ἀρχαῖος
ἀρχαῖος, ἀρχαῖος, ancient, old; old-fashioned
- from the beginning or origin:
- I mostly of things, ancient, σκότος S. OC 106; ἐσθής Hdt. 5.88; δόμοις ἐπασσάλευσαν ἀρχαῖον γάνος A. Ag. 579 codd.; Ζηνὸς ἀρχαίοις νόμοις S. OC 1382; χερὸς σῆς πίστιν ἀρχαίαν faith firm for ever, ib. 1632 codd.
- 2 old-fashioned, antiquated, A. Pr. 317 (lyr.), Ar. Nu. 984, D. 22.14; of literary style, Demetr. Eloc. 244.
- b simple, silly, Ar. Nu. 915, al., Pherecr. 205; -ότερος εἶ τοῦ δέοντος Pl. Euthd. 295c, etc.
- 3 ancient, former, τὸ ἀ. ῥέεθον Hdt. 1.75; τοῦ ἀ. λόγου Id. 7.160; οὐ γὰρ δὴ τό γʼ ἀ. δέμας S. OC 110; οἱ ἀ., opp. οἱ ὕστερον, Th. 2.16; ἀ. φύσις A. Ch. 281, Hp. Art. 53, Pl. Smp. 193c, etc.; φύσις καὶ κατάστασις ἀ. Democr. 278; coupled with παλαιός, παλαιὸν δῶρον ἀρχαίου θηρός S. Tr. 555, cf. Lys. 6.51, D. l.c.
- 4 old, worn out, ὑποδήματα X. An. 4.5.14; πινάκια BGU 781i1 (i A. D.).
- II of persons, Θέμιν . . ἀρχαίαν ἄλοχον Διός Pi. Fr. 6.5; ἀ. θεαί, of the Erinyes, A. Eu. 728; Πέλοψ S. Aj. 1292; οἱ ἀ. the Ancients, name given by Arist. to the pre-Socratics, Metaph. 1069a25, GC 314a6; in Lit. Crit., ancient, classical writers, Demetr. Eloc. 15, 67; in Plot., the philosophers down to Aristotle, 5.1.9; in NT, the Fathers, Ev.Matt. 5.21, al.
- 2 ancient, old, βαλὴν ἀ., of Darius, A. Pers. 657 (lyr.); λάτρις E. Hec. 609; ἑταῖρος X. Mem. 2.8.1; οἱ ἀ. κύριοι the original owners, BGU 992 ii 6 (ii B. C.); τὰς ἀ. πόλεις (banished from) their original cities, Polystr. p.22 W.; ἀ. μαθητής an original disciple, Act.Ap. 21.16; ἀ. μύστης Inscr.Magn. 215 b; παιδαγωγὸς ἀ., i.e of old, formerly, E. El. 287, cf. 853.
- III neut. as Adv., τὸ ἀρχαῖον, Ion. contr. τὠρχαῖον, anciently, Hdt. 1.56, 173, al., Att. τἀρχαῖον A. Supp. 326; ἀπὸ τοῦ ἀ. Hdt. 4.117; ἐξ ἀρχαίων D.S. 1.14.
- 2 regul. Adv. ἀρχαίως in olden style, καινὰ ἀ. λέγειν Pl. Phdr. 267b, cf. Isoc. 4.8, D. 9.48; ἀ. καὶ σεμνῶς Aeschin. 1.183.
- IV irreg. Comp. ἀρχαιέστερος Pi. Fr. 45 (on ἀρχέστατος v. h. v.); usual Comp. -ότερος Ar. Av. 469: Sup. -ότατος Hdt. 1.105, etc.
- V as Subst., τὸ ἀρχαῖον, of money, prime cost, πλέον τοῦ ἀ. X. Vect. 3.2; principal, mostly in pl., Ar. Nu. 1156, etc.; τἀρχαῖα ἀποδιδόναι D. 34.26, etc.; τῶν ἀρχαίων ἀπέστησαν lost their capital, Id. 1.15: opp. ἔργον, Id. 27.10; opp. πρόσοδοι, Is. 6.38.
- 2 ἀρχαίη, ἡ, = ἀρχή, Eust. 475.1, etc.
A adj. y subst.
I sin connotaciones posit. o peyor.
1 gener. antiguo de divinidades y abstr.
νόμος
θεαί
Θέμις ... ἀ. ἄλοχος Διός
παῖδες ἀρχαίου Σκότου
• de concr.
ἐσθής
ἱρὸν ... πάντων ἀρχαιότατον
ὅκως ... ἐς τὰ ἀρχαῖα ἐσβάλλοι
para que se metiera en el (lecho) antiguo
• de pers.
ἀρχαῖος μύστης ἀρχαῖον χρησμὸν ... ἀναγράψας
• en constr. adverb. diversas desde antiguo, desde tiempo inmemorial
τἀρχαῖον
ἀπὸ τοῦ ἀρχαίου
ἐξ ἀρχαίων
• tb. originariamente
ἐόντα τὸ ἀρχαῖον τὸ μὲν Πελασγικόν
οἱ δὲ Λύκιοι ἐκ Κρήτης τὠρχαῖον γεγόνασι
• subst. οἱ ἀρχαῖοι los antiguos
περὶ διαίτης οἱ ἀρχαῖοι συνέγραψαν
οἱ πλείους τῶν τε ἀρχαίων καὶ τῶν ὕστερον
la mayoría de los antiguos y los posterioresμαρτυροῦσι δὲ καὶ οἱ ἀρχαῖοι
ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις
habéis oído que fue dicho a los antiguosκατὰ τοὺς ἀρχαίους
• tb. adj.
περὶ τῶν ἀρχαίων ῥητόρων
τις τῶν ἀρχαίων φιλοσόφων
2 c. op. explícita a un estado posterior anterior, de antes de divinidades y abstr.
ἀρχαιότεροι πρότεροι τε Κρόνου
ὑπείξομεν τοῦ ἀρχαίου λόγου
cederemos algo de la anterior propuestaπερὶ ἀρχαίης ἰητρικῆς
sobre la medicina de antes
• de concr.
ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν
(las lepras) que devoran el cuerpo tal cual eraοὐ γὰρ δὴ τόδ' ἀρχαῖον δέμας
pues no es éste el cuerpo de antes
• de pers.
οἱ ἀρχαῖοι κύριοι
los dueños originarios
• subst.
κατ' ἀρχαίους
3 en cont. econ. principal, capital adj.
τό τ' ἀρχαῖον δάνειον καὶ τῶν τόκων μέρος τι
τἀρχαῖα καὶ τόκοι τόκων
πλέον τοῦ ἀρχαίου λαμβάνουσιν
τοῦ μὲν ἀρχαίου κεφάλαιον τέτταρα τάλαντα
ἀγαπῶν τὸ ἀρχαῖον
τὸ ἀρχαῖον ἐν ἀργυρίῳ ἀπῄτουν
οὐδὲ τἀρχαῖον ποιεῖ
no merece la pena
II c. connotaciones posit.
a) gener. o de abstr. antiguo, venerable, prístino
τὸ «ἀρχαῖοι» ἀντὶ τοῦ «παλαιοί» ἐντιμότερον· οἱ γὰρ ἀρχαῖοι ἄνδρες ἐντιμότεροι
ἀρχαῖον γάνος
Δίκη ξύνεδρος ... ἀρχαίοις νόμοις
πίστις
ἀπὸ φύσιος καὶ καταστάσιός τινος ἀρχαίης
φύσις
τὸ νόμιμον τὸ παλαιὸν καὶ ἀρχαῖον
ἀρχαίῳ καὶ σοφῷ ... λόγῳ
b) de pers. o seres mit. venerable, viejo, anciano
ἀ. βαλήν
ἐγὼ γένος μέν εἰμι Κρὴς ἀρχέστατον
ἀ. ... Πέλοψ
δῶρον ἀρχαίου ... θηρός
regalo del viejo centauroἀ. λάτρις
παιδαγωγὸς ἀ. γέρων
ἑταῖρος
ἀ. μαθητής
antiguo discípulo
c) como epít. de reyes el Viejo
μετὰ Γέλωνα τὸν ἀρχαῖον
después de Gelón el Viejo
d) como epít. de ciu. antigua, noble
Ἡρακλέους πόλεως ἀρχαίας
e) de pinturas antiguo
ἀρχαῖα ζωγραφήματα
f) subst.
οὐχ ἁμαρτάνει τοῦ ἀρχαίου
no le falla (el toque) de antigüedad
III c. connotaciones peyor.
a) gener. o de abstr. anticuado, superado
τὸ μὲν ἀρχαῖον παρ' αὐτοῖς ἄτιμον τὸ δὲ νέον ἔντιμον
ἀρχαῖ' ἴσως σοι φαίνομαι λέγειν τάδε
quizá te parece que digo cosas anticuadas
b) de concr. viejo, gastado
ὑποδήματα
πινακίων ... ἀρχαίω[ν] δ'
(un servicio) de cuatro bandejas viejasχαρτίδια ἀρχαῖα
libros gastados
c) de pers. simple, tonto
ΔI. -θρασὺς εἶ πολλοῦ. ΑΔ. -σὺ δέ γ' ἀ.
ἀρχαιότερος εἶ τοῦ δέοντος
ἀρχαῖον εἶναι τὸν Ὀδυσσέα
d) del diablo viejo
ὁ ὄφις ὁ ἀ. ὁ καλούμενος Διάβολος
e) ret., de períodos arcaico Demetr.Eloc.15.
IV otros sent., subst.
1 τὰ ἀρχαῖα archivos
ἐν τοῖς ἡμετέροις ἀρχαίοις
2
ἀρχαίη, ἡ ἀρχή
B adv. -ως
1 en sent. posit. clásicamente, a la antigua
εἰπεῖν
γέγραφεν
2 en sent. peyor. arcaica, anticuadamente
(φαίνεσθαι ποιοῦσι) καινά τε ἀ. τά τ' ἐναντία καινῶς
οὕτω δ' ἀρχαίως εἶχον ... ὥστε ...
1. adj.
a. vanaf het begin, origineel, oud, van lang geleden:
b. oud, eerbiedwaardig:
c. ongunstig ouderwets (van pers. en zaken):
2. subst.
• Adv ., vor Alters, Her. 1.173 ; καινὰ ἀρχαίως εἰπεῖν Plat. Phaedr. 267b, wie Isocr. 4.8, was Harp. ἀρχαιοτρόπως erkl., d.i. ἀρχαιοτέροις ὀνόμασι χρῆσθαι ; vgl. Aesch. 1.183 ἀρχαίως καὶ σεμνῶς λέγειν. – Kompar. ἀρχαιέστερος bei B.A. 80 aus Aeschyl.
- a ancient, of ancient times γνῶναί τʼ ἔπειτʼ ἀρχαῖον ὄνειδος εἰ φεύγομεν, Βοιωτίαν ὗν O. 6.89 ἀρχαίῳ σάματι O. 10.24 “ἀρχαίαν κομίζων πατρὸς ἐμοῦ τιμάν” (ἀρχὰν ἀγκομίζων coni. Chaeris) P. 4.106 ἀρχαῖον ὀτρύνων λόγον N. 1.34 ἀρχαῖαι δʼ ἀρεταὶ ἀμφέροντʼ ἀλλασσόμεναι γενεαῖς ἀνδρῶν σθένος N. 11.37 νῦν δʼ αὖτις ἀρχαίας ἐπέβασε Πότμος συγγενὴς εὐαμερίας I. 1.39 [μὴ πρὸς ἅπαντας ἀναρρῆξαι τὸν ἀρχαῖον λόγον (codd.: ἀχρεῖον Boeckh, edd. vulg.) fr. 180. 1.] πατρίδʼ ἀρχαίαν fr. 215. 6.
- b in ancient times, of old πολλὰ δʼ ἐν καρδίαις ἀνδρῶν ἔβαλον ὧραι πολυάνθεμοι ἀρχαῖα σοφίσμαθʼ O. 13.17 τὸν δʼ ἐν Οὐλύμπῳ φάτναι Ζηνὸς ἀρχαῖαι δέκονται O. 13.92 Θέμιν Μοῖραι ἆγον Οὐλύμπου λιπαρὰν καθʼ ὁδὸν σωτῆρος ἀρχαίαν ἄλοχον Διὸς ἔμμεν fr. 30. 5.
- c ἀρχαιέστερον fr. 45.
Strong 744
original, ancient: Mt 5:21, 33, Lk 9:8, 19, Ac 15:7, 21 21:16, II Co 5:17, II Pe 2:5, Re 12:9 20:2.†
- from the beginning:
- Iof things, ancient, primeval, olden, Hdt., Attic
- 2like ἀρχαϊκός, old-fashioned, antiquated, primitive, Aesch., Ar.
- 3ancient, former, τὸ ἀρχ. ῥέεθρον Hdt., etc.
- IIof persons, ancient, old, Aesch., Thuc., etc.: οἱ ἀρχαῖοι the Ancients, the old Fathers, Prophets, NTest.
- IIIadv. ἀρχαίως, anciently, Dem.; so, τὸ ἀρχαῖον, Ionic contr. τὠρχαῖον Hdt., Attic τἀρχαῖον Aesch.
- 2in olden style, Plat., Aeschin.
- IVas Subst., τὸ ἀρχαῖον, the original sum, the principal, Lat. sors, Ar., Oratt.
-
…, οἷον Ἴκκος τε ὁ Ταραντῖνος καὶ ὁ νῦν ἔτι ὢν οὐδενὸς ἥττων σοφιστὴς Ἡρόδικος ὁ Σηλυμβριανός, τὸ δὲ ἀρχαῖον Μεγαρεύς · μουσικὴν δὲ Ἀγαθοκλῆς τε ὁ ὑμέτερος πρόσχημα ἐποιήσατο, μέγας ὢν σοφιστής, καὶ Πυθοκλείδης ὁ Κεῖος καὶ…
Plato, Protagoras
-
…ἐπειδὴ θνητῶν σωμάτων ἔτυχον, ἀθάνατον μνήμην διὰ τὴν ἀρετὴν ; τὴν ; αὑτῶν κατέλιπον · ὅμως δʼ ἀνάγκη τοῖς ἀρχαίοις ἔθεσι χρῆσθαι, καὶ θεραπεύοντας τὸν πάτριον νόμον ὀλοφύρεσθαι τοὺς θαπτομένους. Πρὸς Σίμωνα ἀπολογία πολλὰ καὶ δεινὰ συνειδὼς Σίμωνι…
Lysias, Speeches
-
…παιδιὰν εἶναι δοκεῖν. ἀλλʼ, ὦ ταλαίπωρʼ, ἃς ἔχεις ὀργὰς ἄφες, ζήτει δὲ τῶνδε πημάτων ἀπαλλαγάς. ἀρχαῖʼ ἴσως σοι φαίνομαι λέγειν τάδε · τοιαῦτα μέντοι τῆς ἄγαν ὑψηγόρου γλώσσης, Προμηθεῦ, τἀπίχειρα γίγνεται. σὺ δʼ…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…τὰς Σάρδις · ὦ βασιλεῦ, τὰ μὲν οἰκότα εἴρηκας, σὺ μέντοι μὴ πάντα θυμῷ χρέο, μηδὲ πόλιν ἀρχαίην ἐξαναστήσῃς ἀναμάρτητον ἐοῦσαν καὶ τῶν πρότερον καὶ τῶν νῦν ἑστεώτων. τὰ μὲν γὰρ πρότερον ἐγώ τε ἔπρηξα καὶ ἐγὼ…
Herodotus, The Histories
-
…ἔφαψιν · ἐπωνυμίᾳ δʼ ἐπεκραίνετο μόρσιμος αἰὼν εὐλόγως, Ἔπαφόν τʼ ἐγέννασεν · ὅντʼ ἐπιλεξαμένα, νῦν ἐν ποιονόμοις ματρὸς ἀρχαίας τόποις τῶν πρόσθε πόνων μνασαμένα, τά τε νῦν ἐπιδείξω πιστὰ τεκμήρια γαιονόμοις, τὰ δʼ ἄελπτά περ ὄντα φανεῖται…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…τὴν γνώμην βλαβέντες, οἱ δὲ ὑπὸ τῆς ὀρθοπνοίης τε καὶ τοῦ ῥέγχεος ἀποπνιγέντες. Μάλα δὲ τοὺς τοιουτέους οἱ ἀρχαῖοι βλητοὺς ἐνόμιζον εἶναι διὰ τόδε μάλιστα · οὐχ ἥκιστα δὲ, ὅτι καὶ ἀποθανόντων αὐτέων ἡ πλευρὴ πελιὴ εὑρίσκεται ἴκελόν…
Hippocrates, Regimen in Acute Diseases
-
…, ἄγοντα μηνοειδέα, ὅκως ἂν τὸ στρατόπεδον ἱδρυμένον κατὰ νώτου λάβοι, ταύτῃ κατὰ τὴν διώρυχα ἐκτραπόμενος ἐκ τῶν ἀρχαίων ῥεέθρων, καὶ αὖτις παραμειβόμενος τὸ στρατόπεδον ἐς τὰ ἀρχαῖα ἐσβάλλοι · ὥστε ἐπείτε καὶ ἐσχίσθη τάχιστα ὁ ποταμός ,…
Herodotus, The Histories
-
…, ἐν τουτέοισι διαφέρων τι τῶν ἄλλων εἴη ἐπὶ τὸ βέλτιον. Ἔστι δὲ ταῦτα ὀξέα, ὁκοῖα ὠνόμασαν οἱ ἀρχαῖοι πλευρῖτιν, καὶ περιπλευμονίην, καὶ φρενῖτιν, καὶ λήθαργον, καὶ καῦσον, καὶ τἄλλα νουσήματα ὁκόσα τουτέων ἐχόμενά…
Hippocrates, Regimen in Acute Diseases
-
…τε ὀρυχθὲν λίμνη πλήρης ἐγεγόνεε ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ καὶ τὰ περὶ τὴν γέφυραν ἐκεκόσμητο, τὸν Εὐφρήτην ποταμὸν ἐς τὰ ἀρχαῖα ῥέεθρα ἐκ τῆς λίμνης ἐξήγαγε, καὶ οὕτω τὸ ὀρυχθὲν ἕλος γενόμενον ἐς δέον ἐδόκεε γεγονέναι καὶ τοῖσι πολιήτῃσι γέφυρα…
Herodotus, The Histories
-
…νώτου λάβοι, ταύτῃ κατὰ τὴν διώρυχα ἐκτραπόμενος ἐκ τῶν ἀρχαίων ῥεέθρων, καὶ αὖτις παραμειβόμενος τὸ στρατόπεδον ἐς τὰ ἀρχαῖα ἐσβάλλοι · ὥστε ἐπείτε καὶ ἐσχίσθη τάχιστα ὁ ποταμός, ἀμφοτέρῃ διαβατὸς ἐγένετο, οἱ δὲ καὶ τὸ παράπαν λέγουσι…
Herodotus, The Histories