viridis
viridis, green
old, but youthful and lively in spirit
viridis , e: adj. (vireō), verdant, green, 3.24; green wood-, 7.677; fresh, blooming, 5.295; vigorous, 6.304.
vĭrĭdis, e (gen. plur. viridum, Stat. Th. 2, 279), adj. [vireo], green.
- I Lit. (as the most general designation for every shade of that color).
- A Adj.: color, Ov. M. 10, 137; Plin. Ep. 8, 20, 4: smaragdi, Lucr. 2, 805: collis, id. 2, 322; cf.: colles nitidissimi viridissimique, Cic. Verr. 2, 3, 18, § 47: viridis opacaque ripa, id. Leg. 1, 5, 15: gramen, Verg. G. 2, 219: viridiores herbae, Plin. 6, 29, 35, § 185: viridia atque umida ligna, Cic. Verr. 2, 1, 17, § 45: colubrae, Hor. C. 1, 17, 8: Nereidum comae, id. ib. 3, 28, 10; cf. dei, Ov. Tr. 1, 2, 59: caelum, bluish green (when it is clear), Plin. 17, 10, 14, § 74.—
- B Subst.: vĭrĭde, is, n.
- 1 Green color, greenness, verdure (post-Aug.): bacis e viridi rubentibus, reddish green, Plin. 15, 30, 39, § 127; so, e viridi pallens (gemma), id. 37, 8, 33, § 110.—
- 2 A green thing, of plants, trees, etc. (late Lat.), Vulg. Ecclus. 43, 23; id. Apoc. 9, 4: omne viride agri, Ambros. in Luc. 7, 16.—More freq. plur.: vĭrĭdĭa, ĭum, n., green plants, herbs, or trees (post-Aug.), Col. 8, 15, 4; Sen. Ep. 86, 3; Plin. Ep. 5, 6, 17; Vitr. 5, 9, 5; Phaedr. 2, 5, 14. —
- II Transf., green, young, youthful, fresh, blooming, lively, vigorous: viridiora praemiorum genera (opp. arescentes laureae), Cic. Rep. 6, 8, 8: caseus, Col. 7, 8, 1: limus, Pers. 3, 22: viridis et adhuc dulcis fructus studiorum, Quint. 12 6, 3: indignantium, tam viridem et in flore aetatis ereptum esse rebus humanis, Curt. 10, 5, 10: sonus earum (litterarum) viridior vegetiorque, livelier and stronger, Gell. 2, 3, 1: firmior et viridior sonus, id. 13, 20, 13: Euryalus formā insignis viridique juventā, Verg. A. 5, 295: aevum, Ov. Tr. 4, 10, 17: senectus, Verg. A. 6, 304; cf. Sil. 1, 187; Col. praef. § 12: usque ad novissimam valetudinem viridis, Plin. Ep. 7, 24, 1: leo, Stat. Th. 11, 742: senex, sed mehercule viridis animo ac vigens, Sen. Ep. 66, 1: consilio viridis, sed belli serus, Sil. 3, 255.— With gen.: viridissimus irae, Sil. 5, 569.— Adv.: vĭrĭdĕ, greenly, verdantly: nihil omnino viridius comparatum illis (smaragdis) viret, Plin. 37, 5, 16, § 62.
viridis, e (vireo), grün, nach allen Abtönungen, grünlich, grasgrün, lauchgrün, meergrün usw., I) eig.: A) Adi.: ripa, Cic.: lingua, Cic.: color, Ov. met. 10, 137. Plin. ep. 8, 20, 4. Solin. 27, 36. Gell. 2, 26, 4 (vgl. unten no. II, 2, a): avis, v. Papagei, Ov.: virides lacus, mit Bäumen umgeben, Val. Flacc.: lignum umidum et viride (noch grün), Augustin.: ligna viridia atque umida, Cic.: herbae viridiores, Plin.: campi viridissimi, Cic. – Venafrum, reich an Ölbäumen, Hor.: Aegyptus, reich an Pflanzen, Verg. – bes. von der Farbe des Meeres, der Flüsse und von allem, was darin befindlich ist, wie Nymphe usw., aquae, Ov.: Mincius, Verg.: comae Nereïdum, Ov.: ferner pallor, grünlich, gelblich, Verg.: caelum, bläulichgrün, heiter, Plin. – B) Subst., viride, is, n., 1) das Grün, die grüne Farbe, bacis e viridi rubentibus, grünlichrot, rötlichgrün, Plin.: e viridi pallens, blaßgrün, Plin. – 2) das Grün = die grünen Gewächse, Bäume und Gras, Vulg. Sirach 43, 23; apoc. 9, 4: omne viride agri, Ambros. in Luc. 7, 16: bes. das noch grüne (noch auf dem Halme stehende) Getreide (Ggstz. quod maturi erat), Liv. 34, 26, 8. – Plur., viridia, ium, n., grüne Gewächse, bes. Gartengewächse, die Rasenflächen u. Baumgruppen eines Gartens, die Gartenanlagen, Vitr., Cels., Sen. u.a.: cultus viridium, Sen. rhet. Vgl. Schwabe Phaedr. 2, 5, 14. – II) übtr. u. bildl.: 1) grün, jung, frisch, im Ggstz. zu »alt«, materia, Liv.: caseus, Colum.: oleum, Suet.: fructus studiorum, Quint. – 2) frisch, lebhaft, munter, a) v. der Farbe, Ps. Quint. decl. 10, 5 (vgl. oben no. I). – b) v. Tone, sonus earum (litterarum) viridior vegetiorque, Gell. 2, 3, 1: u. so firmior et viridior sonus, Gell. 13, 20, 13. – c) v. Alter usw., jugendfrisch, rüstig, blühend, iuventa, Verg.: aetas, Colum. u. Plin. ep.: aevum, Jugend, Ov.: senectus, Verg.: cruda viridisque senectus, Tac. – v. Tieren, viridis leo, Stat. Theb. 11, 742. – v. Pers., ille et viridis et iam senex, Sen. exc. contr. 4. praef. § 3: senex, sed viridis animo ac vigens, Sen. ep. 66, 1: consilio viridis, energisch im Rat, Sil. 3, 255: usque ad novissimam valetudinem viridis (v. einer Frau), Plin. ep. 7, 24, 1: m. Genet., viridissimus irae, voll glühenden Zornes, Sil. 5, 569. – subst., viridiōres, um, m., rüstigere Männer, viridiores iunioresque, Eutr. 9, 27. – ➳ synk. Genet. Plur. viridum, Stat. Theb. 2, 279: u. (für viridia subst.) viridiorum, Macr. sat. 1, 4, 11. – Vulg. Form biridis, Edict. Diocl. 6, 21 u. 6, 38 sqq.
vidit unius loci spatium cetero campo ~ius ac venustius
stat viridis lucus, crebris venatibus aptus
juxta ~am viam que ducit versus A.
aves celi ‥ volant sursum et sedent super ramos ~es
juxta quendam ‥ puteum ‥ in quadam ~a placea in W. C.
occurrit sulcus unus ~ius [sic ] ‥ terram dividens Johannis de D. ‥ et terram ‥ Thome de B.
W. A. de R. cepit quandam particulam terre super ~i juxta marler'
[(] commune ~e [ between his messuage on the north, the ] of Wybesnad on the south
~um claustri ‥ ad pilam ludencium exercitacione ‥ deplanatum
homo [in exercicio ] ‥ gaudet in videndo ‥ celum et maria atque ~ia
quandam ~am vocatam Shardlowe Greene
hii [(villani ] nocturnam curam et veneris et ~is ‥ subibunt
hundredum de C. debet j m. pro prostratione ~is
concessi eis in foresto meo ‥ meremium sufficiens de ~i ad necessaria edificia
precipimus ‥ quod boscum ‥ de E. ‥ faciatis habere R. quondam abbati ‥ salvis nobis ~i et venacione
de Galfrido fabro ‥ pro filio suo capto cum ~o, vj. d.
metere et asportare ‥ tantum de ~e ibidem crescente quantum sufficere velit ad ecclesiam ‥ et domos suas ‥ sternendas
[(primarii ] quater ‥ in anno ‥ foreste demonstrationes et ~is et veneris forisfactiones ‥ teneant
villata de L. debet j m. pro transgressione ~is
dominus J. ‥ concessit quod nullus burgensis ‥ pro ~i devadietur(
placita de spinis, corulis, et de hujusmodi minuto ~i
si aliquis contra hoc veniret, per ‥ forestarios attachiaretur et in curia comitatus compelleretur respondere tam de ~i quam de venacione
remisit dominus rex ‥ omnia delicta de ~i, de venacione, vasta, et quecunque alia ‥ infra forestas facta
communiter in Francia nisi [(vina ] sint fortia et ~iora putrescioni sunt propinqua
volo ut F. ‥ reddat ‥ pecuniam suam ‥ in annona sicca ‥. de domibus vero et annonis ~is ‥ fiat rectitudo ‥ judicio comitatus
de vj bus. vescarum rec' de exitu grangie ‥ et non plures quia equi comederunt j acram ~um vescarum(
foliis [thapsi ] utimur, et ~a †combinari [l. comburari ] possunt
quod nullus ‥ petat in campis fabas nec pisas ~as(
in ij bus. pisarum ~arum emptis, xx d.
concessisse ‥ in predicta foresta ‥ mortuum boscum ad ardendum et ~e ad ‥ edificia ‥ facienda
H. de B. reddit compotum de dim. m. pro ~i quercu quam asportavit de foresta
R. de H. ‥ vendidit ~as fagos
in misericordia pro ~i bosco
si aer sit frigidus et siccus, tunc debet fieri ignis de lignis humidis, sicut de fago ~i
marchalcia lxxij equis: ‥ in prebenda iiij quar. vj bus. et dim., xvj s. ob. in ~i pro aula, j d.
nemo nisi sit de burgo corium ~e emat(
duo miliaria allecis ~is
nullus ‥ coreas vel pelles ~es, crudas, recentes, aut †salicas [(l. salitas ] emat
in iij copulis ~is piscis cum j ~i(lynge
~us, fortissimus
in juventute, cum ‥ ~is etas ‥ [eum ] ad laborem vocaret
tacta terra [Anteus ] ~ior et validior exsurgebat
quod [illa consuetudo ] vigeat, valeat, et invalescat ~i observatione semper valitura
multi ‥ quos ‥ ~ioris etatis audacia ad illicita precipitabat
puerulis ‥ / quos etas viridis vix armat dentibus
si quantitatem respicis, dici potest istud [pallium ] illa [smaragdo ] ~ius
~is color delectabilior est visui aliis coloribus
in albo plumbo, vernicio, ~i oleo ‥ et aliis minutis emptis ‥ ad emendaciones picture mangne camere(
j ulna ‥ panni veredis Cortrik
pro ‥ panno veridi
J. T. emit casulam viretis byssi
in mostard' et virid' sals', x d.
in dim. lagena de ~i salso(
de mentha, petrosilio, salvia, dipthamo, piretro Anglicano potest fieri salsa ~is optima
vertesawce ‥ ~e salsamentum
pro xx ulnis ~is subtilis ad opus regis ‥ lx s.
pro v ulnis et dim. de optimo ~i
ad opus militum nostrorum xvij robas de ~iencre
viderunt [eum ] ‥ in laico habitu, sc. in una capa de blu et in tunica de ~i
quod invenient singulis annis predictis H. et E. vij ulnas ~i vel burneti
R. in eisdem nundinis fuit districtus ‥ per j peciam de ~i apreciatam ad iiij s.(
metallorum aqua, ut ferri, arsenici ‥ et †virideramini [? l.virid' eraminis ], corodit ‥ calibem
de laminis cupreis ‥ quod abraseris erit ~e eris
cum verdegreco et unguento ad bidentes
in ~i grecio, vivo argento, et sagine ad bidentes, xij d.
in verdegricio, vivo argento, uncto cuperose ad bidentes unguendas
in ‥ verdigricio
vertegrecio
pro ‥ ~i Grec' ad ceram viridem faciendam
in viridigresio [? l. ~i gresio ] et vivo argento, ij s. et vj d.
viridegret' [(? l. ~e grec' ] et vivum argentum pretii xij d.
in iiij li. viridigrati emptis, xxiij d.(
in ‥ li. viridigrani
pro vertgrisio, oleo olive, pro pictura camere regis ‥ x s.
de qualibet centena de ‥ vertegreco venali, j ob.
pro cera, roseto, serio, verdcresse, pro sagittis ornandis, fabricandis, et reficiendis
[signorum malorum ] sunt hec: ‥ color lividus aut ~is [] aut niger : χλωρόν Hippoc. Prognost. 2
auca ‥ aliatam fortem desiderat ‥ ~i succo [gl.: verjus ] racemorum sive pomorum silvestrium distemperatam
viij [doleis ] de ~i succo de vinea de L. de tempore vindemiarum proximo preteritarum
de cxxiiij lagenis ~i succi de remanenti anno preterito
in vadiis iiij vineatorum ‥ circa facturam vini et ~is succi(
†viridissiccus, A. †verinys [l. ]verjuys
[redditus tenencium: ] de Willelmo ~i pro j burgagio, xj d. ob.
vĭrĭdis, (9) e (vireo), ¶ 1 vert, verdoyant : colles viridissimi Cic. Verr. 2, 3, 47, collines si verdoyantes ; viridia ligna Cic. Verr. 2, 1, 45, bois vert ; viridiores herbæ Plin. 6, 185, herbes plus vertes ¶ 2 [fig.] vert, frais, vigoureux : viridiora præmiorum genera Cic. Rep. 6, 8, des genres de récompenses plus frais, plus vigoureux ; [en parl. de pers.] Curt. 10, 5, 10 ; viridis senectus Virg. En. 6, 304, verte vieillesse, cf. Sen. Ep. 66, 1 ; Plin. Min. Ep. 7, 24, 1 || frais, jeune : caseus Col. Rust. 7, 8, 1, fromage frais || sonus viridior Gell. 2, 3, 1, son [de lettres] plus frais, plus vif, plus fort.
➳ gén. pl. viridum Stat. Th. 2, 279.
- 1. groen, groenig [color; avis = papegaai; lapillus smaragd; campus; gramen; aqua; Nereidum comae; dii = zeegoden]; — subst. viride, is n (de kleur) groen, het groen, ihb. (meton.) nog groen of onrijp fruit of graan;
- 2. gras-, boomrijk; subst. plur. viridia, ium n (postklass.) (meton.) planten; struikgewas, plantsoenen;
- 3. (metaf.) jeugdig, fris, energiek, krachtig [aevum jeugd; puella; senectus].
viridis e, adj.with comp.and sup.
- VIR-, green: color, O.: colles viridissimi: gramen, V.: Nereidum comae, H.: dei, O.—Plurn. as subst, green plants, herbage: laeta, Ph.—Green, youthful, fresh, blooming, lively, vigorous: viridiora praemiorum genera: tam viridis et in flore aetatis, Cu.: aevom, O.: senectus, V.
-
…Ipse ratem conto subigit, velisque ministrat, et ferruginea subvectat corpora cymba, iam senior, sed cruda deo viridisque senectus. Huc omnis turba ad ripas effusa ruebat, matres atque viri, defunctaque corpora vita magnanimum heroum ,…
Vergil, Aeneid
-
…ferebat, nec renovatus ager gravidis canebat aristis ; flumina iam lactis, iam flumina nectaris ibant, flavaque de viridi stillabant ilice mella. Postquam, Saturno tenebrosa in Tartara misso, sub Iove mundus erat, subiit argentea proles…
Ovid, Metamorphoses
-
…est. Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae ipsa sub ora viri caelo venere volantes, et viridi sedere solo. Tum maximus heros maternas agnoscit aves, laetusque precatur Este duces, O, si qua via…
Vergil, Aeneid
-
…ararat, ille supra segetes aut mersae culmina villae navigat, hic summa piscem deprendit in ulmo. Figitur in viridi, si fors tulit, ancora prato, aut subiecta terunt curvae vineta carinae ; et, modo qua graciles…
Ovid, Metamorphoses
-
…quorum omnium incredibilis multitudo insatiabili varietate distinguitur. adde huc fontum gelidas perennitates, liquores perlucidos amnium, riparum vestitus viridissimos, speluncarum concavas altitudines, saxorum asperitates, inpendentium montium altitudines inmensitatesque camporum ; adde etiam reconditas auri argentique venas…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…improbum, sed non inauditum. genus animadversionis videte quaeretis ex quo genere hominem istum iudicetis. ignem ex lignis viridibus atque umidis in loco angusto fieri iussit ibi hominem ingenuum, domi nobilem, populi Romani socium atque amicum ,…
Cicero, in Verrem
-
…caeli naribus umiferum duxere ex aëre sucum. non quaero cur, quoniam quid eveniat intellego. iam vero semper viridis semperque gravata lentiscus triplici solita grandescere fetu ter fruges fundens tria tempora monstrat arandi. nec hoc quidem quaero ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…visa est ut eae terrae solent in quibus bellum acerbum diuturnumque versatum est. quos ego campos antea collisque nitidissimos viridissimosque vidissem, hos ita vastatos nunc ac desertos videbam ut ager ipse cultorem desiderare ac lugere dominum videretur. Herbitensis…
Cicero, in Verrem
-
…est praemium, tamen illa divina virtus non statuas plumbo inhaerentes nec triumphos arescentibus laureis, sed stabiliora quaedam et viridiora praemiorum genera desiderat. Quae tandem ista sunt, inquit Laelius Tum Scipio Patimini me, quoniam tertium diem iam…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…de corpore diripit ; auri sordida frusta rudis nec adhuc fornace recoctam materiam, tineis etiam marsuppia crebris exesa et virides obducta aerugine nummos dispergit servata diu victrix et egenis dissipat ac tenues captivo munere donat, tunc circumfusam vultu exultante…
Prudentius, Psychomachia