triumphare

triumphare [CL] 1 to triumph, win a victory. b (w. dat., or w. de or super) to triumph over. 672 ~ante victore Aldh. Ep. 5; miles Christi devicto hoste triumphat Id. VirgV 853; ~ant pontifices hostibus fusis sine sanguine, ~ant victoria fide obtenta non viribus Bede HE I 20 p. 39; si victor fuero, regi ipsi ~abo Enc. Emmae II 6.  b vinctus ‥ nos rex summus solvebat et ipse / tradendo cruci vitam de morte thriumphat Alcuin Carm. 6. 9; 796 in cujus potentia et gratia ‥ de Avarorum gente ~atum est Id. Ep. 99; 1168 etiam qui in clero minimus est, de adversariis ecclesie ~abit J. Sal. Ep. 260; de hostium multitudine nobiliter ~avit Found. Waltham 20; ~avi super retencionem concupiscentie mee Bacon V 165; 1327 si ‥ rex possit suis hostibus in Scotia ~are Lit. Cant. I 224; super Wandalos ~avit Eul. Hist. I 351. 2 (ecclesia ~ans) Church triumphant, the Church in heaven considered as having triumphed over the powers of evil. ecclesia militans in multis decipitur. ~ans vero non irridetur Gir. TH III 31; a numero sanctorum in ecclesia ~ante non creditur exclusus Canon. G. Sempr. f. 34v; civitas Dei, que est ecclesia militans vel ~ans T. Chobham Praed. 284; [Jerusalem] allegorice significat ecclesiam militantem, anagogice ecclesiam ~antem Bacon Maj. I 186; peccatum ‥ quod claudit nobis januam tam ecclesie militantis quo ad meritum et suscepcionem sacramenti eucharistie, quam ecclesie ~antis quo ad premium et degustacionem glorie Conway Def. Mend. 1417 (recte 1317). 3 to exult (in quot. w. acc. & inf.). b (w. in w. abl.) to exult in. miles ‥ Henrico regnum juste obvenisse ~at J. Herd Hist. IV Regum 132.  b ~at civitas in adventu regio, patrem patrie ‥ amplectendo Gosc. Edith 43; in nostra dissolucione trihumphat hostis publici consiliosa calliditas Ep. Glasg. 309. 4 (trans.) to be victorious in, to win (contest or sim.). sicut illa [Virgo] sexu fragili virile nisa est certamen de hostibus ~are, ita vos ‥ valeatis ‥ antiquum hostem devincere Egb. Pont. 93. 5 to triumph over, conquer; b (p. ppl. s. act.). ~at hostem qui superat, triumphat nos Deus, cum superandi hostes auxilium tribuit Bede Orth. 54; ritum ~ans [gl.: oferwinnende, sigriende] GlP 491; caro subdita menti / morte triumphata spiritualis erit J. Sal. Enth. Phil. 544; adoro te, Domine, infernum visitantem et in sanctis animabus inferos ~antem Found. Waltham 12; hostem arte magis quam marte ~at Gir. TH I 27; pingitur ingressus mundum sursumque regressus, / morte trihumphata vitaque suis reparata Vers. Worc. 100.  b castellum ‥ Cary rex ‥ ~atus G. Steph. 32. 6 to grant triumph or victory to, to lead in triumph. hunc ‥ / Pater excelsus qui sanctos jure triumphat / vexit in aethereas ‥ arces Aldh. CE 4. 4. 13; triumphat hostem qui superat, ~at nos Deus [II Cor. ii 14], cum superandi hostes auxilium tribuit Bede Orth. 54.