vetus
vetus, old, aged, advanced in years
BWL
old and mindful of ancient custom
Frieze-Dennison Vergil
- I Adj.
- A Old (opp. young), aged: Acherunticus senex, vetus, decrepitus, Plaut. Merc. 2, 2, 20 (291): novus amator, vetus puer, id. ib. 5, 4, 15 (976): poëta, Ter. Heaut. 22: veteres ac moris antiqui memores, Liv. 42, 27, 4: veteres et sancti viri, Sall. H. 2, 70, 18 Maurenbr.: parentes, Verg. A. 5, 576: pecudes, Varr. R. R. 2, 11, 2: gallinae, Plin. 10, 53, 74, § 146; Col. 8, 5, 14: laurus, Verg. A. 2, 513: caput, Tib. 1, 8, 42. —
- B Old (opp. new), of long standing: quam veterrumu'st, tam homini optimu'st amicus, Plaut. Truc. 1, 2, 71 (165): maceria, id. ib. 2, 2, 50 (305): Antemna veterior est Romā, Cato ap. Prisc. p. 716 P. (Orig. 1, fr. 25): quod si veteris contumeliae oblivisci vellet; num etiam recentium injuriarum memoriam deponere posse? Caes. B. G. 1, 14: invidia et infamia non recens, sed vetus ac diuturna, Cic. Verr. 1, 2, 5: vetus atque usitata exceptio, id. de Or. 1, 37, 168: sphaerae illius vetus esse inventum, id. Rep. 1, 14, 22: amici veteres (opp. novi), id. Lael. 18, 67: veterrima (amicitia), id. ib.: naves, Caes. B. G. 5, 15: nobilitas, Sall. J. 85, 4: consuetudo, id. C. 23, 3: provinciae, Liv. 21, 44, 7; 28, 39, 8.—Esp., of soldiers, veteran, experienced: ille exercitatus et vetus (miles), Cic. Tusc. 2, 16, 38; cf. exercitus, id. ib.; Caes. B. C. 1, 3; Liv. 41, 8, 5: copiae, Caes. B. G. 1, 27: milites, id. ib. 6, 40; Liv. 26, 41, 2: legiones, id. 27, 8, 15: centuriones, id. 4, 17, 10.—With gen. (post-Aug.): gnaros belli veteresque laborum, Sil. 4, 532: militiae, Tac. H. 4, 20: regnandi, id. A. 6, 44: scientiae et caerimoniarum, id. ib. 6, 12: operis ac laboris, id. ib. 1, 20: armorum, Sil. 17, 297.—With inf. (poet.): hinc Fadum petit et veterem bellare Labicum, Sil. 5, 565.—
- C Old, of a former time (opp. present, existing), former, earlier, ancient, etc. (cf. antiquus): veterem atque antiquam rem novam ad vos proferam, Plaut. Am. prol. 118: historia vetus atque antiqua, id. Trin. 2, 2, 100 (375) Brix ad loc.: credendum est veteribus et priscis, ut aiunt, viris, Cic. Univ. 11: veterrimi poëtae Stoici, id. N. D. 1, 15, 41: multo vetustior et horridior ille (Laelius) quam Scipio, archaic, antiquated, id. Brut. 21, 83: in veterem revoluta figuram, Verg. A. 6, 449: fama veterum malorum, id. ib. 6, 527: injuria, Phaedr. 1, 21, 6.—
- II Substt.
- A vĕtĕres, um, m., the ancients, men of a former time, the fathers, ancestors, forefathers: majores nostri, veteres illi, admodum antiqui, leges annales non habebant, Cic. Phil. 5, 17, 47.—Esp., of ancient authors, etc.: nostri veteres, Plin. 36, 7, 12, § 59: quae veteres factitarunt, Ter. Eun. 43: omnes veteres et Cicero praecipue, Quint. 9, 3, 1; cf. id. 5, 4, 1: antiqui veteres, Front. Ep. ad Amic. 1, 5.—
- B vĕtĕres, um, f. (sc. tabernae), the old booths on the south side of the Forum Romanum (opp. Novae, v. novus): sub Veteribus, Plaut. Curc. 4, 1, 19 (480); Liv. 44, 16, 10; Plin. 35, 4, 8, § 25.—
- C vĕtĕra, um, n., the old, old things, antiquity (opp. praesentia): vetera semper in laude, praesentia in fastidio, Tac. Or. 18; cf. id. ib. 15: si vetera mihi ignota (sunt), Cic. Sull. 18, 51: vetera omittere, to leave out of consideration, Sall. J. 102, 14: vetera odisse, nova optare, id. C. 37, 3: vetera scrutari, traditions, Cic. Tusc. 1, 13, 29. —Prov.: vetera vaticinamini, Plaut. Ps. 1, 3, 129 (358) Lorenz ad loc.
ut quelibet illarum habeat unam ~erem pelliceam
pictaciarii viles ‥ consuunt sotulares ~eres renovando pictacia
j ~us tina et due ~eres corbelles
boscus ‥ vastatur de ~eri. postea ‥ boscus bene revenit
pro veteri vasto bosci;
boscus ‥ vastatur de ~eri et emendatur de novo
pro ‥ emendacione quatuor cellarum ~erum(
preceptum est quod vendantur ‥ ~eres arbores in bosco
in feno empto ad sustentacionem xv jumentorum ~erum
j gallus et viij galline ~eres
falsum latronem et rusticum ~erem et defractum
j seue vecter' et xij tracchis nullius valoris
non vino ~eri ‥ sed musto sunt ‥ impleti
j perna baconis ~eris
de x doliis vini ~eris valde debilis
luna vetus veteres, juvenes nova luna requirit(
litteras quas ~us de Monte misit duci Andriae de morte marchisii(
de nuncio ~eris de †Mussa [? l. monte ] in Angliam veniendo
missi sunt Saracenorum legati solennes ‥ principaliter ex parte ~eris de Monte
rex Ricardus misit ‥ legationem ad ~erem de Monte
est et altera ~us quoque relatio viri Dei
caverat ne in aliquam domum ad se introirent, ~ere usus augurio ne ‥ deciperent
habes quoque et ~eris consuetudinis sufficienter sacramentaria majora
ex ~eri odio in Alanum
parietem ~eris inimicitie inter Deum et hominem ‥ destruxit
Digestum ~us, tres partes cum Digesto Novo
cedulam vacuam ‥ puella quedam de camera ‥ sigillo ~eris Willelmi de Oildebof signavit
for W. de Weldeboef juvenis
fauni de ~eribus pastoribus fuerunt in principio mundi
apud ~eres Judaeos poena fuerit ut in profundum ligato saxo demergerentur
cum ‥ me tanto exilii tempore ~eres amici prorsus omiserint
paulominus ad pristinam reditur experiendam ~erum nequitiam tyrannorum
quis jam non dixerit B. Petrum ad artem suam ~erem, viz. piscatoriam, reversum
~erorum [sic MS; ? veternorum ] rubigine viciorum
fit exuitio plenaria a vinculo ~eris debiti
tiara apud ~eres in capite sacerdotum constituebatur
[elocutio ] facunda erit ‥ si auctoritate ~erum fulcitur
etiam nominativum ‘saluber’ protulisse ~eres ostenditur
disciplinale ‥ apud ~eres ‥ percunctatio ‥ appellabatur
agnita ‥ ~erum prosapia
omnibus de ~eri ecclesia sublatis
~eri ‥ jure statutum est et novo non est abolitum
de ~eri cremento firme ejusdem burgi. ‥de novo cremento ejusdem burgi
collectores debitorum weteris gilde mercatorie
viiij d. et ob. sterlingorum ~erum ‥ v d. sterlingorum novorum(
vocabulum deflemenesrenth ‥ quod est ~us anglicum
unam shoppam ‥ in ~era draperia
de frumento de ~eri liiij sum.
exitus hastiberi, sc. de ~eri blado, iiij quar.
remanserunt x marcate dumtaxat de ~eri blado
vj bus. brasei de ~eri
in cervisia braciata ij qr. brasei ‥ unde medietas de ~eri precium xxij s.
➳ dʼordin. comp. vetustior et sup. veterrimus ; veterior [arch.] Cato Orig. 1, 25 || primitt veter Enn. Ann. 17 ; Acc. Tr. 481 || abl. régulier vetere, mais veteri Juv. 6, 121 ; Stat. Th. 1, 360 ; 11, 582 ; 13, 374.
- 1. oud, bejaard, vergrijsd [senatores; imperatores]; zwak door ouderdom [senectus];
- 2. al lang bestaand, oud, van veel jaren (itt. novus) [mos; navis; necessitudines; hospitium; proverbium; amicus];
- 3. ervaren, handig, beproefd, oudgediend [milites; exercitus; gladiator; (in: gen.) belli; regnandi];
- 4. voormalig, vroeger, gewezen [tribuni; bella; imperium; leges; delictum]; / subst. (a) veterēs, um m de ouden, voorvaderen; veteranen; (postklass.) de oude schrijvers; (b) Veterēs, um f (vul aan: tabernae) oude kraampjes v.d. geldwisselaars aan de zuidkant v.h. Forum; (c) plur. vetera, um n het oude, het verleden, oude gebeurtenissen, mythen of literatuur e.d.
舊。故。老。向日者。— verbum 陳言。— panicum 陳黄米。— vestimentum 故衣。— bubula 腥牛肉。Sub veteribus (tabernis) 地名。
Suggest a Translation
See an image
- VET-, old, aged, advanced in years: poëta, T.: veteres et moris antiqui memores, L.: laurus, V.—Old, of long standing, seated: contumelia, Cs.: invidia, inveterate: amici (opp. novi): veterrima (amicitia): consuetudo, S.: provinciae, L.—Of soldiers: ille exercitatus et vetus (miles): milites, Cs.: legiones, L.: (tabernae) Veteres, the old booths of money-changers in the Forum(opp. Novae), L.—Esp., in the phrase, vetus est, it is an old saying: vetus est, de scurrā divitem fieri posse, etc.—Old, of a former time, former, earlier, ancient: credendum est veteribus et priscis, ut aiunt, viris: veterrimi poëtae Stoici: fama veterum malorum, V.: iniuria, Ph.—Plurm. as subst, the ancients, men of old, fathers, forefathers: maiores nostri, veteres illi: Quae veteres factitarunt, ancient writers, T.—Plurn. as subst, the old, antiquity: si vetera mihi ignota (sunt), earlier events: vetera omittere, to leave out of consideration, S.: scrutari vetera, traditions: haec vetera, these old writings, Ta.
-
…ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset ; sin bello persequi perseveraret, reminisceretur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Helvetiorum. Quod improviso unum pagum adortus esset, cum ii qui flumen transissent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…pridem premuntur, qui numquam emergunt, qui partim inertia, partim male gerendo negotio, partim etiam sumptibus in vetere aere alieno vacillant, qui vadimoniis, iudiciis, proscriptione bonorum defetigati permulti et ex urbe et ex agris se…
Cicero, in Catilinam
-
…aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum. Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercederent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iam diu, patres conscripti, in his periculis coniurationis insidiisque versamur, sed nescio quo pacto omnium scelerum ac veteris furoris et audaciae maturitas in nostri consulatus tempus erupit. nunc si ex tanto latrocinio iste unus tolletur, videbimur…
Cicero, in Catilinam
-
…sed eo deceptum, quod neque commissum a se intellegeret quare timeret neque sine causa timendum putaret. Quod si veteris contumeliae oblivisci vellet, num etiam recentium iniuriarum, quod eo invito iter per provinciam per vim temptassent, quod…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Sulla sit eis ab inferis excitandus qui etiam non nullos agrestis homines tenuis atque egentis in eandem illam spem rapinarum veterum impulerunt. quos ego utrosque in eodem genere praedatorum direptorumque pono, sed eos hoc moneo, desinant furere ac…
Cicero, in Catilinam
-
…Bello Helvetiorum confecto totius fere Galliae legati, principes civitatum, ad Caesarem gratulatum convenerunt intellegere sese, tametsi pro veteribus Helvetiorum iniuriis populi Romani ab his poenas bello repetisset, tamen eam rem non minus ex usu terrae Galliae quam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et Cimberium fratres. Quibus rebus Caesar vehementer commotus maturandum sibi existimavit, ne, si nova manus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti sese coniunxisset, minus facile resisti posset. Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iudiciis terrere, quo plebem in magistratu placidius tractarent. Sed ubi primum dubiis rebus novandi spes oblata est, vetus certamen animos eorum adrexit. Quod si primo proelio Catilina superior aut aequa manu discessisset, profecto magna clades atque…
Sallust, Catilina
-
…. Quid est Facete, lepide, laute ; nihil supra. Tuumne, obsecro te, hoc dictum erat vetus credidi. Audieras Saepe ; et fertur in primis. Meum est. Dolet dictum imprudenti adolescenti et libero .…
Terence, Eunuchus