acies
acies, a sharp edge, point, cutting part
many men perished on this battle-line
to marshal troops on the battle line
- I Lit., of a sword, dagger, sickle, etc.: gladiorum, Plaut. Truc. 2, 6, 11 (492): Vulg. Heb. 11, 34: securium, Cic. Verr. 2, 5, 43, § 113: falcis, Verg. G. 2, 365: hastae, Ov. M. 3, 107: ferri, Plin. 7, 15, 13, 63.—
- B Transf.
- 1 Of the sense or faculty of sight,
- a Keenness of look or glance, sharpness of vision or sight: oculorum, Lucil. ap. Non. 34, 32; cf. Plaut. Mil. 1, 1, 4 (4); Lucr. 1, 324; also acies alone, id. 2, 420; and in plur., id. 4, 693: ne vultum quidem atque aciem oculorum ferre potuisse, Caes. B. G. 1, 39: pupula ad te dirigit aciem, Cat. 63, 56: tanta tenuitas, ut fugiat aciem, Cic. Tusc. 1, 22: bonum incolumis acies, misera caecitas, id. Fin. 5, 28, 84; so id. ib. 4, 24; Verg. A. 12, 558 al.—Hence,
- b Concr., the pupil of the eye, Lucr. 3, 411; cf. with 414: acies ipsa, quā cernimus, quae pupula vocatur, Cic. N. D. 2, 57: in Albania gigni quosdam glaucā oculorum acie, Plin. 7, 2, 2, 12 (cf. ib.: glaucis oculis); and poet. (as pars pro toto) for the eye, Lucr. 3, 363; 4, 249; 281; 358; 720: huc geminas nunc flecte acies, Verg. A. 6, 789; 12, 658 (hence the word is also used in the plur., cf. below, 2.).—
- c A looking at an object with fixed attention, look, aim: ad eam rem habeo omnem aciem, Plaut. Mil. 4, 2, 38 (1028).—On the contr., prima acie, at the first glance, Lucr. 2, 448 (cf. primo aspectu, Cic. de Or. 3, 25, 98).—
- 2 In milit. lang., the front of an army (conceived of as the edge of a sword), line of battle, battle-array.
- a In abstr. (cf. Vitr. praef. 1. 7, p. 154 Rod.): quibus ego si aciem exercitus nostri ostendero, Cic. Cat. 2, 3, 5: aciem instruere, Caes. B. G. 1, 22: dirigere, id. ib. 6, 8: extra aciem procurrere, id. B. C. 1, 55: statuit non proeliis, neque in acie, sed alio more bellum gerendum, Sall. J. 54; cf. Liv. 5, 41, 4; also of the arrangement of ships for a naval engagement, Nep. Hann. 11; cf. Caes. B. C. 1, 58.—Hence, metaph.
- b The battlearray; in concr., an army drawn up in order of battle: acies est instructa a nobis decem cohortium, Galba ap. Cic. Fam. 10, 30: hostium acies cernebatur, Caes. B. G. 7, 62: altera pars acii vitassent fluminis undas, Matius ap. Gell. 9, 14 (as transl. of Il. 21 init.): dubitavit acie pars, Sall. Fragm. l. l.: stabit ante aciem, Vulg. Deut. 20, 2; 1 Par. 12, 33: prima acies hastati erant, the van, the first line, Liv. 8, 8: tertiam aciem laborantibus subsidio mittere, Caes. B. G. 1, 52: ab novissima acie, from the rear: ante signa procedere, Liv. 8, 10: dextra acies (= dextrum cornu), the right wing, Liv. 27, 48, 8: agmina magis quam acies pugnabant, in marching order, rather than in order of battle, id. 25, 34 (acies is here, and in similar cases, considered as the sing. used collectively; v. Oud. and Herz. Caes. B. G. 7, 62; yet the plur. is more than probable). Rarely of cavalry, Liv. 8, 39; Vell. 2, 112.—Poet.: acies Vulcania, of a long line of fire, Verg. A. 10, 408.—
- c The action of the troops drawn up in battlearray, a battle, engagement, = pugna: in acie celebri objectans vitam, Pac. ap. Non. 234, 25; Plaut. Mil. 1, 1, 4 (4): mea facta in acie obliti, Att. ap. Non. 502, 1: in acie Pharsalica, Cic. Lig. 3; so id. Fam. 6, 3: in acie vincere, Caes. B. G. 7, 29: dimicare, id. ib. 7, 64: copias in aciem ducere, Liv. 31, 34: producere in aciem, Nep. Milt. 5: excedere acie, Caes. B. C. 2, 41; Liv. 31, 17: direxerunt aciem contra eos, Vulg. Gen. 14, 8; 2 Par. 18, 33.—
- 3 Acies ferri, steel, Plin. 34, 14, 41, 144.—
- 4 Poet., sheen, brightness: obtunsa stellarum, Verg. G. 1, 395.
- II Fig.
- A (Acc. to I. B.) (like acumen.) Acuteness of the mind, sharpness, force, power (so very often in Cicero, but always with the gen. mentis, animi, ingenii): (cum animus) exacuerit illam, ut oculorum, sic ingenii aciem ad bona eligenda, etc., Cic. Leg. 1, 23, 60; so, ingenii, id. Ac. 2 (Luc.), 39, 122: mentis, id. N. D. 2, 17, 45; id. Tusc. 1, 30, 73: animi, id. Sen. 23, 83; id. Phil. 12, 2; Vell. 2, 118, 4; cf.: rerum diversitas aciem intentionis abrumpit, Flor. 1 prol., § 3.—
- B A verbal contest, disputation, discussion, debate: orationis aciem contra conferam, Plaut. Ep. 4, 1, 20 (545): ad philosophos me revocas, qui in aciem non saepe prodeunt, Cic. Tusc. 2, 25, 60: nos jam in aciem dimicationemque veniamus, id. Or. 13 fin.; cf. id. Opt. Gen. Or. 5, 17; Quint. 2, 10, 8; 6, 4, 17; 10, 1, 29.
vir extraneus aciem dele dagier habuit in manu sua
non aciem cordis scabra rubigine perdunt
lepra ‥ corporis non aufert aciem mentis qua illum intelligimus
cum res ipsae ‥ acie cogitationis in mente conspiciuntur
in ipsos solaris corporis radios aciem defigunt oculorum
cum voluntas convertat aciem animi ad illam que in memoria est
laboriosa giratio aciei intellectus
procedunt acies densa stipante caterva
cum hostibus qui ab aquilone ad aciem venerant
acies,geræwud feða
aciebus statutis confligens
cum suis aciebus per ipsum in armis prudentissime ordinatis
erat acies illa anterior acies pedestris
hec acies,a scheltron
vidit duas scalas sive acies, ut milites dicunt
triplicatum gradatumque ascensum cum mira arte acierum cumque turribus et propugnaculis
I [pr.] pointe, tranchant [dʼun instrument, dʼune épée. etc.] : Cic. Verr. 2, 5, 113 ; Sest. 24 ; Virg. G. 2, 365.etc. || [dʼoù] épée : Virg. En. 6, 291 ; Sen. Ep. 76, 14, etc.; [ou] fer tranchant : Col. Rust. 4, 24, 21 ; 9, 15, 4
II [fig.] ¶ 1 éclat (des astres) : Virg. G. 1, 395 || glaive (de lʼautorité) : Cic. Cat. 1, 4 ; Sen. Clem. 1, 11, 2 ¶ 2 pénétration, force pénétrante, perçante : [en parlant des yeux] Cic. Fin. 4, 65 ; Cæs. G. 1, 39, 1, etc. ; [de lʼintelligence] Cic. Ac. 2, 122 ; de Or. 1, 151, etc. || [dʼoù] regard : aciem intendere Cic. Tusc. 4, 38, porter (diriger) son regard, cf. Ac. 2, 80 || pupille : Cic. Nat. 2, 142 || œil : Lucr. 4, 248 ; Virg. En. 4, 643 ; Ov. M. 4, 464 ¶ 3 [milit.] : a) ligne de soldats, ligne de bataille, armée rangée en bataille : prima, secunda, première, deuxième ligne ; duplex, triplex, armée rangée sur deux, sur trois lignes ; aciem instruere, constituere, instituere, disposer, établir, former la ligne de bataille [ranger lʼarmée en bat.] ; aciem derigere Cæs. G. 6, 8, 5, faire prendre la formation de combat ; acies peditum Liv. 22, 47, 2, la ligne des fantassins, lʼinfanterie ; equitum Liv. 25, 6, 20, cavalerie || [en parlant des vaisseaux] : Nep. Hann. 11, 1 ; Liv. 37, 13, 8 ; b) bataille rangée, bataille : Cic. Dej. 24 ; Marc. 31 ; Cæs. G. 7, 29, 2 ; Liv. 25, 6, 22 ; 27, 49, 5, etc.; acies Pharsalica Cic. Lig. 9, bataille de Pharsale ; Cannensis, de Cannes, etc.; [fig.] Cic. Br. 222 ; de Or. 1, 252, etc.
➳ gén. arch. acii Matius d. Gell. 9, 14, 14, et acie Cæs. G. 2, 23, 1 ; Sall. H. 1, 41.
- 1. scherpte, snede [securis; hastae]; ➤ (metaf.) ~ auctoritatis hebescit;
- 2. (a) gezichtsscherpte, gezichtsvermogen; (b) blik, gezichtsveld; (c) (poët.) oog; (d) pupil (v.h. oog); (e) (v. sterren) schittering;
- 3. scherpzinnigheid, helderheid [animi];
- 4. (milit.) (a) slaglinie, slagorde [prima voorhoede; novissima (extrema, postrema) achterhoede; dextra rechtervleugel]; ➤ legiones in acie constituere (collocare); (b) (voor de slag opgesteld) leger [pedestris; equitum]; (c) slag (ook metaf.); ➤ in acie cadere.
尖。刀刃。陣兵。In acie periit 陣亡。Acies ingenii 聰慧。Prima, secunda acies 前营,中營。 Postrema acies 後營。Aciem trahere 磨刀。Acie pro Aciei.
Suggest a Translation
See an image
Vidit in somnis seipsum rationem ponentem, et omnes actus suos super stateram appendere. In una quidem Acie congregabantur Mauri quidam deformes : in alia vero Acie aliorum quorundam erat candidatorum, etc.Ubi indubie in Græco Leontii, vox
trutinam, seu
lancem, et
aciemexercitus significat.
Si terminus in tres Acies constitutus fuerit, tres lineas auctoris ostendit : si in quatuor Acies, quadrifinium facit.
Exercitus, hostis, ut legitur in aliis instrumentis, hoc est, Servitium militare, quod domino debent vassalli. Charta ann. 1322. ex Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 142 :
Retentis domino regi Acie et cavalgata, ac incursibus heresum, falsæ monetæ, et aliis.
Benedictio lapidis itinerarii. Primo episcopus facit crucem cum pollice de aqua, dominicis diebus benedicta, in medio lapidis, et per quatuor ejus Acies.Infra :
Per quatuor ejus cornua.
- 2 AC-, a sharp edge, point, cutting part: securium: falcis, V.—Fig.: horum auctoritatis, the edge, i. e. efficiency. — Meton., of sight, sharpness of vision, keen look: aciem oculorum ferre, Cs.: fugere aciem: cum stupet acies fulgoribus, the sight, H.— Brilliancy, brightness: neque tum stellis acies obtunsa videtur, V.— Concr., the pupil of the eye: acies ipsa, quā cernimus.—Poet., the eye: huc geminas nunc flecte acies, V.: huc atque huc acies circumtulit, V.—In war, the front of an army, line of battle, battle-array: triplex, i. e. the legion in three ranks, Cs.: duplex, Cs.: mediā acie, Cs.: exercitūs nostri: aciem instruere, Cs.: extra aciem procurrere, Cs.: neque in acie, sed alio more bellum gerendum, S.— Of a line of ships: productā longius acie (navium), Cs.—The battle-array, an army in order of battle: hostium acies cernebatur, Cs.: unius corporis duae acies dimicantes, two divisions of an army: prima, the van, L.: tertia, Cs.: novissimathe rear, L.— Of cavalry: equitum acies, L.— Poet.: Volcania, a line of fire, V.—A battle, engagement: in acie Pharsalicā: in acie vincere, Cs.—Fig., of mind, acuteness, sharpness, force, power: mentis: animi.—A verbal contest, disputation, discussion, debate: in aciem prodire.
-
…si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque constituerant atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros equites fecerunt. His facile pulsis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…P. Crassus adulescens, qui equitatui praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ab hostibus teneri id se a Gallicis armis atque insignibus cognovisse. Caesar suas copias in proximum collem subducit, aciem instruit. Labienus, ut erat ei praeceptum a Caesare ne proelium committeret, nisi ipsius copiae prope hostium castra…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in tanta rerum iniquitate fortunae quoque eventus varii sequebantur. Legionis nonae et decimae milites, ut in sinistra parte aciei constiterant, pilis emissis cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco superiore…
Julius Caesar, Gallic War
-
…supra se totum montem hominibus compleret ; impedimenta sarcinasque in unum locum conferri et eum ab iis qui in superiore acie constiterant muniri iussit. Helvetii cum omnibus suis carris secuti impedimenta in unum locum contulerunt ; ipsi confertissima acie ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…castra maiora reduxit. Proximo die instituto suo Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit paulumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi potestatem fecit. Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem exercitum in castra reduxit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset. Ariovistus his omnibus diebus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in montem sese receperant, rursus instare et proelium redintegrare coeperunt. Romani conversa signa bipertito intulerunt prima et secunda acies, ut victis ac submotis resisteret, tertia, ut venientes sustineret. Ita ancipiti proelio diu atque acriter pugnatum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus…
Julius Caesar, Gallic War
AC´IES[EXERCITUS]
See exercitus.