vapor
vapor, steam, exhalation, vapor
- I In gen.: aquarum vapores, qui a sole ex agris tepefactis et ex aquis excitantur, Cic. N. D. 2, 46, 118: aquarum quasi vapor quidam aër habendus est, id. ib. 2, 10, 27; Lucr. 6, 271: aquae calidae, Cels. 7, 7, 10; Scrib. Comp. 20: terrenus vapor siccus est et fumo similis, qui ventos, tonitrua et fulmina facit: aquarum halitus umidus est et imbres et nives creat, Sen. Q. N. 2, 12, 4: nocturnos formidare vapores, Hor. Ep. 1, 18, 93: volat vapor ater ad auras. smoke, Verg. A. 7, 466; Ov. Tr. 5, 5, 40; Stat. Th. 10, 110; Sen. Herc. Fur. 911.—
- II In partic., a warm exhalation, warmth, heat, etc.
- A Lit.: (terra semen) tepefactum vapore et compressu suo diffundit, Cic. Sen. 15, 51: aestifer ignis uti lumen jacit atque vaporem, Lucr. 1, 663: solis, id. 1, 1032; 2, 150; 4, 185; 4, 201; 6, 236; Curt. 7, 5, 3; of the heat of the thunderbolt: inusta vaporis signa, Lucr. 6, 220: finditque vaporibus arva (Phoebus), Ov. M. 3, 152: siderum, Hor. Epod. 3, 15: lentusque carinas Est vapor, Verg. A. 5, 683; cf. id. ib. 698: locus torridus et vaporis plenus, Liv. 5, 48, 1: vapore foveri, Cels. 7, 7, 2; 7, 7, 10; 7, 9 fin.; 8, 4; 8, 7; Col. 1, 4, 10; 7, 3, 8 al.—
- B Trop., warmth, ardor of love: pectus insanum vapor amorque torret, Sen. Hippol. 640.
in ardentes thermarum ~ores [gl.: ], quae supposita prunarum congerie torrebanturæðmas
incenso in eo [sc. altare ] thimiamate ~or fumi ascendens
vana cuncta ‥ dissipantur ‥ quasi ventus aeris flatus aut fumigantis ignis ~or ad nichilum evanescunt
simul ‥ et dulcimodis canoribus et nardifluis ~oribus ethera permulcentur
Aristoteles ‥ in quarto Metheororum corpora metheorica in quatuor partitur, scilicet fumum, ~orem, halitum, spiritum
cum ‥ calidum et humidum sit epar, ab epsesi continua multum concipit ~orem, qui suo impetu sanguinem ad exteriora propellit
ex humano corpore ~or quidam tepidus et temperatus egreditur, qui partem aque [sc. calide ] sibi accommodans contemperat
‘vaporabiles’, id est tenues et subtiles, sicut ~or aque et vini, quasi fumus tenuis et rarus
argentum vivum prepara mortificando ipsum cum ~ore stanni pro margarita, et cum ~ore plumbi pro Hibero lapide
hieme gelidus aer quicquid accipit ignei ~oris extinguit, aestate calidi ~ores raro tenuesque densentur in nubes, sine quibus non fulgurat
nives aquarum ~ore necdum densato in guttas sed gelu praeripiente formantur
hiems, habens nebulas et ~ores conglobatos et pluvias et nives et glacies, apta magis feriacioni quam labori
ascendunt ‥ ~ores calefacti, et cum condensantur in nubes, descendit pluvia; et iterum elevantur ~ores calefacti
quid es ‥ hujus mundi fugitiva felicitas et caduca prosperitas nisi ~or et fumus?(
tametsi vilis vermiculus et ~or sim(
Aethiopes ‥ a ~ore ardentissimorum siderum terrarum defenduntur latebris
ipsa est aequinoctialis [zona mundi ] quam quia semper sol aut praesens aut hinc vel inde vicinus illustrat, nimirum subjecta terrarum exusta flammis et cremata cominus ~ore torrentur
➳ nom. vapos Acc. Tr. 112 ; Lucr. 6, 952 ; cf. Quint. 1, 4, 13.
- 1. damp, uitwaseming [aquarum]; rook [ater];
- 2. (meton.) (a) warmte, hitte [balnei; solis]; (b) (poët.) vuur [restinctus];
- 3. (metaf.) liefdegloed.
- steam, exhalation, vapor: aquarum vapores: Nocturni, H.: volat vapor ater ad auras, smoke, V.—A warm exhalation, warmth, heat: (terra semen) tepefactum vapore et compressu suo diffundit: finditque vaporibus arva (Phoebus), O.: locus vaporis plenus, L.—Poet.: restinctus donec vapor omnis, fire, V.: carinas Est vapor, consumes, V.
-
…temperiem sumpsere umorque calorque, concipiunt, et ab his oriuntur cuncta duobus ; cumque sit ignis aquae pugnax, vapor umidus omnes res creat, et discors concordia fetibus apta est. Ergo ubi diluvio tellus lutulenta recenti solibus aetheriis…
Ovid, Metamorphoses
-
…sparsum semen excepit, primum id occaecatum cohibet, ex quo occatio quae hoc efficit nominata est ; deinde tepefactum vapore et compressu suo diffundit et elicit herbescentem ex eo viriditatem, quae nixa fibris stirpium sensim adolescit culmoque erecta geniculato…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…caloris ; ille vero et multo quidem calore admixtus est ipse enim oritur ex respiratione aquarum ; earum enim quasi vapor quidam aer habendus est, is autem existit motu eius caloris qui aquis continetur, quam similitudinem cernere possumus in…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…ante dixisse videor, minime noceri potest. Sunt autem stellae natura flammeae ; quocirca terrae maris aquarum que reliquarum vaporibus aluntur is qui a sole ex agris tepefactis et ex aquis excitantur ; quibus altae renovataeque stellae atque omnis aether…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…color felium, magnitudo aegypti luporum. erutum hoc ab iis tempore hiberno indi furantur aestivo fervore, conditis propter vaporem in cuniculos formicis, quae tamen odore sollicitatae provolant crebroque lacerant quamvis praevelocibus camelis fugientes. tanta pernicitas feritasque est…
Pliny the Elder, Natural History
-
…sit, e terra quoniam sunt cuncta creata. multaque nunc etiam existunt animalia terris imbribus et calido solis concreta vapore ; quo minus est mirum, si tum sunt plura coorta et maiora, nova tellure atque aethere adulta .…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, in officina propter umoris plenitatem coiciuntur in fornacem, ut interarescant, et is qui ex his ab ignis vapore fumus suscitatur, cum resedit in solum furni, invenitur esse argentum vivum. exemptis glaebis guttae eae, quae…
Vitruvius, de Architectura
-
…ad montes, ab eorum offensa et procellis propter plenitatem et gravitatem liquescendo disparguntur et ita diffunditur in terras. Vaporem autem et nebulas et umores ex terra nasci haec videtur efficere ratio, quod ea habet in se et calores…
Vitruvius, de Architectura
-
…curet, contra animas hominum venis vitalibus intus sic interfusas intellego, sanguis ut ex his accipiat motumque levem tenerumque vaporem, unde pererratis vegetet praecordia membris, frigida succcndat, riget arida, dura relaxet. sic hominis vitam sibi…
Prudentius, Contra Symmachum
-
…, fortuna consilium subministravit. Vehemens favonius erat, et multam materiam ceciderat miles aditum per saxa molitus. Haec vapore torrida flamma arserat ergo adgeri alias arbores iubet et igni dari alimenta, celeriterque stipitibus cumulatis fastigium montis aequatum est…
Curtius Rufus, Quintus, Historiae Alexandri Magni