supplementum
supplementum, that which fills out, supplies, reinforcements
supplēmentum (subpl-), i, n. [suppleo], that with which any thing is made full or whole; a filling up, supply, supplement.
- I In gen. (so rare; perh. only post-Aug.): ex geminis singula capita in supplementum gregis reservantur, Col. 7, 6, 7: nec ullis juventutis supplementis frequentatae, id. 9, 13, 13: adjectum supplementum Campaniae coloniae, Vell. 2, 81, 2: quosdam bello captos in supplementum urbium dividit, Just. 8, 6, 1: digitum torpentem cornei circuli supplemento scripturae admovere, with the help, aid, Suet. Aug. 80: supplementum operi postulabant, Ap. Met. 9, 30, 20; sordentia supplementa et dapes gratuitas conquirere, broken victuals, id. ib. 4, 14, 9; artis magicae, apparatus, id. ib. 2, 21, 21.—
- II In partic., in milit. lang., a making up, filling up a body of troops, recruiting; concr., supplies, reinforcements (the class. signif. of the word): supplementum legionibus scribere, Cic. Fam. 3, 3, 1; cf. Liv. 42, 10, 12: legiones veteres supplemento explere, id. 1, 30: per causam supplementi ab exercitu discedit, Caes. B. G. 7, 9: supplementi nomine, id. B. C. 3, 4: in supplementum classis juventus armaque data, Liv. 28, 37, 4: servos ad supplementum remigum dedit, id. 26, 47, 3: in supplementum scribere, id. 37, 2, 2; 42, 1, 2: distribuere, Curt. 4, 5, 18: legere, id. 5, 1, 13: milites, qui in supplementum venerant, Just. 3, 4, 5.
supplēmentum, ī, n. (suppleo), das Ergänzungsmittel, die Ergänzung, I) eig.: gregis, Colum.: coloniae, Vell.: supplementa (Ergänzungsleute) urbium, Iustin. – als milit. t.t., die Ergänzung, Verstärkung, Rekrutierung, die Ergänzungsmannschaft, exercitus, Liv.: pars supplementi, Caes.: supplementum scribere legionibus, Cic.: supplementum in alias (legiones) legere, Liv.: legiones veteres eodem supplemento explere, Liv.: supplementa distribuere, Liv. – in supplementum equitum, Curt. – II) übtr., die Nachhilfe, die ergänzende Hilfe, Suet. Aug. 80. Apul. met. 2, 21.
sunt passiva ‥ quae in praeterito deficiunt, nisi aliunde ad ~um declinationis assumatur praeteritum
~o ‥gefylnesse
ut ‥ vestra habundantia ‥ paterne inopie sit suplementum
ut liceat pauca premittere et ad ~um precedentium ‥ liberius non tacere
ut quod ipse reliquerat alteri posset esse ~um indigentie
cum de severitate justitie, ac si de ossibus viri, aliquid detrahitur quod de compatiendi teneritudine, velut de carne, habeat ~um
postulavit ‥ archiepiscopus ‥ ut darem sibi aliquod ~um ad aecclesiam sancti Salvatoris
ipse supplementum / protegit parietes / et expellit ventum
gnomo est ~um non alterans quadratum sed augens ipsum
paralellogramorum [sic ] que circa eandem diametrum consistunt quodlibet unum cum ~is duobus ‘gnomo’ nominatur
scedulis saltim vilibus ampliore firmitatis supplimento ‥ adnectere
ei [(sc. ecclesie ] dedi sedem ‥ et xx solidos ad subplementum necessariorum
B. rex Penger vj hidas ‥ abbati ad ~um honorabilis ecclesie ‥ dedit
supplēmentum (11) (subpl-), ī, n. (suppleo), ¶ 1 fait de compléter, complément : in exercituum complementum Liv. 29, 13, 8, en vue de compléter lʼeffectif des armées, cf. Liv. 28, 37, 4, ou ad supplementum Liv. 26, 47, 3 ; supplementi nomine Cæs. C. 3, 4, 2, sous couleur de compléter les effectifs, cf. Cæs. G. 7, 9, 1 ¶ 2 renfort : supplementum mittere Liv. 30, 20, 2, envoyer des renforts ; supplementum legionibus scribere Cic. Fam. 3, 3, 1, recruter de quoi renforcer les légions || aide, secours : Suet. Aug. 80 ; Apul. M. 2, 21.
- 1. aanvulling;
- 2. (milit. t.t.) (a) versterking, aanvulling [classis; remigum]; (b) rekrutering [exercitūs];
- 3. (postklass.) steun.
Poscunt ut Supplemento publico, qualiter Romæ ad Sedem Apostolicam venire queant, fulciantur.
Anno gratiæ 681. Baldredus Rex Cantiæ dedit Hemgisel abbatiCharta Ludovici Pii sæc. 4. Bened. part. 2. pag. 122 :(Glastoniensi) ad Supplementum honorabilis ecclesiæ B. Mariæ et S. Patricii manerium de Pennard.
Delegavit etiam eidem presbytero quamdam cellam, Hrodnace vocatam, quatenus eidem loco periculis undique circumdato fieret Supplementum. Ad Supplementum servorum Dei ipsi prænominato loco servientium, etc.in Charta Richardi II. Ducis Norman. Vide Supplere.
supplēmentum (subpl-) ī, n
- suppleo, that which fills out, supplies, reinforcements: supplementum legionibus scribere: legiones supplemento explere, L.: supplementi nomine, Cs.: servos ad supplementum remigum dedit, L.: legere, Cu.