actus
actus2, a driving, impulse, setting in motion
Frieze-Dennison Vergil
- I.A The moving or driving of an object, impulse, motion: linguae actu, Pacuv. ap. Non. 506, 17: mellis constantior est natura ... et cunctantior actus, Lucr. 3, 192: levi admonitu, non actu, inflectit illam feram, by driving, Cic. Rep. 2, 40: fertur in abruptum magno mons inprobus actu, Verg. A. 12, 687: pila contorsit violento spiritus actu, Sen. Agam. 432; hominum aut animalium actu vehiculum adhibemus, Cael. Aurel. Tard. 1, 1.— Hence,
- B Transf.
- 1 The right of driving cattle through a place, a passage for cattle: aquae ductus, haustus, iter, actus, Cic. Caec. 26; Ulp. Dig. 8, 3, 1.—
- 2 A road between fields; a cart- or carriage-way, Dig. 8, 1, 5; 8, 5, 4; 43, 19, 1 al.—And,
- 3 A measure or piece of land (in quo boves aguntur, cum aratur, cum impetu justo, Plin. 18, 59): actus minimus, 120 feet long and 4 feet wide: quadratus, 120 feet square; and duplicatus, 240 feet long and 120 feet wide, Varr. L. L. 5, § 34 Müll.; id. R. R. 1, 10; Paul. ex Fest. p. 17 Müll. Also a division made by bees in a hive, Plin. 11, 10, 10, § 22.
- II The doing or performing or a thing, an act, performance.
- A In gen. (so not in Cic.; for Leg. 1, 11, inst. of pravis actibus, is to be read, pravitatibus; but often in the post-Aug. per.): post actum operis, Quint. 2, 18, 1: in vero actu rei, id. 7, 2, 41: rhetorice in actu consistit, id. 2, 18, 2: donec residua diurni actus conficeret, Suet. Aug. 78; so id. Claud. 30: non consenserat actibus eorum, Vulg. Luc. 23, 51.—
- B Esp.
- 1 Public employment, business of state, esp. judicial: actus rerum, jurisdiction, Suet. Aug. 32; id. Claud. 15, 23; also absol. actus, Dig. 39, 4, 16; 40, 5, 41 al.—
- 2 The action accompanying oral delivery.
- a Of an orator: motus est in his orationis et actus, Quint. 9, 2, 4; 11, 3, 140.—
- b Of an actor: the representation of a play, a part, a character, etc.: neque enim histrioni, ut placeat, peragenda est fabula, modo in quocunque fuerit actu, probetur, Cic. de Sen. 19, 70: carminum actus, recital, Liv. 7, 2: histrionum actus, Quint. 10, 2, 11: in tragico quodam actu, cum elapsum baculum cito resumpsisset, Suet. Ner. 24.—Hence, also, a larger division of a play, an act: primo actu placeo, Ter. Hec. 39: neque minor quinto, nec sit productior actu Fabula, Hor. A. P. 189, and trop. (in Cic. very often): extremus actus aetatis, Cic. de Sen. 2, 5; id. Marcell. 9: quartus actus improbitatis, id. Verr. 2, 2, 6; so id. Phil. 2, 14; id. Fam. 5, 12 al.
tenenentum ‥ in quo unus liberum tenementum habeat, et alius communiam pasture ‥, tertius iter et ~um
~us,anes wænes gangweg
peccata remittat / actibus aut dictis seu solo noxia sensu!
rex ‥ natu nobilis, quamlibet ~u ignobilis
quae laude sunt digna in ejus ~ibus laudans
differt etiam ‥ siquid in ~u vel in sola tihla consistat(
mores antecessorum et ~us imitari non cessant
constantem in omnibus suis ~ibus se habuit
in isto ~u intendo duo facere(
quociens cogniciones armorum in ~ibus bellicis ‥ ostendere voluerint
genera et species ‥ in yle per potenciam fuerunt que postea ~u generationis prodierunt
scrutatores ‥ jurent quod ~um eleccionis sine fraude exequentur
Praxapostolon, hoc est ~us Apostolorum
fames ‥ quae in ~ibus Apostolorum praedicta esse memoratur
de quo ~uum octavo narratur
contigit ut tempore quodam estivo intra septa polyandri ecclesie B. Johannis ‥ larvatorum ‥ et verbis et ~u fieret representacio Domini resurreccionis
arbitrium est ~us legitimus personarum super civili questione et querela quasi in judicio contendentium
ei sicut excommunicato omnis ~us legitimus est interdictus
debent recordare ‥ consuetudines suas antiquas ‥ quandocumque aliquid in ~u seu questione cadat coram quibuscumque justiciariis quod tangat consuetudines ‥ predictas(
ordinavit suum ‥ procuratorem ‥ ad ‥ testes ‥ producendum ‥ et ad quoscumque alios terminos sive ~us judiciales ‥ procedendum
aliquo ~u sive ordinacione per Parliamentum ‥ non obstante(
prout in quodam ~u inde in dicto Parliamento facto plenius apparet
quod rex [per ] decretum parliamenti sui leges suas examinari faciat et cum ~ibus parliamenti per viros ‥ juris peritos collacionari
contingit magistros et scolares ‥ impediri, ita quod ~us scolasticos in quiete ‥ nequeunt exercere(
in ~ibus studialibus proficere
ad omnem gradum et ~um scholasticum ‥ inhabilis habeatur
in omni ~u qui non est incepcio
quod nunquam exerceret ~um doctoratus in universitate
effectus magister in artibus, cum laudabiliter ~us ipsi gradui incumbentes perfecisset
scolastica dogmata cum ceteris ~ibus continue exercentur ad sciencie incrementum
doctor in sacra theologia in ultimo ~u creatus(
aliquid quod nec ~u nec intellectu dissolvi posset
cum id quod nihil in ~u rerum est se videre mentiantur
cum in ~u rerum subsistentiam universalium querere exiguus fructus sit
causa quare aliquid quod est in potentia nondum egreditur ad ~um est defectus alicujus conditionis ex parte agentis vel ex parte patientis
mediante calore nobilissime species et forme ‥ de potencia ad ~um producuntur
~us tripliciter accipitur: uno modo pro forma, secundum quod Aristoteles dicit secundo De Anima quod ‘anima est ~us corporis’, id est forma; ~us aliter sumitur pro operatione, ab hoc verbo ~agere’ dictus, et sic vocatur ab A. ‘~us secundus’[nam forma est ~us primus ‥ ] tertio opponitur potentie, secundum quod dicit sepe quod ~us et potentia sunt opposita; et sic accipitur pro actualitate, secundum quod dicimus rem esse in ~u, id est actualitate, existendi
terminata presencia in aere luminis facit ~um lucidum, absencia vero tenebrosum
ut sue feditatis corrupte intentum sub velamine sanctitatis in ~um produceret
si potencia causaret, idem respectu ejusdem esset ~u et potencia(
sacre theologie doctorem ‥ ~u regentem
omnes servientes mei ~u domestici et commensales
qui ‥ Bononie ~u studet de canonicatu
cum muris ‥ ~u existentibus(
Deus est ~us purus(
est duplex ~us, primus et secundus
- 1. het drijven (v. vee);
- 2. (jur.) recht om vee te drijven, weiderecht, overpad;
- 3. een oppervlaktemaat (= 1260 m²) [quadratus];
- 4. (a) beweging v.h. lichaam, ihb. beweging van iem. die iets uitbeeldt, gebaar; (b) (meton.) uitbeelding, opvoering v.e. stuk of opvoering v.e. rol [fabellarum; scaenarum; tragicus]; (c) akte, bedrijf (v.e. toneelstuk);
- 5. (metaf.) episode, deel; ➤ primus ~ vitae; quartus ~ improbitatis;
- 6. beweging, activiteit; ➤ usque ad extremae vitae finem in actu esse (Sen.);
- 7. (postklass.) vervulling v.e. openbare functie of v.e. openbaar ambt; ➤ ~ rerum;
- 8. (postklass.) daad, handeling, verrichting;
- 9. (eccl.) plur. Āctūs Apostolorum Handelingen (v.d. Apostelen).
行爲。一出戲。田。岸。動。 — quadratus 四畝地。— hominis 年 紀。— minimus 一百二十尺長乃四尺寬之地。 In actibus collocati 大員。現任者。Actus rerum 辦公事。
Suggest a Translation
See an image
Actum agere 畫蛇添足。白费工夫。 Actum est 休矣。無法矣。Actum habere 吿完。Actus furore 甚怒。— reus criminis 吿其罪。— prodigiis 有怪異嚇之。
Suggest a Translation
See an image
Cum... singulis Pastoribus portio gregis sit adscripta quam regat unusquisque et gubernet, rationem sui Actus Domino redditurus. In Actu publico constituti,in Appendice Sermonum de diversis S. Augustini, serm. 3. Hincmarus opusc. 29 :
Jussistis ut... veniret ad causas vestras, id est, ad judicia sæcularia, et suum advocatum de suo capite, videlicet de suo quod ipse egit Actu... donaret.Eadem notione usurpant lex 9. § 2. Cod. de Bonis proscript. ; l. 1. Cod. Theod. de Asses. l. 6. de Honor. l. 3. de Numerar. etc. Jul. Firmicus lib. 3. cap. 13. et 14 ; Concilium Carthag. 1. cap. 6 ; Senator lib. 6. Epist. 12. lib. 7. Epist. 7. 14. 24. etc.
Actoris, seu Comitis, aut Vicarii districtus, vicaria. Vetus Charta apud Perardum in Burgundicis pag. 21 :
Peciola de terra, quæ est sita in Actu Oscarense, in fine Elariacense.Adde Chartam aliam Eremberti pag. 144.
Actus, agri spatium 120. ped.Isidorus lib. 15. cap. 15 :
Actus est minimus latitudine pedum 4. longitudine 160.
Vide Rigaltium ad Gromaticos.Est actus via quæ currus jumentaque ducit Sed per iter sine jumentis et curribus ibis.
Viam in Actum, hoc est, ubi carpenta vel carra ducuntur, similiter biennio amitti et adquiri posse.
Acta Apostolorum, apud Anastasium in sancto Silvestro PP. et in Chron. Besuensi pag. 514. etc. Ita apud Thuribium Astoricensem Episcopum in libris apocryphis recensentur :
Actus S. Thomæ, Actus S. Andreæ, Actus S. Joannis, quos sacrilego ore Leucius conscripsit.
- P. of ago.
- 1 AG-, a driving, impulse, setting in motion: actu inflectit feram: Fertur magno mons actu, with a mighty impulse, V.— Meton., a right of way, right to drive through, C.—Esp., a recital, delivery: fabellarum, L.: carminum, expressive gestures, L.—A part of a play, act: modo, in quocumque fuerit actu, probetur; primo actu placeo, T.: hic restat actus, i. e. this crowning achievement: cognoscere in actu (opp. legere), i. e. to see done, O.
-
…in eam cogitationem necesse est et tu veneris et nos saepe incidimus, hisce temporibus non pessime cum iis esse actum, quibus sine dolore licitum est mortem cum vita commutare quid autem fuit quod illam hoc tempore ad vivendum magno…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…publica sustulissem ; et, si meus stilus ille fuisset, ut dicitur, mihi crede, non solum unum actum sed totam fabulam confecissem. quamquam si interfici Caesarem voluisse crimen est, vide, quaeso, Antoni, quid…
Cicero, Philippicae
-
…ista videntur in primis erogatio pecuniae. de Alexione doleo, sed quoniam inciderat in tam gravem morbum, bene actum cum illo arbitror. quos tamen secundos heredes scire velim et diem testamenti. Scr. in Arpinati xt K…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…quid continuo ipse in Pedi Norbanum, ego Arpinum ; inde exspecto equidem λαλαγεῦσαν illam tuam. tu malim inquies actum ne agas. etiam illum ipsum quem sequimur multa fefellerunt sed ego tuas litteras exspecto. nihil est enim iam…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…in cubili, ut volnus obliget. siquidem homo esset ; sed nihil vidi minus. quaerit enim, quid actum sit Elo quere eloquere, re s Argivum proe lio ut se su stinet. Non po test ecfari ta…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…rei melior Dolabella. tuas xi K. accepi litteras quibus omnia consilia differs in id tempus cum scierimus quid actum sit. et certe ita est, nec interim potest quicquam non modo statui sed ne cogitari quidem. quamquam…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…. de coheredibus Fufidianis nihil fuit quod ad me scriberes ; nam et aequum postulant et quicquid egisses recte esse actum putarem. de fundo Frusinati redimendo iam pridem intellexisti voluntatem meam. etsi tum meliore loco res erant nostrae neque…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…usus plus dignitatis, in illa qua me hic uti noluit minus laboris futurum. quod si nihil aliud esset actum nisi ut hanc causam obtineremus, lege recitata perorassem. neque me illa oratio commovet, quod ait Attius indignum…
Cicero, pro Cluentio
-
…, sine gratia nostra eram ante. quod Idibus et postridie fuerat dictum de agro Campano actum iri non est actum. in hac causa mihi aqua haeret. sed plura quam constitueram ; coram enim. vale, mi optime…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…qua scio me τετυφῶσθαι. sed, ut facis, obsequere huic errori meo. nam quod scribis ἐγγήραμα, actum iam de isto est ; alia magis quaero. Scr. Asturae xi K. Apr. a. .…
Cicero, Epistulae ad Atticum
ACTUSa Roman measure of land, which formed the basis of the whole system of land measurement. The word actus sometimes denotes a way between fields, along which cattle could be driven (Dig. 8, 1, 5; 5, 4, &c.). Varro (L. L. 5.34, Müller) asserts that the name of the measure was derived from this, but couples this remark with an absurd derivation of ager: ut ager quo agi poterat, sic qua agi actus. According to Varro, Columella (Colum. 5.1, 5, on the authority of Varro) and Festus, s. v., the actus simplex or minimus was 120 (Roman) feet long and 4 feet wide. The actus quadratus, or simply actus, was a square of 120 feet each way, containing thus 14,400 square feet. Pliny (Plin. Nat.18.9) says of it: actus in quo boves agerentur cum aratro uno impetu justo (i.e. without turning) ; hic erat cxx pedum. Mommsen (Hist. 1.215) explains actus, the driving, to be properly a measure of labour, denoting the half-day's work, with reference to the marked division of the day in Italy by the noon-tide siesta. The jugerum, or yoking, the double of the actus, would thus denote the day's work. This is far more probable than the earlier explanations. The actus furnishes an example of the combination of the duodecimal with the decimal system, its length being twelve times the standard DECEMPEDAColumella (l. c. § 6) says that the Gauls called the actus quadratus, arepennis; but this could only be an approximate identification, for the actus quadratus is somewhat smaller than the great French arpent and much larger than the small arpent. (Compare ACNA; Niebuhr, Hist. of Rome, vol. ii. Appendix I.)
[A.S.W]ACTUS[SERVITUTES]
A Roman measure of length. It formed the basis of the whole system of land measurement. The actus simplex or minimus was 120 (Roman) feet long and four feet wide. The actus quadratus was a square of 120 feet each way=14,400 square feet (Pliny , Pliny H. N. xviii. 9). The actus is an example of the combination of the decimal with the duodecimal system, its length being twelve times the standard decempeda (q. v.). The actus was half the iugerum. In Hispania Baetica, the actus quadratus was called acna (also written agna, and agnua). Cf. Varro, R. R. i. 10. 2.