vigilia
vigilia, a watching, wakefulness, sleeplessness, lying awake
capable of staying awake
the night is divided into four watches
vĭgĭlĭa, ae, f. (neutr. collat. form vĭgĭlĭum, Varr. ap. Non. p. 232, 4) [vigil].
- I Lit.
- A In gen., wakefulness, sleeplessness, a lying awake: ut neque vigilia praecesserit neque ventris resolutio, Cels. 2, 6: corporum robora nocturnā vigiliā minuere, id. 1 init.: cui non sunt auditae Demosthenis vigiliae? Cic. Tusc. 4, 19, 44; id. Par. prooem. § 5.—
- B In partic.
- 1 Lit., a keeping awake for the security of a place, esp. of a city or camp, a watching, watch, guard (cf.: excubiae, statio): noctu vigilias agere ad aedes sacras, Cic. Verr. 2, 4, 43, § 93: vestra tecta custodiis vigiliisque defendite, id. Cat. 2, 12, 26: exercitus stationibus vigiliisque fessus, Liv. 5, 48, 6: vigiles scutum in vigiliam ferre vetuit, to take on guard, id. 44, 33, 8: vigiliarum nocturnarum curam per urbem magistratibus mandavimus, id. 39, 16, 12.—
- b Transf.
- α A watch, i. e. the time of keeping watch by night, among the Romans a fourth part of the night: nox in quattuor vigilias dividitur, quae singulae trium horarum spatio supputantur, Hier. Ep. 140, 8: primā vigiliā capite arma frequentes, Liv. 5, 44, 7; 10, 34, 13; 21, 27, 2: cum puer tuus ad me secundā fere vigiliā venisset, Cic. Fam. 3, 7, 4: de tertiā vigiliā, Caes. B. G. 1, 12: tertiā vigiliā, id. ib. 2, 33; Liv. 9, 44, 10: de quartā vigiliā, Caes. B. G. 1, 40.—
- β The watch, i. e. those standing on guard, watchmen, sentinels: milites disponit, non certis spatiis intermissis sed perpetuis vigiliis stationibusque, Caes. B. C. 1, 21; 2, 19; Cic. Mil. 25, 67; Sall. C. 32, 1; id. J. 45, 2; 100, 4; Liv. 39, 14, 10.—
- 2 A watching at religious festivals, nightly vigils: Cereris vigiliae, Plaut. Aul. prol. 36; 4, 10, 65 (795).—
- II Trop., watchfulness, vigilance (the figure taken from military sentinels; perh. only in the foll. passages; whereas vigilantia is far more freq.): ut vacuum metu populum Romanum nostrā vigiliā et prospicientiā redderemus, Cic. Phil. 7, 7, 19; cf.: quasi in vigiliā quādam consulari ac senatoriā, id. ib. 1, 1, 1: cupio jam vigiliam meam, Brute, tibi tradere: sed ita, ut ne desim constantiae meae, my post, i. e. my office, duty, id. Fam. 11, 24, 1.—Plur.: cum summis vigiliis aliquid perficere, Just. Inst. prooem. § 1.
vigilia, ae, f. (vigil), das Wachen, I) im allg.: a) übh., das Wachen, das Nachtwachen, Plur. auch = durchwachte Nächte, patiens vigiliae, Sall.: cum vigilia labor, Cels.: Demosthenis vigiliae, Cic.: cuius omnes vigilias in stupris constat esse consumptas, der bekanntermaßen alle Nächte in Buhlschaft u. Ehebruch hingebracht hat, Cic. – b) als krankhafter Zustand, die Schlaflosigkeit bei Tag und bei Nacht (Ggstz. somnus), senum, Cels.: nocturna, Cels.: continuatā nocte et die vigiliā, Cels.: cum somnus (Schlafsucht) aut vigilia urget, Cels. – II) insbes.: A) das Wachen zur Sicherheit eines Ortes, bes. der Stadt od. des Lagers, die Wache, 1) eig. u. meton.: a) eig.: vigilias agere (Wache halten) ad aedes sacras, Cic., in porta, Liv.: vigilias servare, Tac.: scutum ferre in vigiliam, auf die Wache, zur Wache, Liv.: vestra tecta custodiis vigiliisque defendite, Cic.: cura vigiliarum nocturnarum, Liv. – b) meton.: α) die Zeit der Nachtwache, bei den Römern der vierte Teil der Nacht, prima vigilia, Liv.: secunda, Liv.: tertia, Caes.: quarta, Liv. – β) die Wache haltenden Soldaten, die Wache, der Wachtposten, si excubiae, si vigiliae, si delecta iuventus, Cic.: urbs vigiliis munita, Cic.: vigilias ponere, Sall.: vigilias disponere, Liv.: vigilias circuire, die Runde machen, Sall. – γ) die Wache = das Wachthaus, Corp. inscr. Lat. 1, 1139 (wo synk. Akk. Plur. viglias). – 2) bildl., die Wachsamkeit, die unermüdliche Tätigkeit, der unermüdete Eifer, die unermüdete Fürsorge eines Staatsmannes auf seinem Posten (Ggstz. somnus), labore, vigiliā, periculo invictus, Vell.: ut vacuum metu populum Romanum nostrā vigiliā et prospicientiā redderemus, Cic.: ubi res vigiliam exigeret, exsomnis, Vell.: in somnum a vigiliis, ab armis ad voluptates conversa civitas, Vell. – dah. meton., cupio iam vigiliam meam tibi tradere, meinen Posten (mein Amt), Cic. ep. 11, 24, 1. – B) als relig. t.t., das Wachen zu religiöser Feier, die nächtliche Feier, Cereris vigiliae, Plaut. aul. prol. 36 u. 795.
stationes et ~ae militares in terna horarum spatia dividuntur
ut ~e, custodie sunt nocturne ita excubie custodie sunt diurne
qualiter ~e diurne et nocturne propter irrupciones et insidias hostium melius et caucius ordinari valerent
libere et quiete ab omni servicio burgi, excepta ~a infra burgum
~e [] non observate in dicto hundredo : vigile Cal. IPM
ab ‥ taxacionibus, ~is, et aliis imposicionibus ‥ exemptos
libere ab omni regali censu excepta expeditione arcis ‥ et ~is marinis
de ~a maris assignetur eidem iiij s. viiij d.
~e †merimite [l. maritime ] super costeram maris
pro ~a maris
pastores ‥ custodiebant ~as noctis supra gregem suum [cf. ]Luc. ii 8
vigilatores custodientes ~as
renuit facere ~as cum aliis vicinis
quasi quarta vigilia / suscitarent sonantibus / somniculosos cantibus(
qui vigilare in secunda ~a noluit tertiae ~ae remedia non amittat
~a matutina, quarta scilicet et ultima ~a noctis et ea adventante
in ~a matutina periclitari ceperunt et versus castra fugere
prima noctis ~a ‥ apparuit quem invocaverat
prima ‥ ~a gelide noctis Austro vela dedit, et mane portum ‥ arripuit
in ~is corporis meminit in ingluviem cecidisse
patiuntur illos defectus humanos famis ‥ ~arum, lassitudinis, sitis
haec avis ‥ si forte sopor irrepserit, iterum ad ~as statim redeat experrecta
haec est aliquando causa vigilarum [l. vigiliarum ]
circa somnum et ~as
ego ‥ animum erexi ad vetera judicia justorum, perscrutando, non sine ~iis et labore, facta ipsorum
orationibus continuis ac ~is die noctuque studere
victum ‥ abstinentiam, ~am, taciturnitatem ‥ custodientes
inter sacras ~as perdurans ad sancte curatricis sacrarium usque ad missas
imitatur passiones Christi in laboribus, in ~is, in jejuniis
mos ‥ antiquitus erat apud gentiles, in utroque solstitio ~as noctis facere, ob venerationem solis
ad cujus ~as sacrae mortis innumerabilis confluxerat exercitus
~a ‥ pro defunctis more solito ‥ facienda est
omnes canonicas horas, etiam ~as defunctorum audire non pretermittens
post ultimam leccionem ~e mortuorum
si ‥ voluerit ‥ defuncti vel defuncte nocturnis ~is interesse ‥(
in ‥ sollempnibus ~is mortuorum ad ipsum [sc. prelatum ] pertinet officium cum missa
lego ‥ in ~is meis vj d., in cera circa corpus meum ardenda xv d.
cum ejus obitum sciverit, dicat pro anima ejus ~as mortuorum
volo quod ~e mortuorum communi modo immediate post mortem meam fiant, cessantibus pomposis exequiis et arraiatibus
psalmos penitenciales cum letania et ~a mortuorum cantet
pro omnibus fratribus in nostro ordine decedentibus ‥ fratres clerici dicant ~am ix leccionum
mortuorum in vigelia
sponsalia, ~ias et denarium pro quolibet presenti defuncto
gravatos ‥ occasione ‥ non solucionum ~iarum mortuorum decedencium apud L. dicte matrici ecclesie
gallo ‥ qui excitare solet fratres ad ~as matutinas
in crastino ante nocturnas ~as pulsentur signa
matutinales ~as anticipans
paulo antequam fratres ad ~as surgerent, expergefactus a somno, audivit in choro quasi conventum fratrum nocturnas ~as festivo modo incipientem, et dicto psalmo ‥
in estivali tempore adhuc celebrat ecclesia nocturnum officium in tempore prime nocturne, quod nos ~as vocamus, licet quandoque tempestivius
fratribus in choro ad ~as matutinarias ‥ sufficientem de candelis melioribus liberacionem faciet
in illa die ante natale Domini, hora nona, expleta missa id est ~a Domini
a vespera diei tertiae decimae ~as sanctae noctis celebrare incipiunt(
instabat hora qua ob solemnem omnium sanctorum ~am processurus ad ecclesiam rex ‥ manus ablueret
si festum habens ~am contigerit in secunda feria celebretur officium
princeps Wallie ‥ cum precelsis tironibus fecit ~as suas in ecclesia Westmonasterii. ‥ die ‥ crastina cinxit rex filium suum baltheo militari
~a Thomae ‥ radantur fratres
omne indictum jejunium sive quadragesimale sive legitimum sive ~arum(
solebant ‥ majores nostri illa nocte que proxime festum precedebat vigilare, unde et ~as appellabant dies festa proxime precedentes, ad quas conveniebant ‥ cantores et lusores ‥ precipue in festis patronorum ecclesiarum
debent etiam ~a domini de unaquaque virgata terre ij d. vel iiij gallinas
in ~a Pasche statim reddita Romanis
in qualibet wigilia natalis Domini
burgenses queruntur quod abbas ‥ injuste deforciat eis ~am sancti Petri ad vincula scil. mercatum de hora nona usque ad vesperas
die Mercurii viz. in ~a Sancte Margarete anno regni nostri vij
ad matutinas de ~a ~e Natalis Domini
diei coronacionis advenit ~a
omni ~a synodi
dicit quod ibi nullam habet feriam. set dicit quod ibi habetur quedam congregacio que dicitur ~a, que fuit ibi a conquestu Anglie et unde abbacia de Abbendon' semper fuit seisita ‥ sine teloneo(
quedam ~a que teneri consuevit apud manerium abbatis de Abbendon' de W. in festo apostolorum Petri et Pauli levata est ad nocumentum ferie regis quam rex teneri precepit in eodem festo apud M.
est ibi quedam ~a in vigilia et festo s. Yacobi apostoli ubi ‥ vendunt cervisiam
quidam extraneus venit ad domum Alani cissoris et quedam ~a fuit in domo predicti Alani; ludens cum aliis cecidit per ebritatem de quadam domo ita quod obiit
domina ‥ dampnata fuerat pro eo quod comodaverat ad quandam ~am [ME: ] cuidam mulieri quandam vestem suamwake
si ad tabernas ~asque qui officiis suis omissis noctanter ierint
nec sustineat quod aliquis ‥ de nocte vel de die ferias, mercatos ‥ ~as, luctas adeat vel tabernas
~a mentis circumspectio est, ut semper quasi in specula stans ventura mala prospiciat(
vĭgĭlĭa, (8) æ, f. (vigil), ¶ 1 veille : Cic. Tusc. 4, 44 ; Par. 5 ; Cæs. G. 5, 31, 4 || insomnie : Cels. Med. 2, 6, etc. ¶ 2 [en part.] a) garde de nuit : vigilias agere ad sedes sacras Cic. Verr. 2, 4, 93, veiller la nuit près des temples, cf. Cic. Cat. 2, 26 ; Liv. 5, 48, 6 ; 44, 33, 8 ; b) faction de nuit, veille [la nuit est divisée en quatre veilles] : secunda fere vigilia venire Cic. Fam. 3, 7, 4, venir à la seconde veille environ ; de tertia vigilia Cæs. G. 1, 12, 2, en prenant sur la troisième veille = au cours de la troisième veille, cf. Cæs. G. 1, 21, 3, etc. ; c) gardien qui veille, sentinelle, poste : Cæs. C. 1, 21 ; 2, 39, 1 ; Cic. Mil. 67 ; Sall. C. 32, 1 ; J. 45, 2 ; Liv. 39, 14, 10 ¶ 3 veillée religieuse : Pl. Aul. 36 ; 788 ¶ 4 [fig.] a) = vigilance : Cic. Phil. 7, 19 ; b) poste de veille, garde : Cic. Fam. 11, 24, 1.
- 1. het waken, het wakker zijn; slapeloosheid; plur. doorwaakte nachten;
- 2. (milit.) (a) het wachthouden, wacht; ➤ scutum ferre in -am een schild meebrengen bij het op wacht gaan; -as agere de wacht houden; exercitus -is fessus; (b) (tijd van de) nachtwake (de nacht [van zonsondergang tot zonsopgang] was verdeeld in vier nachtwakes, waarvan de lengte afhankelijk was v.d. duur v.d. nacht) [prima, secunda, tertia, quarta]; (c) (meton.) wachtpost; ➤ urbs -is munita; -as ponere;
- 3. (metaf.) waakzaamheid, voorzorg, ijver; (meton.) post, ambt;
- 4. (Plaut.) nachtelijke ceremonie [Cereris];
- 5. (Mel.) dag voorafgaand aan een belangrijk kerkelijk feest.
vigilia , ae. f.
守夜。不睡。看守兵。防備。任。Vigilias agere 換班守夜。De tertia vigilia 三更之時。
Suggest a Translation
See an image
守夜。不睡。看守兵。防備。任。Vigilias agere 換班守夜。De tertia vigilia 三更之時。
Suggest a Translation
See an image
vigilia ae, f
- vigil, a watching, wakefulness, sleeplessness, lying awake: Demosthenis vigiliae.— A keeping watch, watching, watch, guard: noctu vigilias agere ad aedīs sacras: scutum in vigiliam ferre, to take on guard, L.: vigiliarum nocturnarum curam magistratibus mandare, L.—A watch, time of keeping watch(a fourth part of the night): primā vigiliā, L.: de tertiā vigiliā, Cs.: vigiliae in stupris consumptae, i. e. nights.—Plur., the watch, men on watch, watchmen, sentinels, post, guard: milites disponit perpetuis vigiliis stationibusque, Cs.: si vigiliae, si iuventus armata est: vigilias disponere per urbem, L.—Fig., watchfulness, vigilance: vacuum metu populumR.nostrā vigiliā reddere.—A post, office, term of office: vigiliam meam tibi tradere: aliorum consulum.
-
…eiusdem prope sodalem fuisse commemoret. atque idem tamen stuprorum et scelerum exercitatione adsuefactus frigore et fame et siti et vigiliis perferendis fortis ab istis praedicabatur, cum industriae subsidia atque instrumenta virtutis in libidine audaciaque consumeret. hunc vero si…
Cicero, in Catilinam
-
…scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem fecerunt. Celeriter ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quod ex Gallis ei maximam fidem habebat, ut milium amplius quinquaginta circuitu locis apertis exercitum duceret, de quarta vigilia, ut dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est…
Julius Caesar, Gallic War
-
…adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium ferrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Praeneste Kalendis ipsis Novembribus occupaturum nocturno impetu esse confideres, sensistin illam coloniam meo iussu meis praesidiis, custodiis, vigiliis esse munitam nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas quod ; non ; ego non modo audiam…
Cicero, in Catilinam
-
…qualis esset natura montis et qualis in circuitu ascensus qui cognoscerent misit. Renuntiatum est facilem esse. De tertia vigilia T. ; Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et iis ducibus qui iter cognoverant summum iugum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos et inopinantes adgressus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iis ducibus qui iter cognoverant summum iugum montis ascendere iubet ; quid sui consilii sit ostendit. Ipse de quarta vigilia eodem itinere quo hostes ierant ad eos contendit equitatumque omnem ante se mittit. P. ; Considius, qui…
Julius Caesar, Gallic War
-
…furor iste tuus nos eludet quem ad finem sese effrenata iactabit audacia nihilne te nocturnum praesidium Palati, nihil urbis vigiliae, nihil timor populi, nihil concursus bonorum omnium, nihil hic munitissimus habendi senatus locus, nihil horum ora…
Cicero, in Catilinam