δαπανάω
δαπανάω, δαπανάω, spend; consume, use up
- spend, Th. 7.29, etc.; ὑπὲρ τὴν οὐσίαν δ. Diph. 32.7; δ. τὰ προσταττόμενα And. 4.42; δ. εἴς τι to spend upon a thing, Th. 8.45, X. Mem. 1.3.11, prob. in Arist. Pol. 1307b34; δ. ἐκ τῶν αὑτοῦ Is. 7.38; τἀναλώματα πάντα ἐκ τῶν ἰδίων ἐδαπανῶμεν defrayed all expenses, interpol. in D. 21.154:—Pass., Hdt. 2.125; τὰ λαμβανόμενα καὶ δαπανώμενα Arist. Pol. 1314b5: also Med. (v. supr.), spend, Hdt. 2.37; δ. μεγάλα And. 4.32, cf. Lys. 33.5: c. acc. cogn., τοσαύτας δαπάνας δαπανώμενος Id. 21.3; ὅσα δεδαπάνησθε εἰς τὸν πόλεμον D. 1.27, cf. Isoc. 18.63; δαπανηθεὶς οὐδέν dub. l. in Is. 5.43.
- 2 consume, use up, ἡ φύσις δ. τὸν θορόν Arist. GA 757a25; χρόνον εἴς τι Onos. 1.5:—Pass., Arist. GA 745a13; of time, App. Pun. 130; destroy, consume, φλὸξ δ. πάντα Ph. 2.208; ἄνεμος [πόλιν] ἐδαπάνησεν App. BC 1.94; of persons, to be destroyed, ὑπὸ θηρίων Ph. 2.43; καθάπερ ὑπὸ πυρός ib. 433; πρὸς θηρίων App. BC 5.79; ἐν ταρτάροις καὶ βαράθροις δαπανωμένους D.H. 4.81; ὑπὸ νόσου or νόσῳ δαπανᾶσθαι Plu. Galb. 17, Lib. Or. 55.27:—Med., πυρὶ καὶ φόνῳ καὶ σιδήρῳ πάντα δαπανήσασθαι Eun. l.c.
- II causal, τὴν πόλιν δαπανᾶν to put it to expense, exhaust it, Th. 4.3, cf. Ph. 2.642.
1 gastar dinero, bienes, c. ac. int. o adverb.
μηδὲν δαπανῶν
πολλά
πολλὰ ... εἰς βλαβερὰς ἡδονάς
δ. τὰ προσταττόμενα
hacer los gastos reglamentariosπολὺ πλείω
δ. αὐτὰ ἐν Ἱεροσολύμοις
gastarlo (el diezmo) en Jerusalénπάντα
ὅλον τὸν χ]αλκὸν ... εἰς αὐτό
τἀναλώματα πάντα ἐκ τῶν ἰδίων
μεγάλην δαπάνη<ν>
κόσα οἰκὸς ἄλλα (τάλαντα) δεδαπανῆσθαί ἐστι;
τὰ λαμβανόμενα καὶ δαπανώμενα
los ingresos y los gastosτὸ δαπανηθὲν ἀνάλωμα
el gasto realizadoτὰ δεδαπανημένα ὑπ' ἐμοῦ
• en v. med.-pas. mismo sent.
τοσαύτας δαπάνας δαπανώμενος
ὅσ' εἰς ... τὸν πρὸ τοῦ πόλεμον δεδαπάνησθε
δαπανηθεὶς οὐδέν
sin gastar nadaοἱ ... μεγάλα δαπανώμενοι
• abs.
οὐ βουλόμενοι δαπανᾶν
εἰς τοιαῦτα
δ. ἐκ τῶν αὑτοῦ
gastar del propio peculioἐν ταῖς ἡδοναῖς ὑμῶν
ἐπ' αὐτοῖς
περὶ τοὺς ... κληρικοὺς ἢ οἰκέτας
ὑπὲρ τὴν οὐσίαν
por encima de las posibilidadesὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν
πρὸς ἄλλα τούτων ἀναγκαιότερα δ.
hacer frente a gastos más necesarios que éstos
2 de otras cosas gastar, consumir, agotar
βούλεται ἡ φύσις δ. τὸν θορὸν πρὸς τὸ συναύξειν τὰ ᾠά
δ. χρόνον ... εἰς τὴν ... τρυφήν
consumir tiempo para el lujoἡμέρας
(πάντα) δ.
δαπανωμένου τοῦ ἐπιπέδου ἐγγραφήσεσθαί τι πολύγωνον ... ἐν τῷ κύκλῳ
• consumir, destruir
φλὸξ ... δαπανῶσα πάντα
ἄνεμος αὐτὴν (πόλιν) ἐδαπάνησεν
• fig.
ἡ ἐπιθυμία ἡ πονηρὰ ... δαπανᾷ τοὺς ἀνθρώπους
• en v. med. mismo sent.
πυρὶ καὶ φόνῳ καὶ σιδήρῳ πάντα δ.
destruir todo a fuego, sangre y hierro
• en v. pas., de pers. ser destruido, ser destrozado o aniquilado
πρὸς θηρίων
por las fierasἐν ταρτάροις καὶ βαράθροις
ὑπὸ ... νόσου δαπανώμενον
τῆς τροφῆς ... πάσης εἰς αὐτὰ δαπανωμένης
δαπανωμένης τῆς θυσίας
mientras se consumía el sacrificio (por el fuego)αἱ δεδαπανημέναι ἡμῶν καρδίαι τῷ θανάτῳ
ἡ σὰρξ δαπανᾶται
• arruinar, dejar sin recursos
τὴν πόλιν
Strong 1159
**
1. to spend, expend: c. acc., Mk 5:26; seq. ἐπί, c. dat. pers., Ac 21:24; ὑπέρ, II Co 12:15.
2. to consume, squander: Lk 15:14; ἐν τ. ἡδσναῖς (on the constr. with ἐν, v. Hort, Mayor, in l.), Ja 4:3 (cf. ἐκ-, προσ- δ.).†
- Ito spend, Thuc., etc.; δαπ. εἴς τι to spend upon a thing, Thuc., Xen.; so also as Dep. to spend, Hdt.; ὅσα δεδαπάνησθε εἰς τὸν πόλεμον Dem.
- 2to expend, consume, use up, Arist.:—metaph. of persons, ὑπὸ νόσου δαπανᾶσθαι Plut.
- IICausal, τὴν πόλιν δαπανᾶν to put it to expense, Thuc.
-
…καὶ μυρίους ἔδωκε δαρεικούς · οὓς ἐγὼ λαβὼν οὐκ εἰς τὸ ἴδιον κατεθέμην ἐμοὶ οὐδὲ καθηδυπάθησα, ἀλλʼ εἰς ὑμᾶς ἐδαπάνων. καὶ πρῶτον μὲν πρὸς τοὺς Θρᾷκας ἐπολέμησα, καὶ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἐτιμωρούμην μεθʼ ὑμῶν, ἐκ τῆς Χερρονήσου…
Xenophon, Anabasis
-
…ταῦτα · ὥστε βασιλεὺς τὴν μὲν πρὸς ἑαυτὸν ἐπιβουλὴν οὐκ ᾐσθάνετο, Τισσαφέρνει δʼ ἐνόμιζε πολεμοῦντα αὐτὸν ἀμφὶ τὰ στρατεύματα δαπανᾶν · ὥστε οὐδὲν ἤχθετο αὐτῶν πολεμούντων. καὶ γὰρ ὁ Κῦρος ἀπέπεμπε τοὺς γιγνομένους δασμοὺς βασιλεῖ ἐκ τῶν πόλεων ὧν…
Xenophon, Anabasis
-
…ναυμαχίαις παραγεγενημένου ; ἀλλὰ ὅτε ὑμεῖς ἐκινδυνεύετε ἐκπλέοντες, οὗτος αὐτοῦ μένων τοὺς Σόλωνος νόμους ἐλυμαίνετο. ἀλλʼ ὅτι χρήματα δεδαπάνηκε καὶ πολλὰς εἰσφορὰς εἰσενήνοχεν ; ἀλλʼ οὐχ ὅπως ὑμῖν τῶν αὑτοῦ τι ἐπέδωκεν, ἀλλὰ τῶν ὑμετέρων πολλὰ ὑφῄρηται .…
Lysias, Speeches
-
…ἁμιλλώμενος ἐπὶ Σουνίῳ, ἀναλώσας πεντεκαίδεκα μνᾶς · χωρὶς δὲ ἀρχιθεωρίας καὶ Ἐρρηφορίας καὶ ἄλλα τοιαῦτα, εἰς ἃ ἐμοὶ δεδαπάνηται πλέον ἢ τριάκοντα μναῖ. καὶ τούτων ὧν κατέλεξα, εἰ ἐβουλόμην κατὰ τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ νόμῳ λῃτουργεῖν ,…
Lysias, Speeches
-
…ἡ μὲν ἀρχὴ τῶν κρατούντων τῆς θαλάττης, τῶν δὲ χρημάτων βασιλεὺς ταμίας, τὰ δὲ τῶν Ἑλλήνων σώματα τῶν δαπανᾶσθαι δυναμένων, ναῦς δὲ πολλὰς ; μὲν ; αὐτὸς κέκτηται, πολλὰς δʼ ὁ τύραννος τῆς Σικελίας. ὥστε ἄξιον…
Lysias, Speeches
-
…κατὰ τὰ πάτρια θύειν, ἔπειτα ἃ μᾶλλον συμφέρει τῇ πόλει, ἔτι δὲ ἃ ὁ δῆμος ἐψηφίσατο καὶ δυνησόμεθα δαπανᾶν ἐκ τῶν προσιόντων χρημάτων ; σὺ δέ, ὦ Νικόμαχε, τούτων τἀναντία πεποίηκας · ἀναγράψας γὰρ πλείω τῶν προσταχθέντων…
Lysias, Speeches
-
…ἐκ τοῦ δικαίου μόνον, τά τε ἀναλώματα μήτε καλῶς μήτε αἰσχρῶς ἐθέλοντα ἀναλίσκεσθαι τῶν καλῶν καὶ εἰς καλὰ ἐθελόντων δαπανᾶσθαι διπλασίῳ ἐλάττονα · οὔκουν ποτὲ ἂν τῶν ἐκ διπλασίων μὲν κτημάτων, ἡμίσεων δὲ ἀναλωμάτων ὁ τὰ ἐναντία τούτων πράττων…
Plato, Laws
-
…πολλὰς εἰσενήνοχα, καὶ τἆλλα λελῃτούργηκα οὐδενὸς χεῖρον τῶν πολιτῶν. καίτοι διὰ τοῦτο πλείω τῶν ὑπὸ τῆς πόλεως προσταττομένων ἐδαπανώμην, ἵνα καὶ βελτίων ὑφʼ ὑμῶν νομιζοίμην, καὶ εἴ πού μοί τις συμφορὰ γένοιτο, ἄμεινον ἀγωνιζοίμην. ὧν…
Lysias, Speeches
-
…παλαίειν ἢ οὐ μέμνησαι ; ἔγωγε, ἀκοῇ. οὐκοῦν δῆλον ὅτι οὗτος οὐκ ἄν ποτε, οὗ μὲν ἔδει δαπανώμενον διδάσκειν, ταῦτα μὲν ἐδίδαξε τοὺς παῖδας τοὺς αὑτοῦ, οὗ δὲ οὐδὲν ἔδει ἀναλώσαντα ἀγαθοὺς ἄνδρας ποιῆσαι, ταῦτα…
Plato, Meno
-
…αὐτοῦ ἢ προγόνων, ἀκεῖσθαι μεθʼ ἡδονῶν τε καὶ ἑορτῶν, ἐάν τέ τινα ἐχθρὸν πημῆναι ἐθέλῃ, μετὰ σμικρῶν δαπανῶν ὁμοίως δίκαιον ἀδίκῳ βλάψει ἐπαγωγαῖς τισιν καὶ καταδέσμοις, τοὺς θεούς, ὥς φασιν, πείθοντές σφισιν ὑπηρετεῖν. τούτοις…
Plato, Republic