πρυτανεῖον
πρυτανεῖον, the presidents’ hall, town-hall; (pl.) deposit for lawsuit
- the magistrates’ hall, town hall, Hdt. 1.146, 3.57, 7.197, Ar. Ach. 125, Th. 2.15, D. 19.32, etc.; ἐν πρυτανείῳ δειπνεῖν, σιτεῖσθαι, Ar. Pax 1084, Pl. Ap. 36d, cf. IG 1(2).77.4,13; ἐπὶ δεῖπνον εἰς τὸ π. καλεῖν τινα D. 50.13, Aeschin. 2.46, cf. Ar. Eq. 1404; καλέσαι ἐπὶ ξένια εἰς πρυτανεῖον prob. in IG 1(2).19; εἰς π. ἐκάλεσα D. 19.234; οὗ γὰρ μὴ τίθενται συμβολαί, π. ταῦτα πάντα προσαγορεύεται are called free tables, Timocl. 8.18, cf. SIG 4 (Cyzicus, vi B.C.): metaph., τῆς Ἑλλάδος αὐτὸ τὸ π. τῆς σοφίας Pl. Prt. 337d, cf. Theopomp.Hist. 267.
- II a law-court at Athens, τὸ ἐπὶ πρυτανείῳ δικαστήριον, οἱ ἐκ πρυτανείου καταδικασθέντες, D. 23.76, Decr. ap. And. 1.78, cf. Plu. Sol. 19.
- 2 πρυτανεῖα, τά, sum deposited by each party to a lawsuit before the suit began, π. τιθέναι, κατατιθέναι, IG 1(2).22.33, 28.5, cf. Ar. Nu. 1136, 1180, V. 659, etc.; ἄνευ πρυτανείων IG 1(2).3.29; π. τιθέτω ὁ διώκων τοῦ αὑτοῦ μέρους Lex ap. D. 43.71; ἵνʼ αἱ θέσεις γίγνοιντο τῇ νουμηνίᾳ (sc. τῶν πρυτανείων) Ar. Nu. 1191; δέχεσθαι τὰ π. to receive this deposit, i.e. to allow the action to be brought, ib. 1197; π. ἐκτίνειν to pay this deposit, D. 47.64.
1. prytaneum, regeringsgebouw:
2. plur.
1) das öffentliche Gebäude in den Städten der Griechen, welches den Herd der Stadt enthält, das Stadthaus, in welchem, wie in Athen, die jedesmaligen Prytanen speisten, und man sowohl auswärtige Gesandte, als um den Staat vorzüglich verdiente Bürger auf Staatskosten ehrenhalber bewirtete ; δειπνεῖν ἐν πρυτανείῳ, Ar. Pax 1050 ; σίτησιν ἐν πρυτανείῳ λαμβάνειν, Ran. 763 ; ἐν πρυτανείῳ σιτεῖσθαι, Plat. Apol. 36d ; vgl. Dem. 19.234, 50.13 ; es war der Hestia geweiht (dah. Pind. N. 11.1 ἅ, τε πρυτανεῖα λέλογχας Ἑστία), der man darin ein immerwährendes, heiliges Feuer unterhielt, u. ist also in Beziehung auf den Staat das, was der Herd in jedem einzelnen Hause ist, vgl. Her. 1.146, 3.57, 6.103, 7.197 (s. auch θόλος); u. vgl. Thuc. 2.15, der vom Theseus sagt καταλύσας τῶν ἄλλων πόλεων τά τε βουλευτήρια καὶ τὰς ἀρχὰς ἐς τὴν νῦν πόλιν οὖσαν ἓν βουλευτήριον ἀποδείξας καὶ πρυτανεῖον ξυνῴκισε πάντας. – In Rhodus, Pol. 15.23.3 u. öfter. – Dah. auch der Hauptsitz, Mittelpunkt, συνεληλυθότες τῆς τε Ἑλλάδος εἰς αὐτὸ τὸ πρυτανεῖον τῆς σοφίας, von Athen gesagt, Plat. Prot. 337d.
2) In Athen hieß ein Gerichtshof τὸ ἐπὶ πρυτανείῳ δικαστήριον, Dem. 23.76 ; dah. οἱ ἐκ πρυτανείου καταδικασθέντες, Plut. Solon 19.
3) τὰ πρυτανεῖα, eine gewisse Geldsumme, welche Kläger u. Beklagte vor Anfang des Prozesses bei dem betreffenden Gerichtshofe niederlegen mußten, das sacramentum der Römer ; wer den Prozeß verlor, ging nicht bloß seines Geldes verlustig, sondern mußte auch dem gewinnenden Teile das seinige ersetzen. Bei solchen Prozessen, die auf 100 bis 1000 Drachmen geschätzt waren, betrug es 3 Drachmen für jeden Teil, bei einer Sache von 1001 bis 10 000 Drachmen 30 usf., vgl. Dem. 43.71 im Gesetz. Harpocr. u. Böckhs Staatshaush. I p. 369 ; dah. τιθέναι πρυτανεῖά τινι, so viel wie Einen anklagen, θείς μοι πρυτανεῖʼ ἀπολεῖν μέ φησι, Ar. Nub. 1120, 1162, u. οὐ δέχονται τῇ νουμηνίᾳ ἀρχαὶ τὰ πρυτανεῖα, sie nehmen die Klage nicht an, 1179 ; vgl. noch 1181, 1236, Vesp. 659 ; Dem. 47.64.
- 1town hall παῖ Ῥέας, ἅ τε πρυτανεῖα λέλογχας, Ἑστία (τὰ πρυτανεῖά φησι λαχεῖν τὴν Ἑστίαν, παρόσον αἱ τῶν πολέων ἑστίαι ἐν τοῖς πρυτανείοις ἀφίδρυνται Σ.) N. 11.1
- Ithe presidentsʼ hall, town-hall, Lat. curia, Hdt., Thuc., etc.; consecrated to Hestia or Vesta, to whom a perpetual fire was kept burning in it, which in Colonies was brought from the Prytaneion of the mother-city: at Athens the Prytanes had their meals there, and there they entertained foreign ambassadors, Ar., Dem.: citizens also of high merit, and the children of those who had fallen in battle, were rewarded by a seat at this public table, ἐν πρυτανείῳ δειπνεῖν, σιτεῖσθαι Ar., Plat.
- IIa law-court at Athens, Dem., Plut.
- 2πρυτανεῖα, τά, a sum of money deposited by each party to a lawsuit before the suit began, Ar., etc.; τιθέναι πρυτανεῖά τινι, i. e. bring an action against, Ar.; ἵνʼ αἱ θέσεις γίγνοιντο τῇ νουμηνίᾳ (sc. τῶν πρυτανείων) Ar.; δέχεσθαι τὰ πρ. to receive this deposit, i. e. to allow the action to be brought, Ar.
-
…τῇ ὑμετέρᾳ παρακελεύσει ; οὐκ ἔσθʼ ὅτι μᾶλλον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πρέπει οὕτως ὡς τὸν τοιοῦτον ἄνδρα ἐν πρυτανείῳ σιτεῖσθαι, πολύ γε μᾶλλον ἢ εἴ τις ὑμῶν ἵππῳ ἢ συνωρίδι ἢ ζεύγει νενίκηκεν Ὀλυμπίασιν · ὁ μὲν γὰρ…
Plato, Apology
-
…, ἐγὼ δὲ δέομαι. εἰ οὖν δεῖ με κατὰ τὸ δίκαιον τῆς ἀξίας τιμᾶσθαι, τούτου τιμῶμαι, ἐν πρυτανείῳ σιτήσεως. ἴσως οὖν ὑμῖν καὶ ταυτὶ λέγων παραπλησίως δοκῶ λέγειν ὥσπερ περὶ τοῦ οἴκτου καὶ τῆς ἀντιβολήσεως, ἀπαυθαδιζόμενος…
Plato, Apology
-
…ἐνθάδʼ ἐστὶ κείμενος ἀπὸ τῶν τεχνῶν ὅσαι μεγάλαι καὶ δεξιαί, τὸν ἄριστον ὄντα τῶν ἑαυτοῦ συντέχνων σίτησιν αὐτὸν ἐν πρυτανείῳ λαμβάνειν θρόνον τε τοῦ Πλούτωνος ἑξῆς μανθάνω. ἕως ἀφίκοιτο τὴν τέχνην σοφώτερος ἕτερός τις αὐτοῦ · τότε δὲ παραχωρεῖν…
Aristophanes, Frogs
-
…καταλύσας τῶν ἄλλων πόλεων τά τε βουλευτήρια καὶ τὰς ἀρχὰς ἐς τὴν νῦν πόλιν οὖσαν, ἓν βουλευτήριον ἀποδείξας καὶ πρυτανεῖον, ξυνῴκισε πάντας, καὶ νεμομένους τὰ αὑτῶν ἑκάστους ἅπερ καὶ πρὸ τοῦ ἠνάγκασε μιᾷ πόλει ταύτῃ χρῆσθαι, ἣ…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…ἑτέρων μᾶλλον Ἀθηναίοις τοῦτο. ἐπὶ γὰρ Κέκροπος καὶ τῶν πρώτων βασιλέων ἡ Ἀττικὴ ἐς Θησέα αἰεὶ κατὰ πόλεις ᾠκεῖτο πρυτανεῖά τε ἐχούσας καὶ ἄρχοντας, καὶ ὁπότε μή τι δείσειαν, οὐ ξυνῇσαν βουλευσόμενοι ὡς τὸν βασιλέα, ἀλλʼ αὐτοὶ…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…καὶ Μολοσσοὶ καὶ Ἀρκάδες Πελασγοὶ καὶ Δωριέες Ἐπιδαύριοι, ἄλλα τε ἔθνεα πολλὰ ἀναμεμίχαται · οἱ δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ πρυτανηίου τοῦ Ἀθηναίων ὁρμηθέντες καὶ νομίζοντες γενναιότατοι εἶναι Ἰώνων, οὗτοι δὲ οὐ γυναῖκας ἠγάγοντο ἐς τὴν ἀποικίην ἀλλὰ Καείρας ἔσχον…
Herodotus, The Histories
-
…εἰδέναι, σοφωτάτους δὲ ὄντας τῶν Ἑλλήνων, καὶ κατʼ αὐτὸ τοῦτο νῦν συνεληλυθότας τῆς τε Ἑλλάδος εἰς αὐτὸ τὸ πρυτανεῖον τῆς σοφίας καὶ αὐτῆς τῆς πόλεως εἰς τὸν μέγιστον καὶ ὀλβιώτατον οἶκον τόνδε, μηδὲν τούτου τοῦ ἀξιώματος ἄξιον ἀποφήνασθαι…
Plato, Protagoras
-
…ποιεῖν ἂν ἔχοι τις κείμενος ἐν φύλλοις ποτὶ κύματι μηδὲ καθεύδων, ἀλλʼ ὄνος ἐν ῥάμνῳ τό τε λύχνιον ἐν πρυτανείῳ · φαντὶ γὰρ ἀγρυπνίαν τόδʼ ἔχειν. λέγε μοί ποτε νυκτὸς ὄψιν, ἐπεὶ τά τις οἶδε λέγει μανύεν ἑταίρῳ…
Theocritus, Idylls
-
…δὲ φρουρίδες εἴκοσι, ἄλλαι δὲ νῆες αἱ τοὺς φρούρους ἄγουσαι τοὺς ἀπὸ τοῦ κυάμου δισχιλίους ἄνδρας. ἔτι δὲ πρυτανεῖον καὶ ὀρφανοὶ καὶ δεσμωτῶν φύλακες · ἅπασι γὰρ τούτοις ἀπὸ τῶν κοινῶν ἡ διοίκησις ἦν. ἡ μὲν οὖν τροφὴ…
Aristotle, Athenian Constitution
-
…ἄνδρες δικασταί, τῶν πρέσβεων ὧν ἔπεμψε Φίλιππος χαλκοῦν στήσαιτʼ ἂν ἐν ἀγορᾷ ; τί δέ ; δοίητʼ ἂν ἐν πρυτανείῳ σίτησιν ἢ ἄλλην τινὰ δωρειάν, αἷς τιμᾶτε τοὺς εὐεργέτας ; ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι. διὰ τί ; οὔτε…
Demosthenes, Speeches