥ jugiter insistendum J. Sal. Pol. 617B; ornatus ut ~es pari modo fugienda, quia alterum delicias, alterum gloriam redolet Ib. 700D.  b superstitiosi potius est inter ejulatus et lacrymarum ~es velle sibi comparare gloriam de specie exquisiti sermonis H. Bos. Ep. 26. 1461A (= Ib. 30. 1464A). 4 (gram., w. sors as suggested nom. sg. form). sors, sortis et sors, ~is dicitur. Ambrosius: ‘mundat vasa, ne sors aliqua vini gratiam decoloret,’ tametsi negant quidam ~em nominativum singularem habere Bede Orth. 49 (= Alcuin Orth. 2344).

1 sordēs, is, f. , [rare] Cic. Att. 1, 16, 11 ; Fl. 7 ; Hor. Ep. 1, 2, 53 ; pour les sens, v. le suivant.

➳ abl. sordē Lucr. 6, 1271, cf. tabē 1, 806.

2 sordēs, (10) ĭum, f. , ¶ 1 ordure, saleté, crasse : [sing.] Lucr. 6, 1271 ; [des ongles] Ov. Ars 1, 519 || cérumen des oreilles : Cic. Nat. 2, 144 ; [sing.] Hor. Ep. 1, 2, 53 || chassie : Pl. Pœn. 314 || souillure sur les tablettes de vote : Cic. Verr. 1, 1, 17 ¶ 2 habits négligés [de deuil], deuil : Cic. Mur. 86 ; Pis. 89 ; Domo 59, etc.; Liv. 29, 16, 6, etc. ¶ 3 personne sale, ignoble : Cic. Pis. 62 || crasse, lie du peuple : Cic. Att. 1, 16, 11 ¶ 4 [fig.] bassesse de condition : Cic. Br. 224 ; Sest. 60 ; Phil. 1, 20 || bassesse, trivialité du style : Sen. Rhet. Contr. 7, pr. 4 ; Sen. Ep. 114, 13 ; Tac. D. 21 ¶ 5 crasse, avarice sordide, lésinerie : Cic. Mur. 76 || sing., Cic. Fl. 7 ; Tac. H. 1, 52 || bassesse dʼâme, vilenie, fange : Cic. Att. 1, 16, 2 ; Sen. 10.

➳ gén. sorderum Pl. Pœn. 314.

sordes , is. f.
汚。卑民。煩。難。哭。犯人之贓衣。無顏。忝辱。慳吝。— verborum 下民之談。Sordibus jacere 踟蹰。着急。Mundus a sorde 淨無贓。

Suggest a Translation
See an image

(sordēs, is) sing.only acc.and abl., and sordēs, ium (as plur.tantum), f

• dirt, filth, uncleanness, squalor: in sordibus aurium inhaerescere: Auriculae contectā sorde dolentes, H.—Soiled clothing as a mourning garb, mourning: iacere in lacrimis et sordibus: insignis sordibus turba, L.—Fig., lowness, meanness of rank, low condition, humiliation, vileness, baseness: fortunae et vitae: emergere ex miserrimis naturae tuae sordibus: in infamiā relinqui ac sordibus.—Of persons, the dregs of the people, rabble: urbis: o lutum, sordes!vile creature!—Meanness, stinginess, niggardliness, sordidness: amare sordes et inhumanitatem: sordes obicere mihi, H.: cogit minimas ediscere sordes, the meanest tricks, Iu.: nullam (huius) in re familiari sordem posse proferri.