δίκη
δίκη, δίκη, δίκης, ἡ, justice, lawsuit
- custom, usage, αὕτη δ. ἐστὶ βροτῶν this is the way of mortals, Od. 11.218; ἡ γὰρ δ. ἐστὶ γερόντων 24.255, etc.; ἥ τʼ ἐστὶ δ. θείων βασιλήων 4.691; ἡ γὰρ δμώων δ. ἐστίν 14.59, etc.; ἡ γὰρ δ., ὁππότε . . this is always the way, when . ., 19.168 (so in late Prose, ἥπερ ἱππομαχίας δ. Arr. An. 3.15.2); δίκαν ἐφέπειν τινός to imitate him, Pi. P. 1.50; δ. ἐπέχειν τινός to be like . ., Anon.Lond. 6.18; normal course of nature, ἐκ τουτέων ὁ θάνατος οὐ γίνεται κατά γε δίκην, οὐδʼ ἢν γένηται Hp. VC 3: hence,
- 2 adverb. in acc. δίκην, in the way of, after the manner of, c. gen., λύκοιο Pi. P. 2.84; πώλου S. Fr. 659; τοξότου Pl. Lg. 705e; in later Prose, Arist. Mu. 395b22, Luc. Dem.Enc. 31, Alciphr. 1.6, etc.: mostly of living creatures or persons, but also of things, as δίκην ὕδατος, ἀγγείου, A. Th. 85 (lyr.), Pl. Phdr. 235d.
- II order, right, μή τι δίκης ἐπιδευές nothing short of what is fit, Il. 19.180; opp. βία, might, 16.388; opp. σχέτλια ἔργα, Od. 14.84; personified, Hes. Th. 902, A. Th. 662, etc.; Δίκης βωμός Id. Ag. 383 (lyr.), Eu. 539 (lyr.); Truth, Pi. P. 8.71.
- 2 δίκη ἐστί, = δίκαιόν ἐστι, A. Ag. 259, cf. 811, Eu. 277.
- 3 Adverb. usages, δίκῃ duly, rightly, Il. 23.542, Pl. Criti. 112e; ἐν δίκᾳ Pi. O. 6.12, cf. S. Tr. 1069, etc.; σὺν δίκῃ Thgn. 197, Pi. P. 9.96, A. Th. 444, etc.; κατὰ δίκην Hdt. 7.35, E. Tr. 888, etc.; μετὰ δίκης Pl. Lg. 643e; πρὸς δίκης S. OT 1014, El. 1211 (but πρὸς δίκας on the score of justice, Id. OC 546 (lyr.)); διαὶ δίκας A. Ch. 641; ἐκ δίκης Herod. 4.77: opp. παρὰ δίκαν Pi. O. 2.18, etc.; ἄνευ δίκης A. Eu. 554; πέρα δίκης Id. Pr. 30; βίᾳ δίκης Id. Supp. 430 (lyr.); δίχα δίκης without trial, Plu. Ages. 32; πρὸ δίκης in preference to legal proceedings, Th. 1.141.
- III judgement, δίκην ἰθύντατα εἰπεῖν give judgement most righteously (cf. ἰθύς), Il. 18.508: esp. in pl., Λυκίην εἴρυτο δίκῃσί τε καὶ σθένεϊ ᾧ 16.542; περὶ οἶδε δίκας Od. 3.244, etc.; δίκαι σκολιαί Hes. Op. 219, 250; κρῖνε εὐθεῖαν δίκην A. Eu. 433.
- IV after Hom., of proceedings instituted to determine legal rights, hence,
- 1 lawsuit, Pl. Euthphr. 2a, D. 18.210, etc.; prop. private suit or action, opp. γραφή (q. v.), Lys. 1.44, etc.; ἐκαλοῦντο αἱ γραφαὶ δίκαι, οὐ μέντοι αἱ δίκαι καὶ γραφαί Poll. 8.41; οἱ δίκην ἔχοντες the parties to a suit, IG 7.21.8 (Megara), cf. Plu. Cic. 17.
- 2 trial of the case, πρὸ δίκης Is. 5.10, etc.; μέχρι τοῦ δίκην γενέσθαι Th. 2.53; court by which it was tried, ἐν ὑμῖν ἐστι καὶ τῇ δίκῃ Antipho 6.6.
- b δίκην εἰπεῖν to plead a cause, X. Mem. 4.8.1; δ. μακρὰν λέγειν Ar. V. 776, cf. Men. Epit. 12.
- 3 the object or consequence of the action, atonement, satisfaction, penalty, δίκην ἐκτίνειν, τίνειν, Hdt. 9.94, S. Aj. 113: adverbially in acc., τοῦ δίκην πάσχεις τάδε; A. Pr. 614; freq. δίκην or δίκας διδόναι suffer punishment, i. e. make amends (but δίκας δ., in A. Supp. 703 (lyr.), to grant arbitration); δίκας διδόναι τινί τινος Hdt. 1.2, cf. 5.106; ἔμελλε τῶνδέ μοι δώσειν δίκην S. El. 538, etc.; also ἀντί or ὑπέρ τινος, Ar. Pl. 433, Lys. 3.42; also δίκην διδόναι ὑπὸ θεῶν to be punished by . ., Pl. Grg. 525b; but δίκας ἤθελον δοῦναι they consented to submit to trial, Th. 1.28; δίκας λαμβάνειν sts. = δ. διδόναι, Hdt. 1.115; δίκην ἀξίαν ἐλάμβανες E. Ba. 1312, Heracl. 852; more freq. its correlative, inflict punishment, take vengeance, Lys. 1.29, etc.; λαβεῖν δίκην παρά τινος D. 21.92, cf. 9.2, etc.; so δίκην ἔχειν to have oneʼs punishment, Antipho 3.4.9, Pl. R. 529c (but ἔχω τὴν δ. have satisfaction, Id. Ep. 319e; παρά τινος Hdt. 1.45); δίκας or δίκην ὑπέχειν stand trial, Id. 2.118, cf. S. OT 552; δίκην παρασχεῖν E. Hipp. 50; θανάτου δίκην ὀφλεῖν ὑπό τινος to incur the death penalty, Pl. Ap. 39b; δίκας λαγχάνειν τινί D. 21.78; δίκης τυχεῖν παρά τινος ib. 142; δίκην ὀφείλειν, ὀφλεῖν, Id. 21.77, 47.63; ἐρήμην ὀφλεῖν τὴν δ. Antipho 5.13; δίκην φεύγειν try to escape it, be the defendant in the trial (opp. διώκειν prosecute), D. 38.2; δίκας αἰτέειν demand satisfaction, τινός for a thing, Hdt. 8.114; δ. ἐπιτιθέναι τινί Id. 1.120; τινός for a thing, Antipho 4.1.5; δίκαι ἐπιφερόμεναι Arist. Pol. 1302b24; δίκας ἀφιέναι τινί D. 21.79; δίκας ἑλεῖν, v. ἔρημος II; δίκην τείσασθαι, v. τίνω II; δὸς δὲ δίκην καὶ δέξο παρὰ Ζηνί h.Merc. 312; δίκας διδόναι καὶ λαμβάνειν παρʼ ἀλλήλων, of communities, submit causes to trial, Hdt. 5.83; δίκην δοῦναι καὶ λαβεῖν ἐν τῷ δήμῳ X. Ath. 1.18, etc.; δίκας δοῦναι καὶ δέξασθαι submit differences to a peaceful settlement, Th. 5.59.
- V Pythag. name for three, Plu. Isid. 2.381f, Theol.Ar. 12; for five, ib. 31. (Cf. Skt. diś-, diśā ‘direction’, ‘quarter of the heavens’.)
A gener.
I frec. en or. nominal
1 manera, modo de ser natural o propio, regla, ley c. gen.
αὕτη δ. ἐστὶ βροτῶν ὅτε τίς κε θάνῃσιν· οὐ γὰρ ἔτι σάρκας τε καὶ ὀστέα ἶνες ἔχουσιν
esto es ley de los mortales cuando mueren: los tendones ya no sujetan carnes y huesosδ. ἐστὶ θεῶν
ref. a un fuego prodigiosoαὕτη ... δ. πέλει ἀνδρῶν
el sentir hambre en ciertas ocasionesεὑδέμεναι μαλακῶς· ἡ γὰρ δ. ἐστὶ γερόντων
sestear dulcemente: ello es normal en los ancianosδίκην τε ἐπέχειν ἡμᾶς φυτῶν
que prestemos atención al modo de ser de las plantas
2 curso normal de las cosas
ἡ γὰρ δ., ὁππότε ...
esto es lo que suele pasar cuando ...ἐκ τούτων ὁ θάνατος οὐ γίνεται κατά γε δίκην
• fil. la naturaleza misma, la realidad casi como sinón. de λόγος o ἀλήθεια:
δ. καταλήψεται ψευδῶν τέκτονας
la realidad acabará apresando a los fabricantes de patrañasπερὶ δὲ τῶν γενομένων πειράσομαι ὑμῖν διηγήσασθαι τὴν ἀλήθειαν· δ. δὲ κυβερνήσειεν
οὐδὲν ... φωνεῖ δίκης ἐς ὀρθόν
no dice nada conforme a la realidadἡ δ. ἡμῖν οὐ μέμψεται αὐτή
la naturaleza misma no nos hará ningún reproche por los métodos para la selección de filósofos
• entendida como un equilibrio de reparaciones o retribuciones (cf. τὰ ὄντα] διδόναι δίκην καί τισιν ἀλλήλοις τῆς ἀδικίας
εἰδέναι δὲ χρὴ τὸν πόλεμον ἐόντα ξυνόν, καὶ δίκην ἔριν καὶ γινόμενα πάντα κατ' ἔριν καὶ χρεών
δίκης ... μεγίστην μετέχει μοῖραν ὁ ἀξίας τὰς μεγίστας τάμνων <τοῖς ἀξιωτάτοις>
participa de una mayor cuota de justicia el que asigna los máximos honores a los más dignos
3 manera de actuar, comportamiento c. gen. o adj. de pers., individuos o grupos humanos
ἥ τ' ἐστὶ δ. θείων βασιλήων
ése es el hábito de los divinos reyes el ser caprichosos en sus afectosδμώων
τὰν Φιλοκτήταο δίκαν ἐφέπων
siguiendo la forma de actuar de Filoctetesσφετέραν δ' αἰνεῖ δίκαν ἀνδρῶν ἕκαστος
cada hombre alaba su propia forma de ser
• de una actividad
ἥπερ ἱππομαχίας δ.
lo que es lo propio de la lucha a caballo
II usos adv., ac. δίκην como prep. de gen. a la manera de en compar. c.: anim.
ἰκτίνου
λύκοιο
κυνός
πώλου
• fuerzas o seres naturales
καπνοῖο
ὕδατος
ποταμοῦ
σειρίου κυνὸς δ.
a la manera de la estrella Sirioθυέλλης
• pers. y pueblos
νεογάμου νύμφης δίκην
τοξότου
Σκυθῶν δίκην ζῶντες
βαρβάρων
• de ciertos fenómenos
ὀνειράτων
ἀγγείου
χειμάρρου δίκην
ἡ σκληρὰ μῆνιγξ ἡ σκέπουσα τὸν ἐγκέφαλον διατέτρηται δίκην ἠθμοῦ
la membrana que recubre el cerebro está perforada a la manera de un colador
B reducido a la realidad social, pre-jur.
I entendido como retribución o reparación
1 lo debido, justa compensación o retribución consuetudinaria
ἵνα μή τι δίκης ἐπιδευὲς ἔχῃσθα
para que nada falte de lo que es debido (a un huésped)ἡ δ. ἔσθ' ἱκήτῃσι
οὐ δέ τις αὐτὸν βλάπτειν οὔτ' αἰδοῦς οὔτε δίκης ἐθέλει
οἷς ὁσίη ... μέμηλε δίκη
a los padresνόσφι δίκας
de la situación de Dánae en el arca
• en dat. casi adv.
εἰ μὴ ... δίκῃ ἠμείψατο
si no le hubiera respondido debidamente
2 satisfacción, reparación, restitución tras una injuria, frec. pecuniaria, c. verb. que significan ‘pagar’, ‘dar’: c. gen. del obj. de la injuria o giro prep.
ὡς οὐδὲ ἐκεῖνοι Ἰοῦς ... ἔδοσάν σφι δίκας τῆς ἁρπαγῆς
que tampoco ellos les habían dado satisfacción por el rapto de ÍoΞέρξην αἰτέειν δίκας τοῦ Λεωνίδεω φόνου καὶ τὸ διδόμενον ἐξ ἐκείνου δέκεσθαι
δοῦναι δίκην τῶν ἡμαρτημένων
σφὼ ποήσω ... δοῦναι δίκην ἀνθ' ὧν ...
• sin rég.
διδόναι καὶ δέχεσθαι τὰς δίκας
entre ciu.διαβάντες εἰς τὴν Εὐρώπην δίκην ἔδωσαν
tras pasar a Europa, tuvieron que dar satisfacción (los persas)
• lo merecido como castigo
πάντως ὕστερον ἦλθε δ.
(tras acumular riqueza injustamente)δ. τ' ἂν ἦλθεν Αἰγίσθῳ
ὡς ἔοικας ὀψὲ τὴν δίκην ἰδεῖν
¡qué tarde pareces haber conocido el castigo!δίκην λαμβάνειν
sufrir el castigoδίκην ἀξίαν ἐλάμβανες
δεσπότης τοι δίκην ἐπιτιθεῖ τήνδε
dicho de los latigazos impuestos al Helespontoτῆς τύχης ... ἐπιθείσης δίκην
• en lit. crist. castigo divino
τίσειν διὰ πυρὸς αἰωνίου δίκας
3 c. el matiz subjet. de venganza
κεῖνος δὲ τείσει τήνδε κοὐκ ἄλλην δίκην
éste (Odiseo) pagará esa reparación y no otra (habla Áyax, que se toma la justicia por su mano)δ. δίκαν δ' ἐκάλεσε καὶ φόνος φόνον
μὴ ... ἐκπράξωσιν αἵματος δίκην
• esp. c. verb. en v. med.
εἰρώτων τίνα δίκην ἂν ἕλοιτο, εἰ ἐθέλοιεν οἱ Ἀπολλωνιῆται δίκας ὑποστῆναι δώσειν τῶν ἐποίησαν
le preguntaron qué retribución exigiría si los apoloniatas quisieran prometer darle satisfacción por lo que habían hechoἡ πόλις αὐτὴ παρ' αὑτῆς δίκην λήψεται
la ciudad por sí misma se tomará la venganza
II como concepto abstr. justicia
a) op. las acciones ‘malas’ esp. a la violencia y sancionada por la divinidad, esp. Zeus
(οἱ θεοί) δίκην τίουσι καὶ αἴσιμα ἔργ' ἀνθρώπων
los dioses honran la justicia y las buenas acciones de los hombres op. σχέτλια ἔργαἰχθύσι μὲν καὶ θηρσὶ καὶ οἰωνοῖς ... ἔσθειν ἀλλήλους, ἐπεὶ οὐ δ. ἐστὶ μετ' αὐτοῖς
δίκης ἐπάκουε, βίης δὲ ἐπιλήθεο πάμπαν
χρῆμα ... Διόθεν καὶ σὺν δίκῃ
• esp. op. ὕβρις:
σὺ δ' ἄκουε δίκης, μήδ' ὕβριν ὄφελλε
σοὶ δὲ θηρίων ὕβρις τε καὶ δ. μέλει
(δ.) ἡμέρωκεν τὰ ἀνθρώπινα
ἔχοντες δίκην ... παύονται τῆς ὀργῆς
• como modelo de comportamiento
κὰ]δ δίκαν
δίκας κέλευθος
σύν τε δίκᾳ καλὰ ῥέζοντ'
• afectando incluso al bienestar físico-psicológico
ὃς δ' ἂν καὶ δίκης ἀλογῇ ... δέδοικε καὶ ἑωυτὸν κακίζει
• δ. (ἐστι) c. inf.
(δ.) ἀρχηγοῦ τίειν γυναῖκ'
θεοὺς ἐγχωρίους δ. προσειπεῖν
λέγειν ὅπου δ. σιγᾶν θ'
cuándo es justo hablar y cuándo callar
b) como base de cohesión social justicia, orden establecido unido al poder político
βίαν τε καὶ δίκην συναρμόσας
(ἰσχύς) ... καὶ δ.
ἵνα δ. τύραννος ᾖ ... τήν θ' ὕβριν δούλην ἔχῃ
τὴν Ἑλλάδα δίκῃ διοικοῦντες
ἄρχειν τε καὶ ἄρχεσθαι ... μετὰ δίκης
ἡ δ. πολιτικῆς κοινωνίας τάξις ἐστίν
• unida a otras cualidades cívicas
αἰδὼς καὶ δ.
τὴν αὐτὴν εἶναι καὶ εὐνομίαν καὶ δίκην καὶ ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην καὶ τὸ παραπλήσιον πᾶν
que es lo mismo el buen gobierno, la justicia, la concordia la paz y todo lo que se le parece
• opuesta a la tiranía, Orác. en Hdt.8.77
• a veces en conflicto c. un concepto más tradicional de justicia S.El.1041-1042, Ant.854
• a veces pervertida o anulada precisamente por el poder político
δ. δ' ἐν χερσί· καὶ αἰδὼς οὐκ ἔσται
ἀρχῶν ἄκουε κἂν δίκῃ, κἂν μὴ δίκῃ
obedece a los magistrados en lo justo y en lo injustoβίᾳ δίκας
con violencia de la justiciaδ. γὰρ οὐκ ἔνεστι ἐν ὀφθαλμοῖς βροτῶν
τάλαντα δίκης
la balanza de la justicia
• en lit. crist. justicia divina
ἡ δ. ζῆν οὐκ εἴασεν
ὁ τῆς παντεφόρου δίκης ὀφθαλμός
C institucionalizado
I justicia, derecho, legalidad c. sede y administrada por jueces, desarrollada en leyes y sentencias
οἳ βίῃ εἰν ἀγορῇ σκολιὰς κρίνωσι θέμιστας, ἐκ δὲ δίκην ἐλάσωσι
los que por la fuerza en el ágora dicten sentencias torcidas y expulsen a la justiciaὃς δέ κε μαρτυρίῃσιν ἑκὼν ἐπίορκον ὁμόσσας ψεύσεται, ἐν δὲ δίκην βλάψας νήκεστον ἀασθῇ ...
δίκην ἐπίστασαι νόμοις τε χρῆσθαι μὴ πρὸς ἰσχύος χάριν
θεσμοὺς ... ἁρμόσας δίκην ἔγραψα
ϝαστία δίκα
el conjunto de derechos cívicos concedido a un extranjeroκσενείᾳ δίκᾳ [δι]κάδδεθαι
que el asunto sea llevado por el derecho de los extranjerosτᾷ ἐπιδαμίᾳ δίκᾳ χρστ
ἀλλοίη δ.
en pueblos no griegos
• en plu. usos, normas de justicia
οὔτε δίκας εὖ εἰδότα οὔτε θέμιστας
del Cíclope
• como ac. int.
δικάζευ τὴν Πριηνίην δίκην
juzga según la justicia prienia, e.d., según la norma recta de Bías
• fig.
συμμαρτυροίη ταῦτ' ἂν ἐν δίκῃ χρόνου ... Γῆ
la Tierra podría testimoniar esto ante el tribunal del tiempo
II manifestada en forma de
1 veredicto, dictamen, sentencia
δίκην ἰθύντατα εἰπεῖν
περὶ οἶδε δίκας
αἰ δέ τις πὰρ τὸ γράφος δικά<δ>δοι, ἀτελς κ' εἴ ἁ δίκα
si alguien juzga contrariamente a lo escrito, sea nula la sentenciaκρίνε εὐθεῖαν δίκην
juzga con sentencia rectaαἱ δίκαι ... κατὰ τὸ ἐόν
los veredictos de acuerdo con lo que es, e.d. con la verdadσκολιῇσι δίκῃσιν
con sentencias torcidas, injustas
• c. dat. de interés
δίκας τ' ἀδίκοισι διδοῦσιν
y dictan sentencias a favor de los injustos
2 pena, condena establecida
ἀξίαν δίκην τοῦ πάθους ... ἐπιθέντες
• dep. de verb. que significan ‘dar’, ‘pagar’ (cf. ὑπὲρ ὧν ἐβούλευσαν καὶ προὐνοήθησαν, ὕπερ τούτων προσήκειν αὐτοῖς δίκην δοῦναι
que por las cosas que intentaron y premeditaron por esas conviene que paguen penaδίκην ἐκτίνειν
pagar la pena en forma de multaναι ... δίκας ἐάν [τις] ἀδικι αὐτόν
δώσῃ δίκην τῷ φίσκῳ τάλαντον
• dep. de λαμβάνω:
ταύτην ἔλαβον τὴν δίκην ἣν ὑμεῖς ... ἐτάξατε
y fue condenado a la pena que sentenciasteisκαὶ δίκην λαβεῖν καὶ χάριν δοῦναι
tanto condenar como perdonarδίκην φεύγειν
intentar escapar a la pena, e.e. ser perseguido judicialmente (op. διώκειν ‘ser el acusador o demandante’)
III como procedimiento
1 querella, pleito, litigio
a) frec. dep. de δικάζω juzgar, sentenciar un pleito
τήνδε δίκην ... δικάσσαι
δίκας διαλύειν
δίκῃ νικηθέντες
habiendo perdido el pleito
• c. otros verb.
ἁλῶναι δίκῃ
ser condenadoὀφλισκάνειν δίκην
•
δίκην δικάζεσθαι
entablar un proceso, procesar como demandanteπροσκαλεῖσθαι δίκην
δίκην λαγχάνειν
λαχόντος δὲ τοῦ Φράστορος αὐτοῖς δίκην, ὅτι ...
• fig.
τοῦ σώματος αὐτῇ (ψυχῇ) δίκην λαχόντος
entrando en pleito el cuerpo con su propia alma
• debiendo ser inscrito
γράψασθαι τὰς δίκας
τάς τε δίκας γράφοντες ἔσω παρ' ἐκεῖνον ἐσπέμπεσκον, καὶ ἐκεῖνος διακρίνων τὰς ἐσφερομένας ἐκπέμπεσκε
en una forma de administrar justicia por correoοἱ δίκην ἔχοντες
las partes en litigio
• anunciados como malos augurios en sueños y astrol., Artem.1.10, Vett.Val.186.21;
b) como causa privada op. γραφή ‘causa pública’
γραφαὶ καὶ δίκαι λαγχάνονται πρὸς αὐτόν
las causas públicas y privadas son instruidas por él (el arconte)οὔτε γὰρ συκοφαντῶν γραφάς με ἐγράψατο ... οὔτε ἰδίας δίκας ἐδικάζετο
ἐκαλοῦντο γὰρ αἱ γραφαὶ καὶ δίκαι, οὐ μέντοι δίκαι καὶ γραφαί
δικασάσθω δὲ αὐτῷ ... καὶ ἐν ἰδίαις δίκαις καὶ ἐν δημοσίαις
• clasificadas según
τὸ ἔγκλημα τῆς δίκης
δίκαι (ὕβρεως, βλάβης, θανάτου)
κακουργίας δίκην λαβεῖν
φόνου ... δίκαι
αἰκίας
δίκαι ἰδίαι, ἐμπορικαὶ καὶ μεταλλικαὶ καὶ δούλων
λαγχάνει αὐτῷ δίκην οὐ ... ἀργυρίου ἀλλὰ βλάβης
τῶν ἐπικλήρων δίκαι
los procesos por las herederasἱεροσυλίας
δ. πρόδικος
juicio prioritarioἐφέσιμοι δίκαι
juicios con derecho a apelación
c) desde el punto de vista de los que juzgan
διαγιγνώσκειν δίκην
sentenciar, juzgar un litigioδίκην εἰσάγειν
instruir un procesoδίκας εἰσάγεσθαι
ser sometidos los procesos a la decisión de un tribunal
• de donde por extensión y tb. fig. tribunal
πηνίη ... οὔτε γὰρ εἰς ἀγορὴν ἔρχεται οὔτε δίκας
pues la pobreza no frecuenta la plaza ni los tribunales
d) desde el punto de vista de la defensa
δίκην εἰπεῖν
defender una causaδίκην γράφειν
escribir un discurso para una causaὡς ἡδέως φάγοις ἂν ἐξ ὄξους δίκην
¡qué a gusto te comerías un proceso en escabeche! (sugiere que los dicastas vivían de ello)
2 arbitraje
ξένοισί τ' εὐξυμβόλους ... δίκας ἄτερ πημάτων διδοῖεν
δίκας ἤθελον δοῦναι ... παρὰ πόλεσιν
quisieron someterse a un arbitraje ante las ciudadesδικαίωσις ... πρὸ δίκης ... ἐπιτασσομένη
reivindicación impuesta sin arbitraje previoδιαιτητής
3 acto, celebración de juicio, juicio
μέχρι τοῦ δίκην γενέσθαι
πρὸ δίκης
πολλοὶ προσέχουσι ταύτῃ τῇ δίκῃ τὸν νοῦν
muchos están pendientes de este juicioἀπαντῆσαι πρὸς τὴν δίκην
presentarse a juicioἐπὶ τὴν δίκην
τὴν δίκην ἀναβάλλεσθαι
retrasar el juicioἐν ... τῷ πολέμῳ ... οὐκ ἦσαν δίκαι
durante la guerra no había juiciosοἳ τὰς ἐμμήνους εἰσάγουσι δίκας, δυοῖν φυλαῖν ἕκαστος
χρῶνταί τινες αὐτῷ πρὸς δίκας καὶ φίλτρα
algunos lo utilizan (cierto pez) para los juicios y para hechizos amorososδίχα δίκης
sin juicioδιὰ δίκης· τὸ εἰς δίκην καλεῖν
D usos simbólicos
I personif. difícil de separar de ἡ δέ τε παρθένος ἐστὶ Δίκη, Διὸς ἐκγεγαυῖα
Δίκης ὄνομα οὐκ ἂν ᾔδεσαν
Δίκας ἀφόβητος
Γῆ καὶ Δ.
Ἐρινὺς ... τε Δ.
Δίκης Νέμεσις ἄγγελος
Δ. καὶ ... Εἰρήνα
ἄκρον ἔρεισμα Δίκας
dicho de Mileto
II
1 entre los pitagóricos otro n. del número tres Plu.2.381f
• del número dos, como falsa etim. rel.
δίχη
• del número cinco, Theol.Ar.31.
2 astr. ἡ Δ. identificada c. la constelación Virgo Max.208, cf. Nonn.D.6.249, cf.
•De *dik-, que da lugar a ai. diś- ‘dirección’, ‘manera’, lat. dīco, etc. El sent. originario sería ‘dirección’, ‘línea marcada’ y de ahí ‘regla imperativa’.
1. gebruik, vaste gewoonte, normale gang van zaken:
2. recht, rechtsorde:
3. gerechtelijke actie
a. rechtszaak,
b. oordeel, vonnis:
c. genoegdoening, straf:
1) die Sitte, der Brauch, die Weise, das Herkommen : ἥ τʼ ἐστὶ δίκη βασιλήων Od. 4.691 ; αὕτη δίκη ἐστὶ βροτῶν, ὅτε κέν τε θάνωσιν, das ist die Art und Weise, das Geschick der Sterblichen, 11.218 ; δίκη δμώων, μνηστήρων, θεῶν, γερόντων, das eigentümlich, herkömmlich den Sklaven, Greifen etc. Zukommende, Od. 14.59, 18.275, 19.43, 24.255 ; ἡ γὰρ δίκη, ὁππότε, so pflegt es zu gehen, wenn, 19.168 ; ᾗπερ ἱππομαχίας δίκη Arr. An. 3.15.2. – Dah.
• δίκην, adv ., nach Art u. Weise, wie ; bes. bei Vergleichen mit lebenden Wesen, λύκοιο δίκαν, wie ein Wolf, nach Wolfesart, Pind. P. 2.84, der vollständiger τὰν Φιλοκτήταο δίκαν ἐφέπων ἐστρατεύθη 1.50 sagt, Schol. τρόπον μετερχόμενος seine Weise befolgend, wie Philoktet ; κυνός, ἀγγέλου, ναυτίλων, Aesch. Ag. 3, Ch. 193, 200 ; πώλου δ. Soph. frg. 597 ; πολεμίων Eur. Hec. 1162 ; ὄρνιθος, βοσκημάτων, τοξότου, Plat. Phaedr. 249d, Rep. IX.586a, Legg. IV.705e ; seltener bei leblosen Dingen, wie ὕδατος, ὀνειράτων, κύματος, Aesch. Spt. 85, Ag. 477, 1154 ; ἀγγείου δίκην πεπληρῶσθαι Plat. Phaedr. 255d ; κρατῆρος δ. Legg. VI.773c ; τυμπάνων Strab. XI p. 506 ; – κατά γε δίκην, Hippocr., gehörig.
2) die Gerechtigkeit, personifiziert als T. des Zeus u. der Themis, Hes. Th. 902 u. a. D., bes. Tragg.; das göttliche u. menschliche Recht, θεῶν, δαιμόνων, Soph. Ant. 366, 912 ; der βία entgegengesetzt, Il. 16.388 ; vgl. Od. 14.84 ; Hes. O. 973 ; δίκης ἐπιδευές, des Rechts ermangelnd, es entbehrend, Il. 19.180 ; δίκην ἰθαντατα εἰπεῖν, am besten Recht sprechen, 18.508 ; δίκας λαοῖς εὐθανεῖν Pind. P. 4.153 ; πειραίνειν I. 7.24 ; δίκην παραβαίνειν, μιαίνειν, Aesch. Ag. 763, 1654 ; ἔξω τῆς δίκης βαίνειν Plat. Legg. IX.876e ; vgl. Eur. Andr. 788. – Als adverbiale Vrbdgn merke man : ἐν δίκῃ, im Recht, gerecht ; Soph. Tr. 1958 ; Pind. Ol. 6.12 u. öfter ; Plat. Phaedr. 266a, Legg. XII.945d ; σὺν δίκῃ, Aesch. Spt. 426 ; Soph. Tr. 978 ; Pind. P. 9.99 ; Her. 1.115 ; und eben so δίκῃ, Il. 23.549 ; Soph. El. 70, öfter ; Plat. Critia. 112e ; μετὰ δίκης, Legg. I.643e ; κατὰ δίκην, Eur. Tr. 887 ; Plat. Legg. III.696d ; διὰ δίκης πᾶν ἔπος ἔλακον Aesch. Ch. 776 ; πρὸς δίκης, Soph. Bl. 1202 ; der Ggstz ist παρὰ δίκην, Pind. Ol. 2.18, I. 6.47 ; Plat. Legg. VI.757e ; ἄνευ δίκης, Aesch. Eum. 554 ; ἄτερ δίκης, Suppl. 703 ; βίᾳ δίκης, 430 ; πέρα δίκης, Soph. El. 511 ; δίχα δίκης, Plut. Ages. 32. – Im plur. bei Hom. = Rechtspflege ; Λυκίην εἴρυτο δίκῃσί τε καὶ σθένεϊ ᾡ, Il. 16.542 ; (Νέστωρ) πηρίοιδε δίκας ἠδὲ φρόνιν ἄλλων Od. 3.244 ; vgl. 9.215, 11.570. So δίκαι σκολιαί, ungerechte Verwaltung des Rechts, Hes. O. 217.
3) Rechtsfache, Prozeß ; δίκην κρίνειν, Aesch. Eum. 411, 446 ; Soph. Phil. 1850 u. A.; δίκην δικάζειν, Her. 3.31 u. Folgde ; δίκην κατʼ ἄλλου ἀνδρὸς ἐψήφισαν Soph. Aj. 444 ; διὰ δίκης ἰὼν πατρί, anklagend, Ant. 738 ; die Vrbdgn ἐς δίκην ἄγειν, δίκην λαγχάνειν, αἱρεῖν, διώκειν, φεύγειν, ἐπεξέρχεσθαι s. unker diesen Verbis ; δίκην ἔχειν, einen Prozeß haben, verklagt sein, Plut. Mar. 6 ; – die Prozeßhandlung selbst, τῇ προτεραίᾳ τῆς δίκης Plat. Phaed. 58b ; πρὸ δίκης, von gerichtlicher Entscheidung, Isae. 5.10 ; Plut. Fab. 9 ; μετὰ τὴν δίκην, Isae. 5.9 ; δίκη γίγνεται, die Sache kommt zur richterlichen Entscheidung, Thuc. 2.53 ; – δίκην μακρὰν λέγειν Ar. Vesp. 777, wie oft bei Rednern ; Xen. Mem. 4.8.1 δίκην εἰπεῖν, causam dicere, seine Sache vor Gericht führen. – Bei den Athenern ist δίκη in engerem Sinne u. im Ggstz von γραφή = die Privatklage. Vgl. Meier und Schömann Att. Prozeß S. 165 ff,
4) die richterliche Entscheidung, Strafe, Buße ; am gewöhnlichsten δίκην δοῦναι, Aesch. Prom. 9 Soph. Ant. 228 Her. 1.2 u. A., die Strafe leiden, die Buße entrichten ; auch ὑφέξειν, Soph. O.R. 552 ; Eur. Hec. 1253 ; τίνειν, Soph. El. 290 ; ἐκτίνειν, Her. 9.94 ; Plat. Phaedr. 249a ; auch im plur., τίνεις ματρὸς δίκας Aesch. Or. 530 ; δίκην διδόναι ὑπό τινος, bestraft werden, Plat. Gorg. 525b ; δίκην διδόναι καὶ λαμβάνειν παρʼ ἀλλήλων Her. 5.88, allgemeiner, Recht geben u. empfangen ; bes. von den athenischen Bundesgenossen, welche nach Athen kamen u. dort ihre Prozesse führen u. entscheiden lassen mußten, wie δίκας διδόναι ἤθελον παρά τινι, sich einem Gerichte unterziehen, Thuc. 1.28 ; δίκας τῶν διαφόρων ἀλλήλοις διδόναι καὶ δέχεσθαι 1.140. Aber Her. 1.115 ist δίκην ἔλαβε er erhielt seine Strafe ; – αἰτεῖν δίκην τῆς ἁρπαγῆς, φυγῆς, τοῦ φόνου, 1.2, 4.164, 8.114 ; δίκην ἑλέσθαι, ἔχειν, Genugtuung erhalten, haben, 9.94 ; δίκην ἐπιθεῖναι, ὀφλεῖν u. ä. s. unter den entsprechenden Verbis.
-ης, ἡ.
- 1
Custom, usage, way: βασιλήων Od. 4.691. Cf. Od. 18.275, Od. 19.43.
With notion of privilege: γερόντων Od. 24.255.
Applied to a mode of existence or action imposed from without: δμώων Od. 14.59. Cf. Od. 11.218.
Something that always happens in specified circumstances Od. 19.168.
- 2
Right, justice Il. 16.388, Il. 19.180: Od. 14.84.
In pl., rules of right, principles of justice: οὐ δίκας εἰδότα οὐδὲ θέμιστας (having no regard for justice or the usages of (civilized) men; see εἴδω III.12) Od. 9.215. Cf. Od. 3.244.
- 3
A judgement or doom: ὃς λυκίην εἴρυτο δίκῃσιν (by his (impartial) administration of justice) Il. 16.542. Cf. Il. 18.508.
- 4
A plea of right, a claim: δίκας εἴροντο (were asking questions about their . . ., seeking decisions in regard to them) Od. 11.570. Cf. Il. 23.542.
- 1
- Icustom, usage, αὕτη δίκη ἐστὶ βροτῶν this is the custom of mortals, Od.; ἡ γὰρ δίκη ἐστι γερόντων Od.:—acc. δίκην as adv., after the manner of, c. gen., δίκην ὕδατος Aesch., Plat.
- IIright as dependent on custom, law, right, Hom., etc.
- 2δίκη ἐστι, like δίκαιόν ἐστι, Aesch.: —δίκῃ duly, rightly, Il., Trag.; κατὰ δίκην Hdt.; μετὰ δίκης Plat.; πρὸς δίκης Soph.
- IIIa judgment, δίκην εἰπεῖν to give judgment, Il.: pl. righteous judgments, Hom.
- IVafter Hom., a lawsuit, properly, a private suit or action, opp. to γραφή (a public suit or indictment), Plat., etc.
- 2the trial of the case, πρὸ δίκης Thuc.
- 3the penalty awarded by the judge, δίκην τίνειν, ἐκτίνειν Hdt., Soph.; δίκην or δίκας διδόναι to make amends, suffer punishment, Lat. poenas dare, Hdt., Attic; δίκας δοῦναι, also, to submit to trial, Thuc.: —δίκας λαμβάνειν is sometimes = δ. διδόναι, Lat. dare poenas, Hdt., Dem.; but also like Lat. sumere poenas, to inflict punishment, take vengeance, λαβεῖν δίκην παρά τινος Dem.:—also, δίκας or δίκην ὑπέχειν to stand trial, Hdt., Soph.; δίκην παρέχειν Eur.: —δίκην ὀφλεῖν ὑπό τινος to incur penalty, Plat.; δίκην φεύγειν to be the defendant in the trial (opp. to διώκειν to prosecute), Dem.: —δίκας αἰτέειν to demand satisfaction, τινός for a thing, Hdt.; δίκην τίσασθαι, v. τίνω II: —δίκας διδόναι καὶ λαμβάνειν παρ’ ἀλλήλων to have their causes tried, of subject-states whose causes were tried in the courts of the ruling state, Hdt.
-
…τά τε ἄλλα καὶ παῖδας ἐν αὐτῇ ἐποιήσω, ὡς ἀρεσκούσης σοι τῆς πόλεως. ἔτι τοίνυν ἐν αὐτῇ τῇ δίκῃ ἐξῆν σοι φυγῆς τιμήσασθαι εἰ ἐβούλου, καὶ ὅπερ νῦν ἀκούσης τῆς πόλεως ἐπιχειρεῖς, τότε ἑκούσης ποιῆσαι. σὺ…
Plato, Crito
-
…καὶ ἐκ τούτου εὐπορία μὲν ἀνθρώπῳ τοῦ βίου γίγνεται, Προμηθέα δὲ διʼ Ἐπιμηθέα ὕστερον, ᾗπερ λέγεται, κλοπῆς δίκη μετῆλθεν. ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας, πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ θεοῦ συγγένειαν ζῴων μόνον θεοὺς…
Plato, Protagoras
-
…ἧς οὗτοι πολλὰ εἰλήφασιν, ἢ τοῖς ἰδιώταις, ὧν ; τὰς ; οἰκίας ἐξεπόρθησαν ; ἐπειδὴ τοίνυν πάντα ποιοῦντες δίκην παρʼ αὐτῶν ; τὴν ἀξίαν ; οὐκ ἂν δύναισθε λαβεῖν, πῶς οὐκ αἰσχρὸν ὑμῖν καὶ ἡντινοῦν ἀπολιπεῖν, ἥντινά…
Lysias, Speeches
-
…, ἀντειπὼν οὐδὲν ὠφέλησας, ἀξιοῖς χρηστὸς νομίζεσθαι, ὅτι δὲ συλλαβὼν ἀπέκτεινας, οὐκ οἴει ἐμοὶ καὶ τουτοισὶ δοῦναι δίκην ; καὶ μὴν οὐδὲ τοῦτο εἰκὸς αὐτῷ πιστεύειν, εἴπερ ἀληθῆ λέγει φάσκων ἀντειπεῖν, ὡς αὐτῷ προσετάχθη. οὐ…
Lysias, Speeches
-
…ὅτι αὐτῷ τῷ δικαστηρίῳ τῷ ἐξ Ἀρείου πάγου, ᾧ καὶ πάτριόν ἐστι καὶ ἐφʼ ἡμῶν ἀποδέδοται τοῦ φόνου τὰς δίκας δικάζειν, διαρρήδην εἴρηται τούτου μὴ καταγιγνώσκειν φόνον, ὃς ἂν ἐπὶ δάμαρτι τῇ ἑαυτοῦ μοιχὸν λαβὼν ταύτην τὴν τιμωρίαν…
Lysias, Speeches
-
…παρὰ τὸ δίκαιον ἀνθρώπους ἀπολλύναι, ἴσως ἂν εἰκότως αὐτῷ συγγνώμην εἴχετε · νῦν δὲ παρὰ τοῦ ποτε καὶ λήψεσθε δίκην, εἴπερ ἐξέσται τοῖς τριάκοντα λέγειν ὅτι τὰ ὑπὸ τῶν τριάκοντα προσταχθέντα ἐποίουν ; καὶ μὲν δὴ οὐκ ἐν τῇ…
Lysias, Speeches
-
…· μέχρι γὰρ τούτου νομίζω χρῆναι κατηγορεῖν, ἕως ἂν θανάτου δόξῃ τῷ φεύγοντι ἄξια εἰργάσθαι. ταύτην γὰρ ἐσχάτην δίκην δυνάμεθα παρʼ αὐτῶν λαβεῖν. ὥστʼ οὐκ οἶδʼ ὅ τι δεῖ πολλὰ κατηγορεῖν τοιούτων ἀνδρῶν, οἳ οὐδʼ ὑπὲρ ἑνὸς…
Lysias, Speeches
-
…οὐδεμίαν γὰρ εὑρήσετε. οὔτε γὰρ συκοφαντῶν γραφάς με ἐγράψατο, οὔτε ἐκβάλλειν ἐκ τῆς πόλεως ἐπεχείρησεν, οὔτε ἰδίας δίκας ἐδικάζετο, οὔτε συνῄδει κακὸν οὐδὲν ὃ ἐγὼ δεδιὼς μή τις πύθηται ἐπεθύμουν αὐτὸν ἀπολέσαι, οὔτε εἰ ταῦτα διαπραξαίμην…
Lysias, Speeches
-
…ἦν τοῦτο, ὦ Φαίδων ; τύχη τις αὐτῷ, ὦ Ἐχέκρατες, συνέβη · ἔτυχεν γὰρ τῇ προτεραίᾳ τῆς δίκης ἡ πρύμνα ἐστεμμένη τοῦ πλοίου ὃ εἰς Δῆλον Ἀθηναῖοι πέμπουσιν. τοῦτο δὲ δὴ τί ἐστιν ; τοῦτʼ ἔστι τὸ…
Plato, Phaedo
-
…ἂν εἴπωσιν οἱ νόμοι · ὦ Σώκρατες, ἦ καὶ ταῦτα ὡμολόγητο ἡμῖν τε καὶ σοί, ἢ ἐμμενεῖν ταῖς δίκαις αἷς ἂν ἡ πόλις δικάζῃ ; εἰ οὖν αὐτῶν θαυμάζοιμεν λεγόντων, ἴσως ἂν εἴποιεν ὅτι ὦ Σώκρατες, μὴ…
Plato, Crito