vigilare

vigilare [CL] 1 to be or stay awake, not to sleep, keep vigil. Argus ‥ quibusdam oculis semper ~avit Lib. Monstr. I 39; non ait, ~ate et orate ne temptemini, sed ne intretis in temptationem [cf. Marc. xiv 38, Matth. xxvi 41] Bede Luke 602B; tota nocte ~averunt ut homicidium facerent Id. Mark 283C; aut somno torpent inerti aut ad peccata ~ant Id. HE IV 23 p. 265; 801 si [Dominus] ~antem inveniat famulum suum [cf. e. g. Marc. xiii 33–7] ‥ Alcuin Ep. 228; ~emus, utan awæcnian GlP 64; non jam somnianti sed aperte ~anti et manifeste aspicienti Gosc. Transl. Mild. 30 p. 199; jejunare, eleemosinas dare, in orationibus ~are Simil. Anselmi 96; ‘utrum nunc ~emus an dormiamus’ ‥ est certitudo de ‘~are’ Duns Ord. III 144. 2 a to cause to stay awake. b to cause to wake up. a 1396 ipsum ibidem cum cornubus et canticis ~avit Pat 343 m. 19.  b [marescallus forinsecus] singulis noctibus in crepusculo insidias assedebit et in aurora eas levabit, et exercitu ~ato ‥ exibit in proteccionem Fleta 69. 3 to keep watch or vigil (esp. at night); b (w. internal acc. or sim.). c (leg.) to watch and ward. d (trans.) to keep watch or vigil over. quando rex jacebat ‥ servabant eum ~antes xij homines de melioribus civitatis DB I 252ra; de ~antibus de nocte secundum statutum curie J. Oxford 71; 1283 messor ‥ ~abit noctu circa blada domini in autumpno Cust. Battle 67; 1358 cuilibet vidue pro anima mea deprecanti et circa corpus meum ~anti Feod. Durh. 6; nocte ac die ~abant super eum Eul. Hist. Cont. 380; vigila ergo super curam animarum, quia angeli Dei Christi incarnati mysteria annunciaverunt pastoribus ~antibus super gregem suum Gascoigne Loci 64.  b tribus ~atis noctibus totidemque jejunatis diebus W. Malm. GP V 275; magis ~anda mihi hec nox erit J. Ford Serm. 38. 6; 1371 est rebellis contra constabularius et recusat ~are in estate le tounewache SessPLincs 166.  c 1221 nec ‥ volunt ~are sicut alii ad villam custodiendam SelPlCrown 97; 1278 T. de B. calumpniatur quod non deberet juste ~asse cum werstaf et ipse negat et dicit quod bene ~avit forma debita Hund. Highworth 98; 1312 Gilbertus T. non vult ~are tempore estatis cum vicinis suis Rec. Elton 199.  d 1266 quatuor hominibus ~antibus naves domini regis per xxiij septimanas ExchScot 5; 1278 T. de M. ‥ quia non bene ~avit werstaf Hund. Highworth 98; miles ‥ ~avit [ME: wok] nisum Itin. Mand. 80; 1473 ~antibus et custodientibus animalia tempore nocturno Ac. Durh. 644. 4 to be on the watch for. pastores, vigilate lupas, servetur ovile Gower VC IV 459. 5 to be watchful, alert, or vigilant, to watch out; b (w. inf.). c (pr. ppl. as adj.) watchful, alert, vigilant (also of action or sim.). c795 debet studiose ~are pro singulis animabus Alcuin Ep. 79; a805 talia sunt plurima in quibus necesse est vestram ~are sollicitudinem: ut mala tollatur consuetudo et bona inferatur Ib. 290.  b si quis vicinus vicinis seva propinet / ‥ ‥ / mox cum vicinis vigiles subvertere pravas / sevitias D. Bec. 446.  c ~antiore mente Bede HA 6; interpres in eo concilio ~antissimus utriusque partis extitit Id. HE III 25 p. 183; hec vir sanctus ~anti cura peragit Dominic V. Ecgwini I 6; ~anti verbo respondit W. Cant. V. Thom. I 33; antigrapharius ‥ ~antissimus Chauncy Passio 136 (v. antigrapharius). 6 (p. ppl. as adj.) carefully or vigilantly made or done. epistole quas ille ‥ compatriotarum amoris intuitu ~atis sensibus emittebat W. Malm. GR I 83 (= Ciren. I 235); prodeat in lucem multis vigilatus ab annis / detque fidem certam cum novitate labor (Neckam Suppletio defectuum II 567) CC cont. med. CCXXI 132.