vigil
vigil, awake, on the watch, alert; (n) watchman
- I Lit.
- A Adj.: prius orto Sole vigil calamum et chartas et scrinia posco, Hor. Ep. 2, 1, 113; 1, 2, 37: vigilum canum excubiae, id. C. 3, 16, 2: ales, i. e. the cock, Ov. M. 11, 597: Aurora, id. ib. 2, 112: custodia, id. ib. 12, 148 et saep.—Transf., of things, wakeful, watchful, etc.: oculi, Verg. A. 4, 182: ignis, i. e. always burning, id. ib. 4, 200: lucernae, night-lamps, Hor. C. 3, 8, 14: auri vigili bibere, wakeful, listening, Stat. Ach. 2, 119: nox, Tac. A. 4, 48.—
- B Subst.: vĭgil, ĭlis, m., a watchman, sentinel: clamor a vigilibus fanique custodibus tollitur, Cic. Verr. 2, 4, 43, § 94; Liv. 44, 33, 8; Ov. M. 13, 370: nocturni, Plaut. Am. 1, 1, 195 (347).— Of such vigiles there were in Rome, from the time of Augustus, seven divisions, with their prefects and sub-prefects, constituting a regularly organized night-police, Suet. Aug. 30; Dig. 1, 15, 3; 47, 2, 56.—Transf., a sentinel: mundi (sol et luna), Lucr. 5, 1436 (1434).—Of cocks: nocturni, Plin. 10, 21, 24, § 46.—
- II Trop.: cura, wakeful, active, Ov. M. 3, 396; 15, 65: questus, uttered by night, Stat. S. 1, 2, 196.
flamma ‥ illam / qua vigil e speculis pernox servaverat horam
fomitibus, lucernis ~ilis
in secunda noctis hora ‥ occurrunt undique ~iles qui abdita locorum explorabant
~ilis lituum non preveniret
mandatum est ‥ quod preter ~iles commorantes in municione predicti castri ‥ provideri de tribus ~ilibus ‥ faciat
J. ~ili ‥ portanti alaudas domino regi de captione sua(
de ~ili ecclesie. ‥ ille astrictus est vigilare per totam noctem quia ratione hujus officii vocatur ~il
viros ‥ de nocte vigilis [sic ] dormientibus ‥ transmiserunt
duobus ~ilibus in dicto castro
R. quesitus quando filia sua desponsata fuit ‥ dicit quod desponsata fuit ~ili inventionis sancte crucis et obiit die sancti Martini
dies Domini datur hec, quartaque sequente / in vigili portum sumpta Maria dedit
in vigili ventus sumpte flat vela Marie
cum ‥ ~il inintermissis orationibus cujusdam noctis ‥ perstaret
virga vigil dormire nesciat
anachorita ‥ debet ‥ esse ~il [ME: ]waker
discite, pastores, vigili tutamine mandris / insidias noctis furvosque cavere leones
jamque soporata torpebant omnia nocte, / excubiis vigiles premeret dum Farne tenebras
dum ‥ necesse est ~ili cura se praeparare ad occursum Domini Dei sui ‥ suas sollicita cura lampades ornare [] Matth. xxv 7
ingenium excellens, exercita, casta, vigil mens
omnium rerum utensilium ~il inspector
ergo Petri navem rector non sorte sed arte, / et vigil et validus protegit atque regit
quod ~ili scrutatori traditionis peripateticorum patebit esse sue doctrine adversum
ut heresis ‥ memoria non existat quam in sui ortu non occiderit catholicorum doctorum solercia et ‥ ~ilis cura
quatinus in exoneracionem oneris mei et officii ‥ oculum ~ilem volueritis accommodare
Franci ‥ inter Anglicos, sperantes ipsos esse suos Francigenas, inciderunt et verbum suum ~ile vociferantes ‥ preoccupati fuerunt et omnes pariter interfecti
- 1. wachter;
- 2. (postklass.) plur. nachtpolitie en brandweer in Rome; II. adj. (poët.; postklass.) wakend, waakzaam, wakker [oculi; ignis altijd brandend; lucerna nachtelijk licht; nox doorwaakt].
醒不寐。使醒。Ignis vigil 不滅之火。Auris vigil 留神之耳。Curae vigiles 碍睡之罣心。Noctem vigilem capessere 熬終夜。
Suggest a Translation
See an image
- VEG-, awake, on the watch, alert: prius orto Sole vigil scrinia posco, H.: ales, i. e. the cock, O.—As substm., a watchman, sentinel: clamor a vigilibus tollitur: vigiles scutum in vigiliam ferre vetuit, L.—Fig., wakeful, watchful, restless, active: curae, O.: ignis, i. e. always burning, V.: lucernae, night-lamps, H.
-
…ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, cum esset iste Agrigenti, duce Timarchide repente nocte intempesta servorum armatorum fit concursus atque impetus. clamor a vigilibus fanique custodibus tollitur ; qui primo cum obsistere ac defendere conarentur, male mulcati clavis ac fustibus repelluntur. postea…
Cicero, in Verrem
-
…fidemque immeritasque manus ; subeo pro dira potestas exsangue imperium et maestam sine culmine Lemnon. iam magis atque magis vigiles dolor angere sensus, et gemitus clari, et paulatim invisa Polyxo, iam meminisse nefas, iam ponere manibus…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…aliamque ad busta ferebat Antigone miseranda facem, vix nacta petitos moenibus egressus ; illam nam tempore in omni adtendunt vigiles et rex iubet ipse teneri, contractaeque vices et crebrior excubat ignis, ergo deis fratrique moras excusat et amens…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…naturae contemplatio sub isdem auctoribus nata sit scilicet is hanc maxime requirentibus, qui corporum suorum robora quieta cogitatione nocturnaque uigilia minuerant. Ideoque multos ex sapientiae professoribus peritos eius fuisse accipimus, clarissimos uero ex is Pythagoran et Enpedoclen et…
Celsus, De Medicina
-
…Asopide ripa Lernaeos equites ; hic te, bacchate Cithaeron. ille rapi Teumeson ait noctisque per umbras nuntiat excubiis vigiles arsisse Plataeas. nam Tyrios sudare lares et sanguine Dircen inriguam fetusque novos iterumque locutam Sphinga petris, cui non…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…renovare muros, hic situ quassas stabilire turres, ferreis portas cohibere claustris ille certabat, pavidusque pinnis anxiae noctis vigil incnbabat peior est bello timor ipse belli. Iam minae saevi cecidere ferri, iam silet murmur grave classicorum ,…
Seneca, Thyestes
-
…In causa amor primum, deinde quod non consuevimus abesse. Inde est quod magnam noctium partem in imagine tua vigil exigo ; inde quod interdiu, quibus horis te visere solebam, ad diaetam tuam ipsi me, ut verissime…
Pliny the Younger, Letters
-
…condiderat somnus, positoque labore dierum pacem nocte datam mortalibus orbis agebat. at non Sidonium curis flagrantia corda ductorem uigilesque metus haurire sinebant dona soporiferae noctis. nam membra cubili erigit et fului circumdat pelle leonis, qua super instratos…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…experta cohors, tune pontum inrumpere fretae longius ereptasque oculis non quaerere terras. Clara laboriferos caelo Tithonia currus extulerat vigilesque deae pallentis habenas et Nox et cornu fugiebat Somnus inani ; iam plangore viae, gemitu iam regia mugit flebilis…
Statius, P. Papinius, Thebais