ἀέξω
ἀέξω, to increase, enlarge, foster, strengthen
- increase, foster, ἀνδρὶ δὲ κεκμηῶτι μένος μέγα οἶνος ἀέξει Il. 6.261; θυμὸν ἀ. Il. 17.226; πένθος ἀ. cherish woe, Od. 17.489; υἱὸν ἀ. rear him to manʼs estate, 13.360; ἔργον ἀέξουσι . . θεοί they bless the work, 15.372.
- 2 exalt, glorify, αὐτούς τʼ ἀέξοι καὶ πόλιν Pi. O. 8.88; τὸ πλῆθος ἀ. Hdt. 3.80; spread, diffuse, [ἀγγελίαν] μῦθος ἀέξει S. Aj. 226.
- 3 ἀ. βούταν φόνον E. Hipp. 537.
- II Pass., increase, grow, Τηλέμαχος δὲ νέον μὲν ἀέξετο was waxing tall, Od. 22.426; καλὰ μὲν ἠέξευ Call. Jov. 55; οὐ . . ποτʼ ἀέξετο κῦμά γʼ ἐν αὐτῷ no wave rose high thereon, Od. 10.93; χόλος . . ἀνδρῶν ἐν στήθεσσιν ἠΰτε καπνός ἀ. rises high, Il. 18.110; τόδε ἔργον ἀ. it prospers, Od. 14.66; ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ was getting on to noon, Il. 8.66; μηνὸς -ομένοιο Hes. Op. 773; μῆτις ἀ. Emp. 106; κέρδος ἀ. A. Ch. 825 (cod. M), cf. Supp. 856 (prob.).
- III intr., = Pass., Q.S. 1.116.
I tr.
1 de hijos criar
υἱόν
• de plantas hacer crecer
σφιν ... ὄμβρος ἀέξει
• del botín aumentar
ληίδ' ἀέξειν
• de los afectos anímicos
μένος μέγα οἶνος ἀέξει
θυμόν
θάρσος
πένθος
• de cosas y abstr. favorecer, hacer prosperar
ἔργον
δόμων ἀέξει κάλλος
(ἀγγελίαν) μῦθος ἀέξει
βούταν φόνον Ἑλλὰς <αἶ'> ἀέξει
Grecia acrece la sangre de los toros e.e. (en vano) realiza costosas hecatombes
2 de pers. y personif. hacer prosperar, enaltecer, ensalzar de palabra u obra
ἄδηλον ἀέξει
hace prosperar al (hombre) oscuroτὸ πλῆθος
ensalzar a la muchedumbreαὐτούς τ' ἀέξοι καὶ πόλιν
οὔτ' ἀρετῆς ἄτερ ὄλβος ἐπίσταται ἄνδρας ἀέξειν
la riqueza sin virtud no suele enaltecer a los hombres
II intr.
1 gener. en v. med., de pers. crecer, desarrollarse
νέον μὲν ἀέξετο
de Telémacoἀέξετο δαίμονι ἶσος
καλὰ μὲν ἠέξευ
• de partes del cuerpo
(ἧπαρ) ἀέξετο ἶσον ἀπάντῃ νυκτός
el hígado le crecía exactamente igual durante la nocheἀεξομένων ἔτι γυίων
desarrollándose todavía los miembros
• de plantas
ποίη ... ἀέξετο
ὥς τοι ἕκαστα ὥρι' ἀέξηται
para que cada fruto madure a su debido tiempo
• de afectos anímicos crecer, aumentar
χόλος
θυμός
μῆτις
ἀέξετο πυρσὸς ἐρώτων
• mismo sent. en v. act.
πένθος ἀέξει
el dolor aumenta
• de fenóm. nat. crecer, formarse
οὐ μὲν γάρ ποτ' ἀέξετο κῦμα
• de posesiones aumentar, prosperar
ἔργον
πλοῦτος
οἶκος
• de pers. prosperar en un epitafio prob. ref. a la vida eterna Beth She'arim 133 (imper.)
• brotar, crecer rápidamente, surgir
ἀμφὶ ... σέλματα πάντα ... θῆρες ἀεξήθησαν
a lo largo de toda la cubierta (del barco) surgieron bestias salvajes
2 de n. de tiempo avanzar, progresar, llegar a la mitad
ἀέξετο ἱερὸν ἧμαρ
se acercaba el mediodíaμηνὸς ... ἀεξομένοιο
•*°H2u̯egs- ‘crecer’, cf. *H2u̯egs- > aaa. wahsan ‘crecer’, ai. vakṣaṇam ‘fuerza’; en grado cero *°H2ugs- > αὔξω; c. otros alarg. *H2u̯eH3g- > gót. wōkrs ‘interés’, ai. vāja- ‘fuerza’; *H2ug- > ai. ugrá- ‘poderoso’, cf. gót. aukan ‘crecer’, lat. augeo.
1. act. met acc., causat.
a. doen groeien, vergroten, doen toenemen, vermeerderen:
b. verheerlijken
2. med.-pass., intrans. groeien, toenemen:
[ἀϝέξω. Cf. the later αὔξω.]
- 1
To increase, enlarge, strengthen: μένος Il. 6.261. Cf. Il. 12.214, Il. 17.226.
- 2
To rear up to man’s estate Od. 13.360.
- 3
to cherish or foster (grief) Il. 17.139: Od. 11.195, Od. 17.489, Od. 24.231.
- 4
To cause to prosper, bless (a farm) Od. 14.65, Od. 15.372.
- 5
To cause to be brought forth or produced:
[οἶνον] Od. 9.111 = 358.
- 6
In pass.
- a
Of spirit, to grow, wax: ἀέξεται θυμός Od. 2.315.
Of wrath, to increase in violence Il. 18.110.
Of a wave, to swell up, rise: οὔ ποτʼ ἀέξετο κῦμα Od. 10.93.
- b
To grow up to man’s estate: νέον ἀέξετο Od. 22.426.
- c
Of a farm, to prosper Od. 14.66.
- d
Of the day, to grow towards noon: ἀέξετο ἦμαρ Il. 8.66 = Il. 11.84: = Od. 9.56.
- a
- 1
- a act. exalt, make to prosper ὦ Τιμόδημε, σὲ δʼ ἀλκὰ παγκρατίου τλάθυμος ἀέξει N. 2.15 ἐμῶν δʼ ὕμνων ἄεξʼ εὐτερπὲς ἄνθος O. 6.105 ἀλλʼ ἀπήμαντον ἄγων βίοτον αὐτούς τʼ ἀέξοι καὶ πόλιν O. 8.88
- b med., expand, be exalted ἀέξονται φρένας, ἀμπελίνοις τόξοις δαμέντες their spirits expand fr. 124. 11.
- c frag. εὐάμπυκες[ ἀέ]ξετʼ ἔτι, Μοῖσαι, θάλος ἀοιδᾶν[ Δ. 1. 14. ]ἀέξω[ P. Ox. 2448. fr. 14.
- Ito increase, enlarge, foster, strengthen, μένος μέγα θυμὸς ἀέξει Il.; θυμὸν ἀέξειν Il.; πένθος ἀ. to cherish woe, Od.; υἱὸν ἀ. to rear him to manʼs estate, Od.; ἔργον ἀέξουσι θεοί they bless the work, Od.
- 2to exalt by oneʼs deeds, to magnify, τὸ πλῆθος ἀέξειν Hdt.; to magnify, exaggerate, [ἀγγελίαν μῦθος ἀέξει Soph.
- 3ἀέξειν φόνον Eur.
- IIPass. to increase, grow, ἀέξετο he was waxing tall, Od.; οὐ ποτʼ ἀέξετο κῦμα no wave rose high, Od.; χόλος ἐν στήθεσσιν ἀέξεται rises high, Il.; τόδε ἔργον ἀ. it prospers, Od.; ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ was getting on to noon, Il.; so, κέρδος ἀέξεται Aesch.
-
…ὧδε νεογνὸς ἐὼν καὶ νήπιος ; αὐτὸς ἐγώ γε θαυμαίνω κατόπισθε τὸ σὸν κράτος · οὐδέ τί σε χρὴ μακρὸν ἀέξεσθαι, Κυλλήνιε, Μαιάδος υἱέ. ὣς ἄρʼ ἔφη καὶ χερσὶ περίστρεφε καρτερὰ δεσμὰ ἐνδῆσαι μεμαὼς Ἑρμῆν κρατεραῖσι λύγοισι .…
NA, Homeric Hymns
-
…ἀλλʼ ἴθι, τέκνον ἐμόν, καὶ πείθεο, μηδέ τι λίην ἀζηχὲς μενέαινε κελαινεφέι Κρονίωνι. αἶψα δὲ καρπὸν ἄεξε φερέσβιον ἀνθρώποισιν. ὣς ἔφατʼ. οὐδʼ ἀπίθησεν ἐυστέφανος Δημήτηρ · αἶψα δὲ καρπὸν ἀνῆκεν ἀρουράων ἐριβώλων · πᾶσα δὲ…
NA, Homeric Hymns
-
…ἀνήροτα πάντα φύονται, πυροὶ καὶ κριθαὶ ἠδʼ ἄμπελοι, αἵ τε φέρουσιν οἶνον ἐριστάφυλον, καί σφιν Διὸς ὄμβρος ἀέξει. τοῖσιν δʼ οὔτʼ ἀγοραὶ βουληφόροι οὔτε θέμιστες, ἀλλʼ οἵ γʼ ὑψηλῶν ὀρέων ναίουσι κάρηνα ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι ,…
Homer, Odyssey
-
…ἄναξ εὔθυμος ἔδωκεν, ὅς οἱ πολλὰ κάμῃσι, θεὸς δʼ ἐπὶ ἔργον ἀέξῃ, ὡς καὶ ἐμοὶ τόδε ἔργον ἀέξεται, ᾧ ἐπιμίμνω. τῷ κέ με πόλλʼ ὤνησεν ἄναξ, εἰ αὐτόθʼ ἐγήρα · ἀλλʼ ὄλεθʼ ὡς ὤφελλʼ Ἑλένης…
Homer, Odyssey
-
…, ἐσσυμένως προτέρωσʼ ἐλάσῃ καλλίτριχας ἵππους, ἑσπερίη, διχόμηνος · ὅ τε πλήθει μέγας ὄγμος λαμπρόταταί τʼ αὐγαὶ τότʼ ἀεξομένης τελέθουσιν οὐρανόθεν · τέκμωρ δὲ βροτοῖς καὶ σῆμα τέτυκται. τῇ ῥά ποτε Κρονίδης ἐμίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ · ἣ…
NA, Homeric Hymns
-
…δὴ κείνοισι παρέσχεθεν ἄρμενα πάντα, νέκταρ τʼ ἀμβροσίην τε, τά περ θεοὶ αὐτοὶ ἔδουσι, πάντων ἐν στήθεσσιν ἀέξετο θυμὸς ἀγήνωρ. ὡς νέκταρ τʼ ἐπάσαντο καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινήν, δὴ τότε τοῖς μετέειπε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε…
Hesiod, Theogony
-
…υἱόν, ὃν τρέφον ἠύκομοι Νύμφαι παρὰ πατρὸς ἄνακτος δεξάμεναι κόλποισι καὶ ἐνδυκέως ἀτίταλλον Νύσης ἐν γυάλοις · ὃ δʼ ἀέξετο πατρὸς ἕκητι ἄντρῳ ἐν εὐώδει μεταρίθμιος ἀθανάτοισιν. αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόνδε θεαὶ πολύυμνον ἔθρεψαν, δὴ τότε φοιτίζεσκε καθʼ…
NA, Homeric Hymns
-
…δʼ ἔτι νήπιος ἦα ; νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας εἰμὶ καὶ ἄλλων μῦθον ἀκούων πυνθάνομαι, καὶ δή μοι ἀέξεται ἔνδοθι θυμός, πειρήσω, ὥς κʼ ὔμμι κακὰς ἐπὶ κῆρας ἰήλω, ἠὲ Πύλονδʼ ἐλθών, ἢ αὐτοῦ τῷδʼ…
Homer, Odyssey
-
…Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοῦ τε στεροπήν, ὀλλύντάς τʼ ὀλλυμένους τε. ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ, τόφρα μάλʼ ἀμφοτέρων βέλεʼ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός · ἦμος δὲ δρυτόμος περ ἀνὴρ ὁπλίσσατο δεῖπνον…
Homer, Iliad
-
…, ἔνθεν ἔπειτα περίρρυτον ἵκετο Κύπρον. ἐκ δʼ ἔβη αἰδοίη καλὴ θεός, ἀμφὶ δὲ ποίη ποσσὶν ὕπο ῥαδινοῖσιν ἀέξετο · τὴν δʼ Ἀφροδίτην ἀφρογενέα τε θεὰν καὶ ἐυστέφανον Κυθέρειαν κικλῄσκουσι θεοί τε καὶ ἀνέρες, οὕνεκʼ ἐν ἀφρῷ θρέφθη…
Hesiod, Theogony