terminus
terminus, a boundary-line, boundary, bound, limit
Frieze-Dennison Vergil
terminus , ī, m.: a boundary line; limit, end, destiny, 4.614.
termĭnus, i, m. (collat. form termo, ōnis, Enn. ap. Fest. p. 363 Müll., or Ann. v. 470 and 471 Vahl.; and termen, ĭnis, n., acc. to Varr. L. L. 5, § 21 Müll.; so, (BTERMINA DVO STANT, Inscr. Orell. 3121) [Sanscr. root tar-, overcome; tīrain, shore, edge; Gr. τέρμα, goal; τέρμων, border; cf. trans, in-trare], a boundary-line, boundary, bound, limit (syn.: finis, limes, meta).
- I Lit., of local boundaries: contentio de terminis, Cic. Ac. 2 (Luc.), 43, 132: agrorum, Plin. 18, 2, 2, § 8; Hor. C. 2, 18, 24: templi, Liv. 45, 5, 7: urbis, Tac. A. 12, 23; 12, 24 fin.: possessionum, Cic. Mil. 27, 74: vicinitatis, id. Rab. Perd. 3, 8: Alexandria, in terminis Africae et Aegypti condita, Just. 21, 6, 3.—Comically, = membrum virile, Pompon. ap. Non. 146, 24 (Com. Fragm. v. 126 Rib.).— Hence,
- B Personified: Termĭnus, the deity presiding over boundaries, Ov. F. 2, 639 sq.; Varr. L. L. 5, 10, 22; Liv. 1, 55, 3; 5, 54, 7; Hor. C. S. 27; Lact. 1, 20, 38; Fest. p. 368; Serv. ad Verg. A. 9, 448. —
- II Transf., in gen., a bound, limit, end, term: constituendi sunt, qui sint in amicitiā fines, ut quasi termini diligendi, Cic. Lael. 16, 56; cf.: certos mihi fines terminosque constituam, id. Quint. 10, 35: oratoris facultatem non illius artis terminis, sed ingeni sui finibus describere, id. de Or. 1, 49, 214: contentionum, id. Fam. 6, 22, 2: nullis terminis circumscribere aut definire jus suum, id. de Or. 1, 16, 70: Pompeius, cujus res gestae atque virtutes isdem quibus solis cursus regionibus ac terminis continentur, id. Cat. 4, 10, 21: omnium aetatum certus est terminus, senectutis autem nullus est certus terminus, id. Sen. 20, 72: vitae, id. Rab. Perd. 10, 29: pangere terminos, id. Leg. 1, 21, 56: termini egestatis, Plaut. As. 1, 2, 13 (139): hos terminos dignitati statuo, Plin. Ep. 6, 29, 3.
terminus, ī, m. (zu tero; vgl. τέρμα, τέρμων), das Grenzzeichen, der Grenzstein und die damit bezeichnete Grenze, die Mark, Grenzmark, Grenzlinie, I) eig.: a) terminus acutus, lapideus, Gromat. vet.: termini agrorum, Plin.: nulli possessionum termini, Cic.: terminos urbis propagare, Tac.: terminum exarare, Fest.: terminum commovere (verrücken), Lex Mamil.: inter ipsam (Macedoniam) et Thraciam Strymon amnis facit terminum, Solin. – scherzh. übtr. v. männl. Glied, Pompon. com. 126. – b) personif., Terminus, Terminus, der den Grenzmarken vorstehende Gott, Ov. fast. 2, 639 sq. Liv. 1, 55, 3. Augustin. de civ. dei 4, 11. Lact. 1, 20, 38. – II) übtr., die Grenze, das Ziel, 1) = die Schranken, ius terminis circumscribere, Cic.: certos fines terminosque constituam, Cic.: terminos pangere, Cic.: oratoris facultatem ingenii sui terminis describere, Cic.: fallitur, qui terminos gloriae nostrae metitur spatio, quod transituri sumus, Curt.: si umquam adversus immodicas cupiditates terminus staret, Curt. – 2) = das Ende, der Schluß, contentionum, Cic.: vitae, Cic.: cum termino sermonis pinnis in altum se proripuit, Apul.: ut quasi terminus imponeretur huic religioni, Lact.
~o [gl.: ~i dicti quod terre mensuras distinguunt atque declarant ]
~us lapis ipse a tribus pedibus minus hab’
de arbore que ~us erat agrorum suorum
habeo ‥ locum valde secretum ‥ et ipsum tibi et Deo offero cum ~is suis(
conpetis, ~is
metas, ~os
competis, ~is,wega gelaetum
alis remorum remigumque brachiis ac velis vento sinuatis vecti, ~os rumpunt caeduntque omnia
~os vero hujus terrulae ideo non ponimus quoniam ab accolis undique certi sunt
[Aedilberctus ] qui omnibus ‥ usque ad ~um fluminis Humbrae Anglorum gentibus imperabat
ne transgrediaris ~os antiquos,ne oferstepe ðu ealde gemero
his ~is haec terra ambitur
irrumpitur ‥ a barbaris nationibus hereditas Christi ‥ possessioque ejus de ~is terre incursatur
vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde neque altitudini ullus esse ~us videretur
ipsa postremo argenteorum rotunditas eternitatis, que ~um non habet, manifeste exprimit infinitum
in corporibus sphericis equalibus medietas cujuslibet recipit virtutem alterius, quia radii extremi contingunt corpora illa, et ideo transeunt per ~os diametri, et non attingit aliquis radius ad aliquam partem alterius medietatis
figura est que ~o vel ~is continetur
exeat ‥ superficies ex a b et a g. eritque ei communis ~us cum superficie assignata. sitque communis ~us linea d h
spumantis cataclismi caerula cum proprios egrederentur ~os [gl.: i. fines ]
prope enim estis vos ~is paganorum
per omnes Albionis ~os in hostes clam palamque stimulabant
que Bosra est in deserto trans Jordanem, que cecidit in tribu Ruben ad orientalem plagam Jericho et extenditur versus Macherontem et ~os Moabitarum
inest item stellis vigor ex suorum effectuum locis, velud est domus, principatus, ~us, facies, et trigonalitas(
de ~is ‥ diversi diversa sentiunt. famosiores sunt ~i Egyptiorum, qui sunt hi: Jupiter habet 6 primos gradus arietis, Venus 6 sequentes
damnabilis ‥ magis quam laudabilis ille triumphus, qui cum in prosperis perstet ~is, nescit posterius gladium convertere in vaginam, compescere spiritum ultionis
patet ‥ error inrationabilis eorum qui praefixos in lege ~os ‥ vel anticipare vel transcendere praesumunt(
ut ‥ nihil apostolicis traditionibus contrarium aboriri permittatis, sed inter ~os patrum firma statione se ipsos retenere jubeatis
exitus ‥ finis, effectus, ~us ‥utgong, endestæf
si in me corripiendo ‥ excederitis ~os equitatis
qui ultra concessos qui preteriri nec debent nec possunt ~os celestium secretorum ardua et arcana scrutari nituntur
pono ~um in divina providencia
si esset intra [solum ] haberet ~um, quia intellectus noster terminaret illud in universo; si esset extra [solum ] similiter haberet ~um, quia intellectus noster terminaret illud ad universum
omne quod movetur partim est in ~o a quo et partim in ~o ad quem; in vacuo non est pars
dico quod ‘~us relationis’ dupliciter accipitur: uno modo, proprie pro illo ad quod dicitur secundum convertentiam relatio, quod sibi additur in casu obliquo quando relatio de aliquo verificatur
siquis burgensis frangebat ~um quem vicecomes imponebat ei
precor ‥ ut illum in pace in episcopatu manere permittatis, saltem usque ad ~um nostri respectus, ut interim mihi liceat illi facere consecrationem
cui remandastis ‥ literas vestras tenere dicta placita in manum vestram donec aliud precepissetis, qui ‥ ex[ced ]ens ~os mandati vestri disseisivit me de tota ballia foreste vestre
assignatis per manus receptoris eorundem pro tempore existenti ad ~os ibidem usuales per equales portiones unacum ‥ aliis proficuis debitis
[sedis Lundoniae civitatis ] episcopus usque ad vitae suae ~um mansit
in fide Catholica usque ad vitae ~um perseverantes
[questiones ] quas vestra fraternitas perlegendo discutiat, discutiendo perlegat, ~um his imponere decrevi, maxime quia disputando perveni ad eum qui est initium et finis
quanto recessimus longius a die nativitatis nostre, tanto propinquiores mortis ~o facti sumus
item de terris et tenementis propriis quae tenuerit in feodo sibi et heredibus suis, et non ad ~um vite vel annorum
Agnes ‥ tenet j mesuagium cum quadam crofta adjacente, ad ~um vite sue
idem R eadem tenementa eidem T. dimisit ad ~um vite
L. H. et R. H. ceperunt unum tenementum et xv acras terre quondam in tenura Johannis ‥ habend’ et tenend’ ad term’ vite eorum
cum in vicesima secunda die mensis Paschae diem statuunt dominicum, legitimos utique ~os Paschae aperta transgressione violant(
sicut ab omnibus in ~is paschalibus verissime decantatur et firmissime tenetur
pro predicta terra det cambium iij libras, quod abbas et monachi gratanter accipere debeant. hii sunt ~i denariorum: in Ramis Palmarum xxx solidos; in festivitate Apostolorum Petri et Pauli xxx solidos
quodsi parentes mortui nolint illuc venire constituto ~o [(AS: ], emendet unusquisque cxx sol.ðæm andagan
Domini annos diversis modis et ~os numerant, sicque in ecclesiam Dei multam mendaciorum confusionem inducunt. quidam enim annos Domini incipiunt computare ab Annuntiatione, alii a Nativitate, quidam a Circumcisione ‥
vicecomes scire faciat perambulacionem illam ad tale ~um per quatuor milites. item dies datus est partibus
cum nos ‥ ~um peremptorium vobis dederimus ad visitandum vos
sunt autem quatuor ~i, scilicet festum sancti Michaelis, Natale Domini, Pascha, et Nativitas sancti Johannis Baptiste
de ~o sancti Andree
eidem de ~o Natalis xlv s. j d. per j talliam. eidem de iij ~is sequentibus vj li. xv s. per talliam
reddendo inde annuatim mihi et heredibus meis octo denarios ad duos ~os, scilicet quatuor denarios ad Pascha et quatuor denarios ad festum sancti Michaelis pro omnimodis serviciis
ad duos anni ~os principales, viz. ad Pascha v s. et ad festum sancti Michaelis v s.
et de xij s. iiij d. detuthyngpenny ad †turnos [l. ~os ] sancti Martini ethocke
solvat ‥ sex solidos et octo denarios ad quatuor anni ~os usuales per equales porciones
Adam ‥ usque ad ~i sui calcem mirabiliter vivens mortem minatam persolvit et ad inferos poenas luens decendit [sic ]
decurso hujus aevi ~o
emit eam ‥ ad aetatem trium hominum et infra hunc ~um poterat ire cum ea ad quem vellet dominum
habeat tres noctes ~um [(AS: ] cavendi sibiðreora nihta fyrst
nullus comitatus de cetero teneatur nisi de mense in mensem, et ubi major ~us esse solebat, major sit(
quod nullus recipiat tenentem alicujus in tenementi ~um, nisi idem tenens rationabiliter monstrare poterit quod licentialiter recessit de feodo in quo antea morabitur [l. morabatur ]
placita apud Westmonasterium de ~o sancti Michaelis
computum ‥ de exitu coquine, de quatuor ~is finitis die hujus computi
quia fuit in ultimo die ~i super levacione auditorum datus fuit eis dies in crastino Assencionis Domini
quibuscunque diebus et locis attachiandum et per omnes juris ~os ipsos prosequendum
in quolibet ~o quilibet magister recitet ter in scolis suis rotulum suum
sicque universitate Oxoniae ‥ dissoluta, nullus in ~o in arte dialectica terminavit nec incepit
a scolaribus sive discipulis, cum in studiis generalibus in iniciis anni aut ~i cujusquam ad scolas accedunt, tria racionabiliter queri possunt
temporibus parvarum vacacionum sicut in pleno ~o
quolibet anno in termino Michaelis temporibus et locis consuetis
ubi quis seisinam suam perierit vel alicujus antecessoris sui quam de voluntate sua de aliqua re ad ~um annorum vel ad terminum vite aliis dimisit, et que post terminum preteritum ad ipsum reverti debeat
quod ‥ Bernardus pro ~o vite sue cum aliquo alio, preterquam nobiscum, non retineatur
de denariis receptis de J. B., milite ‥ de quadam summa ‥ pro ~o vite sue(
[lego ] Margarete uxori mee ‥ ~os meos in domo dela stathe
volo quod T. S. et W. filius meus habeant insimul omnes annos et ~os in firma mea de Somborne parva
vicecomes resp’ ‥ de xvij sol. de precio terre ejusdem Willelmi de ~o domini regis
J. R. capitalis dominus finem fecit pro habendo ~o domini Regis de dimid’ hida terre per 20s
non [habet ] ingressum nisi post dimissionem quam predictus P. inde fecit R. ad ~um qui preteriit ut dicit
de ingressu ad ~um qui preteriit post dimissionem
par defaute après defaute en un bref d'entré ad ~um qui preteriitet en ceste court et devaunt nos mestres ci
attornavit pro debitis suis acquietandis usque ad ~um crucesignatorum
Gaufridus crucitus est et petit pacem per crucem et ~um crucitorum
quod ~us cruisitorum elapsus est
vocat ad warrantum ‥ W., qui iter in terram Jerusalem [arripuit ] et petit quod habeat ~um suum crucesignatorum
concedo A. talem terram meam ad certum ~um, sicut cruce signatorum, et ita quod si rediero, restituet mihi terram meam
ut licenciam ei concederemus capiendi ad firmam terram ‥ in Kery usque ad ~um crucesignatorum
si vis addere proportionem proportioni, pone ~os unius proportionis, ut duo unum sunt ~i dupli et subdupli
communis ~us syllogismi non tam in prolatione quam in sententia est habendus
scientiam reperiendi medium ~um
quid quod Aristotelis medius quoque terminus alti / viribus ingenii cedere promptus erat
Aristoteles primus syllogismos distinxit, et rationibus adjutus geometricis, artificiosam medii ~i inventionem tradidit
causa est quia iste ~us ‘facere C esse verum’ non est ~us singularis - quod tamen requireretur si consequentia valeret
‘hoc est corpus meum’, id est subjectum huic forme est corpus meum, et ita hoc pronomen ‘hoc’, sicut iste ~us existens sub hac forma communem habet suppositionem
in juventute sua ‥ ~os grammaticales et usum et artem cantandi et legendi addiscat
[(modus intelligendi ] qui est obscurus et prophecialis, quia dat alia intelligere quam ~i secundum communem usum loquenti significant
intelligimus per istum ~um ‘depositum’ rem alicui causa custodie ‥ datam
termeni Arabici in instrumento astrolabii: armilla ‥ alorcat
quanto major ~orum multitudo, tanto major difficultas et confusio
1 termĭnus, (9) ī, m. (cf. τέρμα), ¶ 1 borne, limite : Cic. Ac. 2, 132 ; Mil. 74 ; Liv. 45, 5, 7 ¶ 2 [fig.] artis Cic. de Or. 1, 214, limites dʼun art, cf. Cic. Læl. 56 ; Cat. 4, 21 || terme, fin : contentionum Cic. Fam. 6, 22, 2, fin de démêlés, cf. Cic. Rab. perd. 29.
- 1. grenssteen; plur. grens (poët. en postklass. ook sg.) [urbis; possessionum; regni; agrorum];
- 2. (metaf.) grens, uiterste punt [vitae; amicitiae]; ➤ nullis -is definire ius suum;
- 3. einde, slot [vitae; contentionum];
- 4. personif. Terminus (poët.; postklass.) grensgod.
terminissuis et limitibus circumscripta, districtus. Gregorius Turon. lib. 1. de Miracul. cap. 59 :
Ecclesia est vici Iciodorensis sub Termino Turonicæ urbis, etc.Cap. 90 :
Apud Terminum vero Pictavum vicus est in Arbasilico nomine Becciaco, etc.Cap. 101 :
Cum portitores ad locum quemdam Lemovicini Termini pervenissent, etc.Ita cap. 107. lib. 2. cap. 12. lib. de Gloria Confess. cap. 11. 18. de Vitis Patrum cap. 5. et in Hist. non semel.
terminum, hoc est, jurisdictionem, qualis competit ecclesiis parochialibus. Literæ Caroli V. Fr. Regis ann. 1366. pro Arvernis, tom. 4. Ordinat. pag. 686 :
Mandantes Baillivo nostro..... ceterisque Justiciariis et Officiariis regni nostri.... quatenus dictam præsentem gratiam.... in suis Terminis teneant et observent.Ubi
Terminusidem omnino est quod districtus, ut et alibi non semel. Lex Bajwar. tit. 1. § 4 :
Si quis servum Ecclesiæ vel ancillam ad fugiendum suaserit, et eos foras Terminum duxerit,Id est, territorium Ecclesiæ.
Terminus sancti Petri ac Pauli, Ecclesiæ Romanæ patrimonium, apud Joannem VIII. PP. Epist. 87. 249.
Bona hereditaria...... infra muros et communitatem dicti oppidiin chart. ann. 1341. apud Haltaus. vocenostri in Eschewege et Terminos decimales ipsius oppidi sita,
Excommunicationis conculcaverunt Terminum.Ita cap. 209. extremo.
Quem Terminum salutarem, adorabilemque deliberationem, corrumpere quidam aliis cogitationibus atque temerare voluerunt.Ex Theodoreto lib. 2. Hist. cap. 22. ubi legitur :
ὅνπερ σωτηριώδη ὅρον καὶ τὴν προσκυνητὴν σκέψιν,etc.
Habere ad Terminumde rebus ad certum annorum numerum conductis dicitur in Epistola ann. circ. 1180. apud Marten. tom. 1. Anecdot. col. 600. Vide supra Terminarius 1.
Termine. Charta Theob. comit. Barri ann. 1260. in Chartul. Campan. ex Cam. Comput. Paris. fol. 140. r°. col. 1 :
Et se li devant nommé signor voloient, il porroient cest Termine aloignier, s'il lor ere mestiers et lor plaisoit.
Termini, seu anni tempora litibus agendis designata, vide apud eumdem Glossatorem.
assisia, conventus, qui ad præfinitum tempus habetur. Charta Pertoldi Aquil. patr. ann. 1231. inter Monum. ejusd. eccl. cap. 71. col. 707 :
Ipseeadem acceptione, in Libert. Engolism. ann. 1373. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 681. art. 3 :(Pertoldus) in generali Termino suo apud Camformium habito, cum consensu et voluntate capituli Aquilegensis..... concessit civibus Aquilegensibus, etc. Actum in prato de Camformio feliciter. Terme,
Et tout cecy fait, tient ses Termes le maire chascun jour, environ heure de tierce devant disner et à relevée après disner.
Ramundus Arquerii, athilator Tolosæ dom. nostri Franciæ regis, recognosco habuisse..... pro..... una caxia cadrillorum parvi Termini, etc.
Ut fructus domesticis, impio Termino consequenti, etiamsi mortalitas intervenerit perire non possint, etc. Terminum impium explicant etiamsi mortalitas intervenerit,ut videtur Gothofredo.
data anno
Ind.
Epacta
Concurrentibus
Terminus Paschalis
Non. Apr. Dies ipsius Paschalis diei
Id. Luna ipsius diei
Claves terminorum.
Anno ab incarnatione Dominim. xxxv. concurrenteii. indictioneiii. epactaii. nov. Terminus Paschæ sexto Calendas Aprilis, dies Domini Paschæ tertio Calendas Aprilis, luna ipsius diei 17.
Limina Sanctorumdicunt alii. Epistola Placidiæ Augustæ ad Pulcheriam Augustam, apud Hieron. Rubeum lib. 2. Hist. Ravennatis :
Ut Romam frequentibus concursibus adæque desideremus inspicere, causa nobis est amplectenda religionis, ut Terminis Sanctorum nostram exhiberemus præsentiam, quos certum est pro sua virtute in cœlestibus constitutos, neque inferiora despicere.Vide in Limen.
terminus ī, m
- 1 TER-, a boundary-line, boundary, bound, limit: de terminis contentio: templi, L.: possessionum.—Person., Termmus, the deity presiding over boundaries, L., H., O.— Fig., a bound, limit, end, termqui sint in amicitiā fines, et quasi termini diligendi: nullis terminis circumscribere aut definire ius suum: terminos pangere: gloriae, Cu.—An end, term: vitae: senectutis.
-
…refert nobis victor quid possit oriri, quid nequeat, finita potestas denique cuique qua nam sit ratione atque alte terminus haerens. quare religio pedibus subiecta vicissim opteritur, nos exaequat victoria caelo. Illud in his rebus vereor ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…moenia, delubra, agros ut Hercules itinerum ac laborum suorum, sic maiores nostri imperi ac nominis populi Romani terminos esse voluerunt. testantur et mortuos nostros imperatores, quorum vivit immortalis memoria et gloria, Scipiones, Brutos ,…
Cicero, pro Balbo
-
…daretur quaeque esset, hortarer ; sed cum consili tui bene fortiterque suscepti eum tibi finem statueris quem ipsa fortuna terminum nostrarum contentionum esse voluisset, oro obtestorque te pro vetere nostra coniunctione ac necessitudine proque summa mea in te benevolentia…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…manum, qui etiam servitia virtute victoriaque domuisset, qui omnibus bellis terra marique compressis imperium populi Romani orbis terrarum terminis definisset, rem publicam everti scelere paucorum, quam ipse non solum consiliis sed etiam sanguine suo saepe servasset accessit…
Cicero, pro Sestio
-
…discrimine ; nam aut Stoicus constituatur sapiens aut veteris Academiae utrumque non potest ; est enim inter eos non de terminis sed de tota possessione contentio ; nam omnis ratio vitae definitione summi boni continetur, de qua qui dissident de…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…liberior, multis vero ornandi generibus socius ac paene par ; in hoc quidem certe prope idem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam…
Cicero, de Oratore
-
…bene dicere autem, quod est scienter et perite et ornate dicere, non habet definitam aliquam regionem, cuius terminis saepta teneatur omnia, quaecumque in hominum disceptationem cadere possunt, bene sunt ei dicenda, qui hoc se posse…
Cicero, de Oratore
-
…inimicorum, iurgium dicitur. Iurgare igitur lex putat inter se vicinos, non litigare. Non. M eosdem terminos hominum curae atque vitae, sic pontificio iure sanctitudo sepulturae. Non. M quod insepultos reliquissent eos, quos…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…sensu et vita caret itane vero tantis in laboribus C. Marius periculisque vixisset, si nihil longius quam vitae termini postulabant spe atque animo de se et gloria sua cogitasset at, credo, cum innumerabilis hostium copias in Italia…
Cicero, pro Rabirio Perduellionis Reo
-
…recensionis tabulis publicis impressam exstingueret ; eum denique cui iam nulla lex erat, nullum civile ius, nulli possessionum termini, qui non calumnia litium, non iniustis vindiciis ac sacramentis alienos fundos, sed castris, exercitu, signis…
Cicero, pro Milone