terminare

terminare [CL] 1 to mark or form the boundary or limit of (area, territory, or sim.), delimit, bound. [vallum] tendens contra occidentem ~atur juxta urbem Alcluith Bede HE I 12; 704 terra ‥ ab oriente et austro flumine Tamisae ~ata CS 111; 711 (791) hic silva certis finibus ~atur Ib. 261; c845 exiguam ruris portiunculam ‥ donabo ‥ sic ~atam Ib. 482; sortita est autem inde provincia nomen, inter duos hos fluvios sita, Deugledeu; eo quod duobus his fluviis quasi duobus gladiis cingatur et ~etur Gir. IK I 10. 2 to set the limits of, determine, define, delimit (immaterial or abstr. thing). b (phil., of form) to constrain (dimension), ‘determine’. 854 hujus telluris quantitas xxx cassatis ~atur CS 474; 940 ego Eadmundus ‥ rex Anglorum optinens non inhianter supra ~atam divinam admonitionem obaudiens Ib. 757; quod ejus solum rei sit aliquod tempus cujus diuturnitatem tempus metiendo aliquomodo ~at et ~ando metitur Anselm (Mon. 22) I 39; vegetabilium spermata optesi ~ata violentiam ‥ sustinent expostulantque permutationem Alf. Angl. Cor 12. 2; que vero facta sunt deprehensa tenentur; unde ~ata, seu descripta, vel diffinita proponuntur H. Reading (I) Hexaem. 1252B; etsi relativum sit ~ans esse alterius relativi Ps.-Gros. Gram. 61.  b prima materia numquam dividitur a dimensionibus non ~atis (Euch.) Peckham QD ed. Etzkorn (2002) 52; corpus non-terminatum est quod non habet propriam figuram et propriam constitutionem Bacon XIV 34; secundum Commentatorem dimensiones interminate precedunt in materia, igitur .. dimensiones ~ate sunt primo in materia Ockham Op. Theol. X 63. 3 to limit in scope, extent, duration, or sim., to restrict. obsecro ‥ qui ad coronam te vitae, quae terminum nesciat, tendere credis, quid contrario tuae fidei habitu ~atam in capite coronae imaginem portas? (Lit. Ceolfridi) Bede HE V 21 p. 344; siccitas ‥ que non perfecte ~atur in proprio centro est qualitatis humorose in se male terminabilis Bart. Angl. IV 3. 4 to terminate, to come at or form the end of, to be an end to. b to bring (process, state, or sim.) to a close, end, conclude. c to settle, decide, resolve (issue). pentimimeres caesura fit quotiens post duos pedes syllaba remanens partem ~at orationis ‥ tetarte bucolicon fit cum in quarta regione pars orationis cum fine sensus dactylo ~atur Bonif. Met. 110; pes perficitur in penultima, et pes primi modi in brevi ~atur, et pes secundi in longa ~atur Mens. & Disc. (Anon. IV) 25; nova gradalia ‥ quorum unum ~atur per missam sponsalium Invent. Norw. 2; tertius ~atur in D, quartus vacat, quintus terminabit in a Will. 16 (v. 7b infra).  b stilus jam finem flagitat et dictandi tenor ~andus [gl.: i. finiendus, to geendienne] est Aldh. VirgP 59; est ‥ genus hominum qui angustissimam metam ~andi vitam habere dicuntur Lib. Monstr. I 27; 800 quod opus in quatuor librorum numero ~avimus Alcuin Ep. 201; post regem Cnutum filii ejus Haroldus quinquennio, Hardecnutus biennio, nam is subita morte raptus est, regna cum vita ~averunt Gosc. Transl. Mild. 18; omnia elementa ‥ mortalibus mortem interminando et bonam valetudinem exterminant et vitam terminant Gir. TH I 35; 1224 ad Pascha ‥ ~ate fuerunt treuge pridem capte inter nos et regem Francorum, ita quod treugas cum ipso non habemus Pat 484; sicut isti duo motus simul incipiunt, sic eodem instanti ~antur, in quo sunt due mutationes eos ~antes Siccav. PN 161.  c dispositum est ut ‥ synodus fieri et haec questio ~ari deberet Bede HE III 25; c798 nam haec duo maxime dubitationem solvere solent et ad certum lectorem perducere sensum et contentiosas scolasticorum ~are quaestiones Alcuin Ep. 162; c1169 sciatis quod controversia ‥ in curia mea ~ata est Regesta Scot. 105; 1221 dicit quod loquela fuit deducta alias coram justiciariis itinerantibus et ~ata PlCrGlouc 31; 1412 sed non †teriatur [l. ~atur] in curia regis Couch. Furness I 94; necessarius sum concilio regis et regni, ut cause ibi ~entur et lites Gascoigne Loci 1. 5 (phil.) to be the end or term of (action or relation), terminate (also absol.). b (pass.) to be directed (towards end or term), terminate (in). si esset intra [solum], haberet terminum, quia intellectus noster ~aret illud in universo; si esset extra [solum], similiter haberet terminum quia intellectus noster terminaret illud ad universum Hales Qu. 772; intellectio .. est ad ipsum [objectum] ut ad ~ans Duns Ord. III 286; respectus qui proprie terminatur ad aliquem terminum ita quod illud quod ~at sit proprie ejus terminus Ockham Sent. VI 36.  b apparatum ‥ calido humido ad coagulationem ~atum Alf. Angl. Cor 14. 7; appetitus humanus non potest ~ari in aliquo bono nisi in summo Bacon Mor. Phil. 29; intellectus quandoque ~atur .. ad aliquid a quo non movetur, puta intellectus divinus ad creaturam Duns Ord. III 288; fundamentum absolutum sive terminus est prior respectu fundato in illo sive ~ato ad illud Ockham Sent. V 25; actus studendi ~atus ad geometricalia Id. Qu. 147. 6 to attermine, fix date or dates for payment for (debt or debtor, cf. atterminare 2). 1239 non distringat Willelmum Doinel pro viij m. que ab eo exiguntur quia falsum dixit, qui inde ~atus est, sicut in finibus continetur KR Mem 17 m. 8d.. 7 (intr.) to finish, end, have one's end or boundary. b to have a (particular) final part or ending. c (acad.) to complete a course. Thamar flumen, qui separat Cornubiam et Devoniam et ~at apud le hevyn de Salt-Assh W. Worc. Itin. 26.  b c1252 temporale cum psalterio bono ‥ ~ans in fine cum antiphona ‘salve Regina’ Vis. S. Paul. 18; diccionem in vocali ~antem Orthog. Gall. S8; tertius terminatur in D, quartus vacat, quintus ~abit in a Will. 16.  c c1350 incipiant infra quatuor dies ‥ et tribus ultimis diebus ante cessacionem magistrorum debent terminare StatOx 27; s1355 sicque universitate Oxonie ‥ dissoluta, nullus in termino in arte dialectica ~avit nec incepit Avesb. f. 124. 8 (in gl.) ? to exile. ~ate, exulate GlC T 115.