vanus
vanus, containing nothing, empty, void, vacant
BWL
the enemy’s battle line was already rather weak
certain vain and empty promises were made
Frieze-Dennison Vergil
vānus, a, um: (adj.), containing nothing, empty; devoid of truth, deceitful, false, 1.352; unavailing, 8.259; groundless, 4.12; ignorant, 10.631; subst., vāna, ōrum, n., useless things, 2.287; (adv.), vāna, vainly, 11.854.
vānus, a, um, adj. [etym. dub.; cf. vaco], that contains nothing, empty, void, vacant.
- I Lit. (rare; not in Cic.): sed illos Exspectata seges vanis elusit aristis, Verg. G. 1, 226: leve ac vanum granum, Col. 2, 9, 13: ne vana urbis magnitudo esset, Liv. 1, 8, 5: vanior jam erat hostium acies, id. 2, 47, 4: videtis ordines raros, cornua extenta, mediam aciem vanam et exhaustam, Curt. 4, 14, 14: vanam aciem esse ratus, i.e. thin, weak, id. 4, 14, 8: non vanae redeat sanguis imagini, i. e. to the shade of the dead (so called as being without a body), Hor. C. 1, 24, 15; 3, 27, 41.—
- II Trop., empty as to purport or result, idle, null, groundless, unmeaning, fruitless, vain (freq. and class.): omnes dant consilium vanum, Enn. ap. Front. Ep. 2, 13 (Trag. Rel. v. 419 Vahl.): falsum aut vanum aut fictum (opp. vera), Ter. Eun. 104: oratio, Cic. Lael. 26, 98: vana quaedam atque inania polliceri. id. Planc. 42, 101: vana falsaque, Plin. 30, 2, 5, § 14: res tumida, vana, ventosa, Sen. Ep. 84, 11: orationi vanae crediderunt, idle, delusive, Cic. Rosc. Am. 40, 117: non bellum sed vanam imaginem belli insedisse, Liv. 3, 16, 5: verba, Ov. M. 13, 263: convicia, id. ib. 9, 303: historiae, Quint. 1, 8, 20: argumentum, id. 7, 2, 34: error, Lucr. 1, 1068: agitatio armorum, Liv. 7, 10, 8: metus, Hor. C. 1, 23, 3; Ov. H. 16, 342: gaudia, Hor. Ep. 2, 1, 188: spes, Ov. M. 14, 364: ira, Val. Fl. 8, 374; Liv. 1, 10, 4: fides, Verg. A. 4, 12: omen, Ov. M. 2, 597: vox auguris, id. ib. 3, 349: cuspis, id. ib. 8, 346: pila omnia, Liv. 7, 23, 8: pleraque tela, id. 30, 10, 13: ensis, id. 7, 10, 9: ictus, id. 34, 39, 2: promissa, Tac. A. 3, 16: vana et irrita testamenta, Suet. Calig. 38: vaniore dicendi genere inflata (gens), Quint. 12, 10, 17: sententiarum vanissimus strepitus, Petr. 1, 2.—With abl.: postquam equestris pugna effectu quam conatibus vanior erat, Liv. 7, 7, 8: oratio non suis vana laudibus, non crimine alieno laeta, id. 4, 41, 1.—
- 2 Subst.: vānum, i, n., emptiness, nothingness, naught: ad vanum et irritum redacta victoria, brought to nothing, Liv. 26, 37, 8: nec tota ex vano criminatio erat, i.e. groundless, without cause, id. 33, 31, 4: ex vano habere spem, id. 27, 26, 1: cedit labor in vanum, Sen. Hippol. 182. —Plur.: haud vana adtulere, Liv. 4, 37, 6.—Neutr. plur. adverb.: ut vidit (Arruntem) laetantem animis ac vana tumentem, i.e. vainly, with vain show, Verg. A. 11, 854.—With gen.: corruptus vanis rerum, Hor. S. 2, 2, 25: vana rumoris, Tac. A. 4, 59.—
- 3 Vanum est, with subject-clause: vanum arbitror esse circa canis ortum angues candidos membranam eam exuere, Plin. 30, 3, 8, § 25.—
- B Transf., of persons, false, lying, deceptive, delusive, untrustworthy: vanus et perfidiosus et impius, false, Cic. Quint. 6, 26: vanus mendaxque, Verg. A. 2, 80: haruspices, Cic. Div. 1, 19, 36: haec mihi non vani (neque erat cur fallere vellent) Narravere senes, i.e. veracious, Ov. M. 8, 721; cf.: ingenium dictatoris, Liv. 1, 27, 1: vane Ligus frustraque animis elate superbis, Verg. A. 11, 715: vir omnium vanissimus, Vell. 2, 30, 1: invidia vulgi vanum ingenium dictatoris corrupit, weak, wavering, Liv. 1, 27, 1: ne irrisus ac vanus iisdem castris assideret, etc., in vain, Tac. H. 2, 22 fin.—With gen.: aut ego (i. e. Juno) veri Vana feror, Verg. A. 10, 631: voti vanus, i.e. deceived, Sil. 12, 261: turba vana sanctitudinis, Ap. Deo Socr. p. 43, 1.—
- 2 Esp., vainglorious, ostentatious, boastful, vain: Cn. Lentulus perincertum stolidior an vanior, Sall. H. 4, 35 Dietsch ad loc.: laudare se vani, vituperare stulti est, Val. Max. 7, 2, ext. 8.—With abl.: hunc ingenio vanum Aetoli inpulerant in spem regni, Liv. 35, 47, 7.—Hence, adv.: vānē, idly, vainly (post-class.): vane gaudere, Tert. Apol. 49: vanius excogitatum, Ap. Apol. p. 300, 41: praecavere vanissime, Tert. Pud. 1.
vānus, a, um (vgl. altind. ūná-h, unzureichend), leer, nichts in sich enthaltend, taub, I) eig.: arista, Verg.: granum, Colum.: magnitudo urbis, Liv.: venti, körperlose, nichtige, Catull.: imago, leeres Bild, d.i. der Schatten eines Toten, Hor.: somnia, leere Träume, Verg.: vanior acies hostium, Liv. – II) übtr., dem Inhalte od. dem Erfolge, der Wirkung nach leer, gehaltlos, eitel = unbedeutend, nichtig, lügenhaft, grundlos, erfolglos, fruchtlos, vergeblich, A) v. Lebl.: 1) adi.: res, Liv.: sermo, Liv.: vanissimus strepitus verborum, Petron. – oratio, Cic.: spes, Ov.: gaudia, Hor.: metus, Hor.: omen, Ov.: vana quaedam pollicebatur, Cic.: nec vana fides, und es ist wahr, Verg.: haud vana, Liv. – v. Geschossen, ictus, Liv.: vana tela mittere, Liv. – vanum est m. Acc. u. Infin., vanum arbitror esse circa canis ortum angues candidos membranam eam exuere, Plin. 30, 25. – m. Genet., leer an usw., profana philosophiae turba vana sanctitudinis, priva verae rationis, Apul. de deo Socr. 3 in. – 2) neutr. subst. = das Leere, Eitle, Vergebliche, haustum ex vano, aus einer falschen Quelle geschöpft, Liv.: nec tota ex vano criminatio erat, ohne Grund, Liv.: ad vanum et irritum redacta victoria, ist vernichtet, Liv.: ut tela in vanum cadant, Sen.: cedit in vanum labor, ist vergeblich, Sen.: alioquin abibunt in vanum monentium verba, sind in den Wind gesprochen, Sen. – poet., vana tumens, mit leerem Scheine, aufgeblasen (von Einbildung), Verg. Aen. 11, 854: vana luctans, Sil. 17, 313. – m. Genet., vana rerum, Hor.: vana rumoris, Tac. – B) v. Pers.: 1) v. dem, dessen Handlungen ohne Erfolg sind, ne vanus isdem castris assideret, vergeblich, Tac. hist. 2, 22. – u. so poet. m. Genet., aut ego veri vana feror, Verg. Aen. 10, 631: vanus voti, Sil. 12, 261. – 2) insbes., im moralischen Sinne, lügenhaft, windbeutelig, wankelmütig, eitel, prahlerisch, windig, abenteuerlich, haruspex, Cic.: ingenium, Liv. u. (v. der Pers. selbst) Sall.: quam vana et mutabilia barbarorum ingenia essent, Liv.: vanus aemulatione, töricht aus Eifersucht, Tac.: vanum se esse et perfidiosum fateri, Cic.: laudare se vani est, Val. Max.: vanus auctor est, der Gewährsmann verdient keinen Glauben, Liv.: inde vanus auctor absumpti Masinissae ad regem rediit, mit dem falschen Berichte, M. sei umgekommen, Liv.: Cn. Lentulus perincertum stolidior an vanior, Sall. fr.: vanissimi cuiusque ludibrium, jedes Abenteurers, Betrügers, Curt.
estne hoc solidum quod diximus aut ~um aliquid sicut nubes quod dixisti nobis infideles obicere
‘cassum’ pro ~o ponitur et tractum a cassibus aranearum, scilicet telis et retibus, quibus nil ~ius inveniri potest
livores in scapulis protuberantes testabantur nichil eum ~um vidisse, nichil molle sensisse
nebulo, -nis, i. ille qui ~us est ut nebula
vapore vanior immo fantasmate
ne te siliqua ~a perterreat
de pastoribus imperitis, qui derelinquunt oves et pascunt ~a et non habent verba pastoris periti
non tibi blanditiae saecli, non vana voluptas, / non timor aut terror cordis in antra cadat
ne scientiam meam a soliditate fidei ~us error abducat
~a bonorum species nec satiat nec letificat nec liberat nec exaltat
a ~is mundi negociis liberatus
honor mundi transitivus / ‥ / est inanis et exilis, / brevis, levis, vanus, vilis, / mendax ac sophisticus
ne forte secundum supra dictum Achab ‘spiritus mendax loquens ~a in ore prophetarum vestrorum’ seducat vos [cf. ]III Reg. xxii 22–3
non ~as vulgi fabulas ‥ imitabatur
ut quid falsivomis pectoribus ~as minas depromitis?
Ernaldus ‥ ~a ducis promissione percepta letatus est, sed frustra ut paulo post dilucidatum est
quoniam rumor ~us est
hanc [sc. fidem ] enim qui habuerit ~os timores fugat
saecla priora quidem, lubrico fantasmate lusa, / excoluere suos vano terrore tirannos
hec ‥ defunctum, si non ~a fides penitentie, super ethera tulerunt
non vos decipiant adulatores ~a securitate
quos ‥ ~a spes diu delusit
utinam ~us sit timor meus!
magia igitur, generaliter ‥ accepta, quinque complectitur species: prestigia, sortilegia, maleficia, manticen et matematicam ~am
mathematica ~a tres habet species, sc. aruspicinam, augurium vel auspicium, et horoscopicam
vana praesertim gloria fretus / haud metuit princeps, spe circumventus inani
ego sum ~a gloria, qua te apud homines jactanter exaltasti
superbia et ~a gloria
equos ‥ multiplicare est plures quam ipsa necessitas exigat ~e glorie causa vel erroris alterius congregare
ut nullus umquam pro veritate falsum velit audire eo modo ut ipsum verum putet quod falsum est; nisi nimium ipse ~us sit et ab omni veritate aversus
homo ‥ ~us dicitur homo mendax et falsus
quod si clerus in privilegia tribus Levitice non succedit, et apostolus ~us est et fallaces omnes interpretes scripturarum
clericus ~us non facit eleemosynam de substantia pauperis (quia res Ecclesie sunt res pauperum) sed totum sibi usurpat, totum ad vanitatem expendit, totum consecrat diabolo(
hic non effugiet manuum tormenta mearum, / vos licet effugeret volitantum more strepentes / aucarum, vanis implendo fragoribus auras
heu, quam ~um est sine spe clamare, sine spe conari!
quid tam ~um et stultum est quam usque ad sudorem laborare et omnia tali relinquere heredi?
numina virtutum que fingit vanus adorat, / et quot sunt pestes, tot putat esse deos
papa statuit / quod de vobis placuit. / vanus labor tenuit / vos huc venientes
fit ut antequam negocia eorum consequantur multi moriantur, aut ab ipso recedant tristes et ~i, fame cogente
~um dicitur illud quando agens agit aliquid propter aliquem finem et non consequitur illum finem intentum
instrumenta ‥ super dictis ecclesiis ‥ confecta, si ipsi contra hanc provisionem ‥ uti voluerint, cassa sint et ~a
super hiis si placet concedatis eisdem fratribus literam vestram patentem, que vestris ministris debitis super hiis diregatur, ne firmature seu judicia vestrorum judicum ~a fiant
nisi dominus aedificaverit domum, in ~o laborant qui aedificant eam
in omni venatoria arte industrius venator incessabiliter laborat non in ~um [cf. ]Psalm. cxxvi 1
pronuntiavit ‥ tertium ad lubrica seculi revolvendum. eventus rei probavit veritatem dicti ‥ tertius abiit in ~um
in ~um assumit nomen Dei qui vel mendaciter vel pro nihilo jurat
ita quod non oporteat nos super hoc amplius sollicitari, et nos in hac parte invanum [sic ] laborare
secundum istos ‥ inquisitores in ~um errantes corrigunt, nisi probaverint ea patenter doctrine catholice adversari
quid nisi ~us sunt populus, quid nisi in praecipitium suos mittunt auditores, quibus non salutaria quae corrigant sed quae illos delectent erronea praedicant?
nisi forte ita se per orbem dividere ~issima ac superbissima mente cogitabant
antiquus vates cecinit quod carmine David, / in terris vanos homines me virgine dempta, / trans, ubi semper eram, fugiens nunc sidera scandam
tunc oculos pulchris vanos illudit ideis, / aures et blandis demulget sepius arpis
garrulus utique potest esse et ~us, sed proculdubio non dialeticus, immo nec philosophus est
etsi superbus esset et ~us
vir vagus et ~us, preter inconstantie solius, nullius rei constantiam habens
falsus ‥ proprie conscienties testis sueque virtutis ~us assertor contra veritatem, id est contra Jesum, tumidior processisset
vānus, (8) a, um, ¶ 1 vide, où il nʼy a rien : Virg. G. 1, 226 ; Curt. 4, 14, 14 ; Liv. 1, 8, 5 ; 2, 47, 4 ¶ 2 [fig.] a) creux, vain, sans consistance, sans fondement, mensonger : vana oratio Cic. Læl. 98, propos creux (sans sincérité), cf. Cic. Amer. 117 ; Planc. 101 ; Fin. 2, 46 ; b) trompeur, fourbe, imposteur, sans conscience, sans foi : vani hostes Sall. J. 103, 5, des ennemis sans foi, cf. Cic. Fin. 3, 38 ; Div. 1, 37 ; Gell. 18, 4, 10 ; c) sans succès, qui nʼaboutit à rien : Tac. H. 2, 22 ; d) [avec gén.] : vanus veri Virg. En. 10, 631, qui nʼest pas en possession de la vérité ; voti Sil. 12, 261, qui nʼa pas son vœu réalisé ; e) vain, vaniteux : Liv. 35, 47, 7 ; Sall. H. 4, 35 ; f) subst. n. vanum, vanité, inutilité, néant : ad vanum redacta victoria Liv. 26, 37, 8, victoire réduite à néant : ex vano Liv. 27, 26, 1, sans fondement, sans raison ; in vanum Sen. Ep. 31, 4, pour rien, inutilement || pl., vana rerum Hor. S. 2, 2, 25, la vaine apparence des choses ; vana rumoris Tac. Ann. 4, 59, vains bruits || vanum est avec prop. inf., il est faux que : Plin. 30, 25 || vanior Liv. 7, 7, 8 ; -issimus Vell. 2, 30, 1.
- 1. inhoudsloos, leeg [arista; imago schim van een overledene; somnia; venti zonder lichaam]; dunbevolkt, zwak (bezet) [magnitudo urbis; acies hostium];
- 2. (metaf.) vergeefs, zonder resultaat, vruchteloos [spes; omen; ictus]; ➤ nec -a fides en het is waar; ego veri -a blind voor (Verg.);
- 3. leugenachtig, onbetrouwbaar [auctor ongeloofwaardig; vir; barbarorum ingenia];
- 4. ongegrond, onwaar, onjuist [metus; oratio].
- 5. ijdel, opschepperig.
vanus , a, um. adj. c. s.
空。虛。虛幻。詐。假。痴者。Vanum est 係假事。Gaudium vanum 虛樂。Vana imago 鬼影。
Suggest a Translation
See an image
空。虛。虛幻。詐。假。痴者。Vanum est 係假事。Gaudium vanum 虛樂。Vana imago 鬼影。
Suggest a Translation
See an image
vānus adj.with comp.and (late) sup.
- VAC-, containing nothing, empty, void, vacant: illos seges vanis elusit avenis, V.: vanior iam erat hostium acies, L.: acies, i. e. weak, Cu.: Num vanae redeat sanguis imagini!unsubstantial, H.—Fig., empty, idle, null, groundless, unmeaning, fruitless, vain: falsum aut vanum aut finctum (opp. vera), T.: oratio: verba, O.: armorum agitatio, L.: metus, H.: Spes, O.: ira, L.: pugna effectu quam conatibus vanior, L.—Vainglorious, ostentatious, boastful, vain: ingenio, L.—False, lying, deceptive, delusive, untrustworthy: vanus et perfidiosus et impius: vanus mendaxque, V.: non vani senes, i. e. veracious, O.: oratio: ingenium dictatoris, weak, wavering, L.: aut ego (i. e. Iuno) veri Vana feror, V.: vanissimi cuiusque ludibrium, Cu.
-
…, nequiquam opportuna res cecidisset ; spes magna, dominatio in manibus frustra fuissent, neque ego per ignaviam aut vana ingenia incerta pro certis captarem. Sed quia multis et magnis tempestatibus vos cognovi fortis fidosque mihi, eo animus…
Sallust, Catilina
-
…crinem vittis innexa cruentis. In medio ramos annosaque brachia pandit ulmus opaca, ingens, quam sedem Somnia volgo vana tenere ferunt, foliisque sub omnibus haerent. Multaque praeterea variarum monstra ferarum Centauri in foribus stabulant, Scyllaeque biformes…
Vergil, Aeneid
-
…et non per totam Italiam sint aut non ibi plus possit audacia, ubi ad defendundum opes minores sunt Quare vanum equidem hoc consilium est, si periculum ex illis metuit ; si in tanto omnium metu solus non timet ,…
Sallust, Catilina
-
…ingrato largibar munera somno, munera de prono saepe voluta sinu ; et quotiens raro duxti suspiria motu, obstupui vano credulus auspicio, ne qua tibi insolitos portarent visa timores, neve quis invitam cogeret esse suam donec diversas praecurrens…
Propertius, Elegies
-
…continent, et mentiri iudicemus, nec saeculorum reliquorum iudicium quod de ipsis futurum sit pertimescere. Age, barbari vani atque fallaces ; num etiam Graiorum historia mentita est Quae Croeso Pythius Apollo, ut de naturali divinatione dicam ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…fortasse mortuus profuissem. memini enim, memini neque umquam obliviscar noctis illius cum tibi vigilanti, adsidenti, maerenti vana quaedam miser atque inania falsa spe inductus pollicebar, me, si essem in patriam restitutus, praesentem tibi gratias…
Cicero, pro Plancio
-
…permaneret nec confirmaretur diuturnitate temporis nec una cum saeclis aetatibusque hominum inveterare potuisset. etenim videmus ceteras opiniones fictas atque vanas diuturnitate extabuisse. quis enim hippocentaurum fuisse aut Chimaeram putat, quaeve anus tam excors inveniri potest quae illa quae…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…autem voluntatum ; utendumque exemplis, si quis testibus creditum non sit ; et de singulis testibus, si natura vani, si leves, si cum ignominia, si spe, si metu, si iracundia, si misericordia impulsi…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…qui de scelere suspicari eius nihil potuerunt, socium offici metuere non debuerunt, eius malitiam non viderunt, orationi vanae crediderunt. itaque nunc illi homines honestissimi propter istius insidias parum putantur cauti providique fuisse ; iste qui initio proditor…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…. et tamen eum nondum redisse miramur. sed haec videbimus. tu Oppios Terentiae delegabis. iam enim urbis vanum periculum est. me tamen consilio iuva, pedibusne Regium an hinc statim in navem, et cetera, quoniam…
Cicero, Epistulae ad Atticum