δόλος
δόλος, a bait, trap, cunning
δόλος2, [lexical cite]
- bait for fish, Od. 12.252: hence, any cunning contrivance for deceiving or catching, as the net in which Hephaestus catches Ares, 8.276; the Trojan horse, ib. 494; Ixionʼs bride, Pi. P. 2.39; the robe of Penelope, Od. 19.137 (pl.); ξύλινος δ. mouse-trap, Batr. 116.
- b generally, any trick or stratagem, πυκινὸν δ. ἄλλον ὕφαινε Il. 6.187, etc.: in pl., wiles, δόλοι καὶ μήδεα 3.202; δόλοισι κεκασμένε 4.339, etc.
- 2 in the abstract, craft, cunning, treachery, δόλῳ ἠὲ βίῃφι Od. 9.406; ἔπεφνε δόλῳ, οὔ τι κράτεΐ γε Il. 7.142; οὐ κατʼ ἰσχὺν . . δόλῳ δέ . . A. Pr. 215, cf. Ch. 556, etc.; δόλοις ib. 888, S. OT 960, etc.; ἐκ δόλου Id. El. 279; ἐν δόλῳ Id. Ph. 102; σὺν δόλῳ A. Pers. 775; μετὰ δόλου καὶ τέχνης Isoc. 9.36; δόλῳ πονηρῷ, = Lat. dolo malo, Supp.Epigr. 1.161.53; μετὰ δόλου πονηροῦ IG 12(2).510.9 (Methymna); χωρὶς δ. π. OGI 629.112 (Palmyra).
- 3 spy, Hsch.
1 cebo
ἰχθύσι ... δόλον ... βάλλων
• trampa para ratones, cepo
ξύλινος δ.
ἐ]πεὶ σμίνθοις κ[ρ]υπτὸν ἔτευχε δόλον
2 engaño, ardid
a) ref. a cosas concr.:
ἐγὼ δὲ δόλους τολυπεύω
pero yo devano engaños dice Penélopeδ. ... ἀμήχανος
de Pandora(νεφέλα) ἅντε δόλον αὐτῷ θέσαν Ζηνὸς παλάμαι
una nube que como engaño le dispusieron las mañas de Zeusδ. στυγερός
de la trampa de Medea contra Apsirto
b) de diversas maquinaciones de dioses y héroes ardid, estratagema
εἰδὼς παντοίους τε δόλους
de Odiseoδόλον ὑφαίνειν
tramar un engañoσὸς δ., Ἥρη
Κίρκης δ.
δόλου μεμνημένος αἰεί
δόλοις ὀλούμεθ'
dice Clitemestra
c) gener.
δόλους τ' ἀπάτας τε πολυπλοκίας τ' ἐφίλησαν
(ἑταῖρος) ὅτῳ μή τις ἔνεστι δ.
δ. γυναικήιος
κλαίω, στένομαι, καὶ δ. οὐδείς
lloro, desfallezco y no hay engañoμή τις εἴη δ.
op. ἁπλοῖ τρόποι
op. ἀρετά
δόλοι τε καὶ μηχαναί
τίς δὲ δ., τίς μῆτις
βασκανία καὶ δ.
δόλοι καὶ ἐπιβουλαί
ἔλεξε δὲ ὅτι ἐν τοῖς ἱεροῖς φαίνοιτό τις δ. καὶ ἐπιβουλὴ ἐμοί
πάντα δόλον τεύχοισα
πλήρης παντὸς δόλου
un magoδ. πανοῦργος
παῦσον ... τοῦ μὴ λαλῆσαι δόλον
εὑρεῖν ... δόλον θήρης
descubrir un ardid para cazar
d) esp. en dat. con engaño, con malas artes
δόλῳ, οὐ ... κράτεΐ γε
δόλῳ ἠὲ βίηφιν
δόλῳ πεδάσαι
δόλῳ ... κρατεῖν
μὴ δόλῳ αὐτοὺς προάγοιεν
σε δόλῳ φρένας ἐξαπατήσας
ἔειπε τοῖα δόλῳ
οὐ πορεύσῃ δόλῳ
δόλῳ ... ἀφήρπασεν αὐχένα κούρης
δόλῳ καὶ ἀπάτῃ
δόλῳ καὶ βίᾳ
ὁ πατὴρ ἀπώλετο ... δόλοις λαθραίοις
e) δ. πονηρός fraude, alevosía en doc. públicos, esp. en la expr. δόλῳ πονηρῷ y equiv., trad. de lat. dolo malo, dolosamente, con engaño, SEG 35.823.16 (Maronea II a.C.), FD 4.37C.21 (II/I a.C.),
χωρὶς δόλου πονηροῦ
ἄνευ δόλου πονηροῦ
μετὰ δόλου πονηροῦ
εἰ δέ τις ... δόλον πονηρὸν ποιήσῃ περὶ τὸ μνημεῖον
ταύτῃ τῇ διαθήκη δ. πονηρὸς ἀπέστη
f) en giro prep. con engaño, con argucias
ἐκ δόλου
σὺν δόλῳ
ἐν δόλῳ
διὰ ... δόλου
εἰς δὲ δόλον ἐκάλεσε
μετὰ δόλου καὶ τέχνης
συμφρονήσαντες ἐπὶ δόλῳ
• sin engaño, sin dolo
ἄνευ τε δόλου καὶ ἀπάτης
ἄτερ δόλου
δίχα παντὸς δόλου
g)
δόλου τράπεζα· ἐπὶ τοῦ ἥπατος. σημεῖον ἐν θυτικῇ
ref. al lóbulo del hígado que en la adivinación daba los malos augurios
3 engaño, infidelidad amorosa, Pi.P.3.31.
•Et. dud.: lat. dolus, osc. ac. dolom pueden ser préstamos. Se ha propuesto la rel. c.: a) aisl. tāl ‘engaño’, ags. tael ‘censura’; b) lat. dolāre, gr.
clavo Hsch.
1. list, misleiding, bedrog:
2. concr. val, valstrik:
1) Köder, Lockspeise, für Fische Od. 12.252 ; jedes Mittel, um Einen zubetrügen u. zu fangen wie das trojanische Pferd, Od. 8.494 ἵππου δουρατέου, ὅν ποτʼ ἐς ἀκρόπολιν δόλον ἤγαγε δῖος Ὀδυσσεύς, Aristarch u. Aristophanes Byz. lasen δόλῳ, s. Scholl. Didym.; die Fesseln, in denen Hephästus den Ares fängt, 8.276 ; Batrach. 116 ist ξύλινος δ. die Mausefalle.
2) übh. List, listiger Anschlag ; Hom. u. Folgde ; καὶ μήδεα Il. 3.702 ; πολυμηχανίη τε Od. 23.321 ; καὶ μηχαναί Plat. Rep. VIII.548a ; Ggstz ist offene Gewalt, δόλῳ ἠὲ βίηφιν Od. 9.406 ; ἔπεφνε δόλῳ, οὔ τι κράτεΐ γε Il. 7.142 ; κατʼ ἰσχύν Aesch. Prom. 213 ; πρὸς βίαν Soph. Phil. 91 ; den ἁπλοῖ τρόποι entgeggstzt Ar. Plut. 1159 ; – ähnl. in Prosa.
-ου, ὁ.
- 1
Bait for catching fish Od. 12.252.
- 2
Any cunningly made contrivance for ensnaring or bringing into one’s power. Of the bonds forged by Hephaestus Od. 8.276, 282, 317.
Of the Trojan horse Od. 8.494.
- 3
Any cunning or crafty contrivance, a trick or stratagem Il. 3.202, Il. 4.339, Il. 6.187, Il. 11.430, Il. 15.14, Il. 18.526: Od. 2.93, Od. 3.119, 122, Od. 4.437, 453, Od. 5.356, Od. 9.19, 422, Od. 10.232, 258, 380, Od. 11.439, Od. 13.292, 293, Od. 19.137, Od. 24.128.
- 4
Guile, craft, cunning, trickery: ἔπεφνε δόλῳ Il. 7.142. Cf. Il. 21.599, 604, Il. 23.585: ἠὲ δόλῳ ἢ ἀμφαδόν Od. 1.296, Od. 11.120. Cf. Od. 2.106 = Od. 24.141, Od. 2.368, Od. 9.406, 408, Od. 19.212.– (The) contrivance or plotting: ὑπʼ Αἰγίσθοιο δόλῳ Od. 3.235. Cf. Od. 4.92.
Craftiness, cunning: δόλου οὐ λήθετο Il. 23.725. Cf. Od. 23.321.
- 1
- 1cunning, treachery φῶτας δʼ ὀξυρεπεῖ δόλῳ ἀπτωτὶ δαμάσσαις in wrestling O. 9.91 θυγατέρι ἅντε δόλον αὐτῷ θέσαν Ζηνὸς παλάμαι, καλὸν πῆμα (= ψεῦδος γλυκύ v. 37) P. 2.39 καὶ τότε γνοὺς Ἴσχυος Εἰλατίδα ξεινίαν κοίταν ἄθεμίν τε δόλον P. 3.32 τὸν δὴ (sc. Ὀρέσταν) — Κλυταιμήστρας χειρῶν ὕπο κρατερᾶν ἐκ δόλου τροφὸς ἄνελε δυσπενθέος P. 11.18 ὥς τέ νιν (= Πηλέα) — Ἱππολύτα δόλῳ πεδᾶσαι ἤθελε N. 5.26 ]αιον δόλον ἀπνευ[ Pae. 8.87
- 1properly, a bait for fish, Od.: then, any cunning contrivance for deceiving or catching, as the Trojan horse, the robe of Penelope Od.:—generally, any trick or stratagem, Il.; in pl., wiles, Il.
- 2guile, craft, cunning, treachery, Lat. dolus, Hom., Trag.
-
…αἶψʼ ἐξελθοῦσα θύρας ὤιξε φαεινὰς καὶ κάλει · οἱ δʼ ἅμα πάντες ἀιδρείῃσιν ἕποντο · Εὐρύλοχος δʼ ὑπέμεινεν, ὀισάμενος δόλον εἶναι. εἷσεν δʼ εἰσαγαγοῦσα κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε, ἐν δέ σφιν τυρόν τε καὶ ἄλφιτα καὶ μέλι…
Homer, Odyssey
-
…τε καὶ ἔρξῃς, φράζεσθαι δὴ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν ὅππως κε μνηστῆρας ἐνὶ μεγάροισι τεοῖσι κτείνῃς ἠὲ δόλῳ ἢ ἀμφαδόν · οὐδέ τί σε χρὴ νηπιάας ὀχέειν, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐσσι. ἢ οὐκ ἀίεις οἷον κλέος…
Homer, Odyssey
-
…ὃ δʼ ἐπέσσυτο ποσσὶ διώκειν · εἷος ὃ τὸν πεδίοιο διώκετο πυροφόροιο τρέψας πὰρ ποταμὸν βαθυδινήεντα Σκάμανδρον τυτθὸν ὑπεκπροθέοντα · δόλῳ δʼ ἄρʼ ἔθελγεν Ἀπόλλων ὡς αἰεὶ ἔλποιτο κιχήσεσθαι ποσὶν οἷσι · τόφρʼ ἄλλοι Τρῶες πεφοβημένοι ἦλθον ὁμίλῳ ἀσπάσιοι προτὶ ἄστυ…
Homer, Iliad
-
…ἠδʼ ἄνθρωποι, κόσμῳ ἀγαλλομένην γλαυκώπιδος ὀβριμοπάτρης. θαῦμα δʼ ἔχʼ ἀθανάτους τε θεοὺς θνητούς τʼ ἀνθρώπους, ὡς εἶδον δόλον αἰπύν, ἀμήχανον ἀνθρώποισιν. ἐκ τῆς γὰρ γένος ἐστὶ γυναικῶν θηλυτεράων, τῆς γὰρ ὀλώιόν ἐστι γένος καὶ φῦλα…
Hesiod, Theogony
-
…ἄλλην μῆτιν ὕφαινε μετὰ φρεσίν, ὥς ῥα θεοῖσιν ἀνδράσι τʼ ἀλφηστῇσιν ἀρῆς ἀλκτῆρα φυτεύσαι. ὦρτο δʼ ἀπʼ Οὐλύμποιο δόλον φρεσὶ βυσσοδομεύων, ἱμείρων φιλότητος ἐυζώνοιο γυναικός, ἐννύχιος · τάχα δʼ ἷξε Τυφαόνιον · τόθεν αὖτις Φίκιον ἀκρότατον προσεβήσατο…
Hesiod, Shield of Heracles
-
…. πάντας μέν ῥʼ ἔλπει καὶ ὑπίσχεται ἀνδρὶ ἑκάστῳ ἀγγελίας προϊεῖσα, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ. ἡ δὲ δόλον τόνδʼ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε · στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε, λεπτὸν καὶ περίμετρον · ἄφαρ δʼ ἡμῖν…
Homer, Odyssey
-
…δʼ ἄρʼ ἥ γʼ ὑποδῦσα θαλάσσης εὐρέα κόλπον τέσσαρα φωκάων ἐκ πόντου δέρματʼ ἔνεικε · πάντα δʼ ἔσαν νεόδαρτα · δόλον δʼ ἐπεμήδετο πατρί. εὐνὰς δʼ ἐν ψαμάθοισι διαγλάψασʼ ἁλίῃσιν ἧστο μένουσʼ · ἡμεῖς δὲ μάλα σχεδὸν ἤλθομεν αὐτῆς ·…
Homer, Odyssey
-
…τῷ νεκρῷ ἐπέλεγε τάδε · σὺ μὲν ἐμὲ ζῶσάν τε καὶ νικῶσάν σε μάχῃ ἀπώλεσας, παῖδα τὸν ἐμὸν ἑλὼν δόλῳ · σὲ δʼ ἐγώ, κατά περ ἠπείλησα, αἵματος κορέσω. τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν Κύρου τελευτὴν τοῦ…
Herodotus, The Histories
-
…εἴσω στέγας, ἀρχαιόπλουτα πατρὸς εἰς ἑδώλια, νεακόνητον αἷμα χειροῖν ἔχων · ὁ Μαίας δὲ παῖς Ἑρμῆς σφʼ ἄγει δόλον σκότῳ κρύψας πρὸς αὐτὸ τέρμα κοὐκέτʼ ἀμμένει. ὦ φίλταται γυναῖκες, ἅνδρες αὐτίκα τελοῦσι τοὔργον · ἀλλὰ σῖγα πρόσμενε…
Sophocles, Electra
-
…, οἳ νῆάς τʼ ὄλεσαν καὶ ἐϋκνήμιδας ἑταίρους πάντας · Ὀδυσσεὺς δʼ οἶος ὑπέκφυγε νηῒ μελαίνῃ · καὶ Κίρκης κατέλεξε δόλον πολυμηχανίην τε, ἠδʼ ὡς εἰς Ἀΐδεω δόμον ἤλυθεν εὐρώεντα, ψυχῇ χρησόμενος Θηβαίου Τειρεσίαο, νηῒ πολυκλήϊδι, καὶ…
Homer, Odyssey