φαντασία
φαντασία, imagination, the power by which an object is presented
- appearing, appearance, = τὸ φαίνεσθαι, πάντες ἐφίενται τοῦ φαινομένου ἀγαθοῦ, τῆς δὲ φ. οὐ κύριοι do not control the appearing, Arist. EN 1114a32; usu. with less verbal force, appearance, presentation to consciousness, whether immediate or in memory, whether true or illusory, φαίνεται μὲν ὁ ἥλιος ποδιαῖος, ἀντίφησι δὲ πολλάκις ἕτερόν τι πρὸς τὴν φ. Id. Insomn. 460b19; ἡ τοῦ γάλακτος φ. the appearance of the milky way, Id. Mete. 339a35; ἡ τοῦ προσώπου φ. Phld. Acad.Ind. p.50 M.; esp. of visual images, ἐπεὶ ἡ ὄψις μάλιστα αἴσθησίς ἐστι, καὶ τὸ ὄνομα ἀπὸ τοῦ φάους εἴληφεν [ἡ φ.] Arist. de An. 429a2; κατοπτρικὴ φ. image reflected in a mirror, Placit. 3.1.2; also of other sense=perceptions, φ. καὶ αἴσθησις ταὐτὸν ἔν τε θερμοῖς καὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις appearance is the same as perception, whether we are talking of hot things or of anything else like them, Pl. Tht. 152c, cf. Chrysipp.Stoic. 2.21; ταῦτα ἔστι μέν τι, ἀλλʼ οὐχ ὧν ἐμποιεῖ τὴν φ. Arist. Metaph. 1024b24; ἡ φ. ἐστὶν αἴσθησίς τις ἀσθενής . . κἂν τῷ ἐλπίζοντι ἀκολουθοῖ ἂν φ. τις οὗ ἐλπίζει Id. Rh. 1370a28; αἱ [αἰσθήσεις] ἀληθεῖς ἀεί, αἱ δὲ φ. γίνονται αἱ πλείους ψευδεῖς Id. de An. 428a12; φ. ἀληθεῖς ἁπάσας Epicur. Fr. 254; ἀπελθόντων τῶν αἰσθητῶν ἔνεισιν αἱ αἰσθήσεις καὶ φ. ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις Arist. de An. 425b25; διὰ τὸ ἐμμένειν [τὰς φ.] καὶ ὁμοίας εἶναι ταῖς αἰσθήσεσι ib. 429a5; τῆς αἰσθήσεως ἀλλοιουμένης ἐξ ἧς γίνεσθαι τὴν φ. Thphr. Sens. 63; ἐλέγχειν τὰς ἀλλήλων φ. καὶ δόξας Pl. Tht. 161e; freq. in later Philos. esp. in meaning psychic image, Epicur. Ep. 1 p.12 U., S.E. M. 7.152, M.Ant. 4.24, al.; defined as τύπωσις ἐν ψυχῇ Chrysipp.Stoic. 2.23; φ. καταληπτική Zeno Stoic. 1.17, etc.; [φ. κ.] ἢν κριτήριον εἶναι τῶν πραγμάτων φασί, τὴν γιγνομένην ἀπὸ ὑπάρχοντος κατʼ αὐτὸ τὸ ὑπάρχον ἐναπεσφραγισμένην Stoic. 2.21, cf. 26, al.; διανοητικαὶ φ. mental images, Cic. Fam. 15.16.1; νυκτεριναὶ φ. Phlp. in de An. 486.13, cf. Gp. 12.17.15; apparition, Arist. Mir. 846a37.
- b less scientifically, appearance, ἐμποιοῦντα τὴν φ. (sc. τοῦ ἐλέγχειν) Id. SE 165b25; τὸ παράδοξον τῆς τῶν ζῴων φ. Plb. 3.53.8, cf. 5.48.9, App. BC 4.102, Hann. 15; κατὰ τὴν πρώτην φ. Plb. 11.27.7; συναύξειν τὴν φ. [τῆς νίκης] Id. 16.8.3; δουλεύοντες τῇ τῶν ἐκτὸς φ. Id. 30.19.4; φ. ποιεῖν καὶ προσδοκίαν Id. 18.10.7, cf. 14.2.4; ζῷα . . μέχρι φ. φαινόμενα (in a conjuring trick) Cels. ap. Origenes Cels. 1.68; κατὰ τὴν πρόχειρον οὑτωσὶ φ. Gal. 6.105, cf. 15.17,115, 19.206; τῶν ἀπεπτούντων ἐνίοις φ. . . γίνονται Id. 18(2).73, cf. 71, al.
- 2 imagination, i.e. the re-presentation of appearances or images, primarily derived from sensation (cf. αἴσθησις II), ὅταν μὴ καθʼ αὑτὸ ἀλλὰ διʼ αἰσθήσεως παρῇ τινι τὸ τοιοῦτον αὖ πάθος (sc. δόξα) ἆρʼ οἷόν τε ὀρθῶς εἰπεῖν ἕτερόν τι πλὴν φ.; . . φαίνεται δὲ ὃ λέγομεν (i.e. φαντασία) σύμμειξις αἰσθήσεως καὶ δόξης Pl. Sph. 264a, 264b; οὐδὲ δόξα μετʼ αἰσθήσεως οὐδὲ διʼ αἰσθήσεως οὐδὲ συμπλοκὴ δόξης καὶ αἰσθήσεως φ. ἂν εἴη Arist. de An. 428a26; ἡ φ. καθʼ ἣν λέγομεν φάντασμά τι ἡμῖν γίγνεσθαι ib. 428a1; ἔστι δὲ φ. ἡ ὑπὸ τῆς κατʼ ἐνέργειαν αἰσθήσεως γινομένη κίνησις Id. Insomn. 459a17, cf. de An. 429a1; εἰ ἔστι καὶ τοῦτο [τὸ νοεῖν] φ. τις ἢ μὴ ἄνευ φ. ib. 403a8; c. gen., μέλλοντος κακοῦ Id. Rh. 1382a21, cf. 1370a30, b33, al.; αἰσχροῦ φ. Cic. Att. 9.6.5; also περὶ ἀδοξίας φ. ἐστὶν ἡ αἰσχύνη Arist. Rh. 1384a23; γίγνεται ἑκάστῳ φ. ὅτι τοιοῦτός [ἐστι] ib. 1371a9; ἡ κατὰ τὴν σύλληψιν φ. τῆς γυναικός Placit. 5.12.2, cf. Sor. 1.39 (pl.); τὰ πρὸς τὴν φ. χρώματα colours as judged by the φ., apparent colours, Placit. 1.15.8; φωτίζεσθαι πρὸς τὴν φ. ib. 2.28.6.
- b in Aristotle, faculty of imagination, both presentative and representative, opp. αἴσθησις, [φ.] οὐκ ἔστιν αἴσθησις Arist. de An. 428a5; opp. δόξα, because πίστις is absent, ib. 22, 24; opp. ἐπιστήμη, νοῦς, διάνοια, οὐδὲ [φ.] τῶν ἀεὶ ἀληθευόντων οὐδεμία ἔσται, οἷον ἐπιστήμη ἢ νοῦς ib. 428a17; φ. ἕτερον καὶ αἰσθήσεως καὶ διανοίας· αὐτή τε οὐ γίγνεται ἄνευ αἰσθήσεως καὶ ἄνευ ταύτης οὐκ ἔστιν ὑπόληψις ib. 427b14; φ. γίνεται ἢ διὰ νοήσεως ἢ διʼ αἰσθήσεως Id. MA 702a19; ὀρεκτικὸν [τὸ ζῷον] οὐκ ἄνευ φ., φ. δὲ πᾶσα ἢ λογιστικὴ ἢ αἰσθητική Id. de An. 433b28.
- c creative imagination, φ. σοφωτέρα μιμήσεως δημιουργός Philostr. VA 6.19.
- 3 the use of imagery in literature, τεθορύβηται ταῖς φ. μᾶλλον ἢ δεδείνωται Longin. 3.1; ἡ ῥητορικὴ φ. Id. 15.2; ἀπὸ τοῦ ἀποδεικτικοῦ περιελκόμεθα εἰς τὸ κατὰ φαντασίαν ἐκπληκτικόν Id. 15.11; αἱ ποιητικαὶ φ. Plu. Amat. 2.759c; ἐς τὰς φ. τῶν λεγομένων τῷ σχήματι τοῦ σώματος συνεφέροντο App. Pun. 134, cf. Hisp. 26, Syr. 40.
- 4 prestige, reputation, μεγάλην ἐφείλκετο φ. ὡς μόνος εἰδὼς τί λέγει Plb. 22.9.12, cf. 24.7.2, 24.11.5, Fr. 233; ἐκ τοῦ τοὺς ἄλλους ἐλέγχειν φ. ἀπενέγκασθαι προαιρούμενος Hipparch. 1.1.6; parade, ostentation, ποιέειν μηδὲν περιέργως μηδὲ μετὰ φαντασίης Hp. Decent. 7, cf. Plb. 15.25.22, 16.21.1, 31.26.6, Posidon. 36 J., D.S. 12.83, Vett.Val. 38.26, al.; ἡ ἐφήμερος τῆς ἀρχῆς φ. Sopat. ap. Stob. 4.5.55; μετὰ πολλῆς φ. Act.Ap. 25.23, cf. D.L. 4.53.
1. verschijning, het verschijnen:
2. (mentale) voorstelling, verbeelding:
3. verschijningsvorm; overdr. uiterlijk vertoon:
1) das Sichtbarmachen, Zeigen, bes. das Ausstellen zur Schau, zum Prunke, das Prahlen.
2) intr., das Sichtbarwerden, Erscheinen, νεῶν App. B.C. 4.102 ; – der Anblick, das Aussehen, Pol. 1.37.5 u. oft ; das Aufsehen, das Einer durch sein prunkendes Erscheinen macht, Rufin. 37 (V.27); dah. ἡ κατὰ τὴν εὐγένειαν φαντασία Pol. 32.12.6, der Glanz der Geburt, u. öfter ; φαντασίας ἕνεκα DS. 12.83 ; vgl. Posidon. bei Ath. 212a.
3) der Zustand der Seele, wenn sie Sinneneindrücke empfängt, καὶ αἴσθησις Plat. Theaet. 152c ; bei den Stoikern die Vorstellung, sowohl das Vorgestellte (τὸ φανταστόν), als die Vorstellungskraft (τὸ φανταστικόν), S.Emp. oft. – Besonders die Kraft der Seele, sich Dinge als wirklich od. gegenwärtig vorzustellen, die nur in der Einbildung vorhanden od. abwesend sind, Einbildungskraft, Phantasie, S.Emp. pyrrh. 3.241 u. A. – Aber auch ein Bild der Phantasie, eine Einbildung, καὶ δόξα Plat. Soph. 263d ; Theaet. 161c. – Verlangen, Gelüst nach abwesenden Dingen, Sp.
- imagination, the power by which an object is presented (φαίνεται) to the mind (the object presented being φάντασμα) , Plat., Arist.
-
…ὅταν δὲ καὶ συνιδὼν ὁ ποιμὴν τοὺς ἀποβαίνοντας σαλπίσῃ, προτροπάδην ἅμα φέρεται καὶ συντρέχει πρὸς τὴν σάλπιγγα. διὸ φαντασίαν ἀγρίων ποιεῖ · ὑπὲρ ὧν Τίμαιος κακῶς καὶ παρέργως ἱστορήσας ἐσχεδίασε. τὸ δὲ τῇ σάλπιγγι πειθαρχεῖν οὐκ ἔστι θαυμάσιον…
Polybius, Histories
-
…. Τὸ μὲν οὖν περὶ κανόνων καὶ κριτηρίων παραλαμβάνουσι πρὸς τὸ τὴν ἀλήθειαν εὑρεῖν · ἐν αὐτῷ γὰρ τὰς τῶν φαντασιῶν διαφορὰς ἀπευθύνουσι. καὶ τὸ ὁρικὸν δὲ ὁμοίως πρὸς ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας · διὰ γὰρ τῶν ἐννοιῶν τὰ πράγματα λαμβάνεται…
Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers
-
…. ὄντος δέ γε ψεύδους ἔστιν ἀπάτη. ναί. καὶ μὴν ἀπάτης οὔσης εἰδώλων τε καὶ εἰκόνων ἤδη καὶ φαντασίας πάντα ἀνάγκη μεστὰ εἶναι. πῶς γὰρ οὔ ; τὸν δέ γε σοφιστὴν ἔφαμεν ἐν τούτῳ που τῷ τόπῳ καταπεφευγέναι…
Plato, Sophist
-
…γέλωτα ὀφλισκάνομεν, οἶμαι δὲ καὶ σύμπασα ἡ τοῦ διαλέγεσθαι πραγματεία. τὸ γὰρ ἐπισκοπεῖν καὶ ἐπιχειρεῖν ἐλέγχειν τὰς ἀλλήλων φαντασίας τε καὶ δόξας, ὀρθὰς ἑκάστου οὔσας, οὐ μακρὰ μὲν καὶ διωλύγιος φλυαρία, εἰ ἀληθὴς ἡ Ἀλήθεια Πρωταγόρου…
Plato, Theaetetus
-
…ἔοικεν. οὐκοῦν καὶ φαίνεται οὕτω ἑκατέρῳ ; ναί. τὸ δέ γε φαίνεται αἰσθάνεσθαί ἐστιν ; ἔστιν γάρ. φαντασία ἄρα καὶ αἴσθησις ταὐτὸν ἔν τε θερμοῖς καὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις. οἷα γὰρ αἰσθάνεται ἕκαστος, τοιαῦτα ἑκάστῳ καὶ…
Plato, Theaetetus
-
…θεὸς ἁπλοῦν καὶ ἀληθὲς ἔν τε ἔργῳ καὶ λόγῳ, καὶ οὔτε αὐτὸς μεθίσταται οὔτε ἄλλους ἐξαπατᾷ, οὔτε κατὰ φαντασίας οὔτε κατὰ λόγους οὔτε κατὰ σημείων πομπάς, οὔθʼ ὕπαρ οὐδʼ ὄναρ. οὕτως, ἔφη, ἔμοιγε καὶ αὐτῷ…
Plato, Republic
-
…καθʼ αὑτὸ ἀλλὰ διʼ αἰσθήσεως παρῇ τινι, τὸ τοιοῦτον αὖ πάθος ἆρʼ οἷόν τε ὀρθῶς εἰπεῖν ἕτερόν τι πλὴν φαντασίαν ; οὐδέν. οὐκοῦν ἐπείπερ λόγος ἀληθὴς ἦν καὶ ψευδής, τούτων δʼ ἐφάνη διάνοια μὲν αὐτῆς πρὸς ἑαυτὴν ψυχῆς…
Plato, Sophist
-
…ψεῦδος γὰρ τὸ παράπαν οὐκ εἶναι ταύτης μὴ συνισταμένης τῆς κοινωνίας. διὰ ταῦτʼ οὖν λόγον πρῶτον καὶ δόξαν καὶ φαντασίαν διερευνητέον ὅτι ποτʼ ἔστιν, ἵνα φανέντων καὶ τὴν κοινωνίαν αὐτῶν τῷ μὴ ὄντι κατίδωμεν, κατιδόντες δὲ τὸ ψεῦδος…
Plato, Sophist
-
…τε καὶ ἀληθῶς γίγνεσθαι λόγος ψευδής. ἀληθέστατα μὲν οὖν. τί δὲ δή ; διάνοιά τε καὶ δόξα καὶ φαντασία, μῶν οὐκ ἤδη δῆλον ὅτι ταῦτά γε ψευδῆ τε καὶ ἀληθῆ πάνθʼ ἡμῶν ἐν ταῖς ψυχαῖς ἐγγίγνεται ; πῶς…
Plato, Sophist
-
…παιδάριον, εἰς τὸ βαλανεῖον. ἔβαλον ἂν γάριον καὶ ἀπελθὼν κατὰ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ κατέχεον. τί τοῦτο ; φαντασία μοι ἐγένετο ἐλαίου ἀδιάκριτος, ὁμοιοτάτη, νὴ τὴν σὴν τύχην. δὸς ὧδε τὴν πτισάνην. ἤνεγκα ἂν αὐτῷ…
Epictetus, Discourses