antiquitas
antiquitas, age, antiquity
- I In gen.: antiquitas generis, Cic. Font. 14, 31; so Nep. Milt. 1, 1: non vestra (urbs) haec est, quae gloriabatur a diebus pristinis in antiquitate suā? Vulg. Isa. 23, 7.—
- II Spec., ancient time, antiquity.
- A Lit.: fabulae ab ultimā antiquitate repetitae, Cic. Fin. 1, 20, 65: habet ut in aetatibus auctoritatem senectus, sic in exemplis antiquitas, id. Or. 50, 169: antiquitas dat dignitatem verbis, Quint. 8, 3, 24; Suet. Ner. 38 al.—
- B Meton.
- 1 The occurrences of antiquity, the history of ancient times, antiquity: tenenda est omnis antiquitas, Cic. de Or. 1, 5, 18: memoria antiquitatis, id. Brut. 59, 214: antiquitatis iter, id. de Or. 1, 60, 256 al.: antiquitatis amator, Nep. Att. 18, 1 Bremi and Dähne; cf. id. ib. 20 al.—In plur., a title of historical or archaeological works, antiquities; cf. Plin. praef.; Gell. 5, 13: Varro in antiquitatibus rerum humanarum scripsit, etc., id. 11, 1 et saep. —
- 2 Men of former times, the ancients: errabat multis in rebus antiquitas, Cic. Div. 2, 33; cf. Hand, Wopk. Lectt. Tull. p. 209; Cic. Leg. 2, 11, 27: antiquitas melius ea, quae erant vera, cernebat, id. Tusc. 1, 12, 26: fabulose narravit antiquitas, Plin. 12, 19, 42, § 85; 19, 4, 19, § 1 al.—
- 3 The condition or state of former times (eccl. Lat.): Et soror tua Sodoma et filiae ejus revertentur ad antiquitatem suam, Vulg. Ezech. 16, 55 ter.—
- II Esp., with the access. idea of moral excellence (cf. antiquus, II. C.), the good old times, the honesty of the good old times, integrity, uprightness, etc.: P. Rutilius documentum fuit virtutis, antiquitatis, prudentiae, Cic. Rab. Post. 10: his gravissimae antiquitatis viris probatus, id. Sest. 3: haec plena sunt antiquitatis, id. Planc. 18, 45; Sall. H. Fragm. ap. Serv. ad Verg. G. 2, 209: exemplar antiquitatis, Plin. Ep. 5, 15, 1.
obumbratae ~ate legis
alia ‥ flumina predictis ‥ non minora et, nisi sola temporis ~ate, non secunda
rex iste [Henricus I ] ‥ de modernis est, nec ei fecit auctoritatem ~as
libri ‥ ~ate temporis adeo corrumpuntur quod processu temporis ad nichilum redigentur
eandem ecclesiam tenuit de dicto domino J. in capite per ~atem
sacra quae ‥ Bachanalia ‥ nuncupari Veterum ~as verae religionis expers decreverat
dum per successionum seriem ~atem ecclesie temptabo suspicionibus eruere
- 1. oude tijd, oudheid; ➤ antiquitatis monumenta;
- 2. (meton.) (a) mensen uit oudere generaties, de ouden; ➤ ~ tradidit; (b) gebeurtenissen uit de oudheid, geschiedenis v.d. oudheid; (c) (vaak plur.) zeden, gewoonten v.d. oude tijd; (d) de goede oude tijd, ouderwetse degelijkheid; ➤ documentum antiquitatis; (e) hoge leeftijd; (f) oud gebruik [spectaculorum];
- 3. (Sall.) verering [pro Italica gente].
Signanter autem inter orationes vocales et mentales singularem gerebat devotionem ad Psalterium et ad septem Psalmos pœnitentiales cum Letaniis ; et nunquam a juventute percurrens usque ad Antiquitatem, occupationibus quibuscumque non obstantibus, omisit illa dicere.
- antiquus, age, antiquity: generis. — Ancient time, antiquity: factum ex omni antiquitate proferre.—Ancient events, the history of ancient times, antiquity: tenenda est omnis antiquitas: antiquitatis amator, N.—Men of former times, the ancients: antiquitatis memoria: antiquitas melius ea cernebat. — Venerableness, reverend character: eius fani.
-
…fanum spoliatum viderent ii qui Delum incolebant, graviter ferebant ; est enim tanta apud eos eius fani religio atque antiquitas ut in eo loco ipsum Apollinem natum esse arbitrentur. verbum tamen facere non audebant, ne forte ea res…
Cicero, in Verrem
-
…tres partes habet sec. Platonem, duas λογικὸν et ἅλογον sec. Pythagoram et Platonem et Panaetium sqq. antiquitas ἀντίχθων ἀπάθεια v. indolentia saepius vacare perturbatione sim. ἀπαθής perturbatione omni vacuus, vacare sim. sqq .…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…hic iam et satis studiosus et valde cum doctus tum etiam exercitatus orator et cum auguralis tum omnis publici iuris antiquitatisque nostrae bene peritus fuit. L. Domitius nulla ille quidem arte, sed Latine tamen et multa cum libertate…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…enim consulibus, ut in veteribus commentariis scriptum est, Naevius est mortuus ; quamquam Varro noster diligentissi mus investigator antiquitatis putat in hoc erratum vitamque Naevi producit longius. Nam Plautus P. Claudio L. Porcio viginti annis post…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…eruditio libero digna celeritasque et brevitas et respondendi et lacessendi subtili venustate atque urbanitate coniuncta ; tenenda praeterea est omnis antiquitas exemplorumque vis, neque legum ac iuris civilis scientia neglegenda est. Nam quid ego de actione ipsa plura dicam…
Cicero, de Oratore
-
…repetenda, haec scilicet repudianda nominibus veterum gloriantur. Habet autem ut in aetatibus auctoritatem senectus, sic in exemplis antiquitas, quae quidem apud me ipsum valet plurimum. Nec ego id quod deest antiquitati flagito potius quam laudo quod…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…rusticam asperitatem, sed etiam peregrinam insolentiam fugere discamus. Equidem cum audio socrum meam Laeliam facilius enim mulieres incorruptam antiquitatem conservant, quod multorum sermonis expertes ea tenent semper, quae prima didicerunt sed eam sic audio, ut Plautum…
Cicero, de Oratore
-
…, de moribus, de rationibus eis, quibus hominum mentes et incitarentur et reprimerentur, de historia, de antiquitate, de administratione rei publicae, denique de nostro ipso iure civili Hanc enim ego omnem scientiam et copiam rerum…
Cicero, de Oratore
-
…haec Aeliana studia delectant, plurima est et in omni iure civili et in pontificum libris et in xii tabulis antiquitatis effigies, quod et verborum vetustas prisca cognoscitur et actionum genera quaedam maiorum consuetudinem vitamque declarant ; sive quem civilis…
Cicero, de Oratore
-
…verbo me excludi dicebat, a verbo autem posse recedi non arbitrabatur. Cum exemplis uterer multis ex omni memoria antiquitatis a verbo et ab scripto plurimis saepe in rebus ius et aequi bonique rationem esse seiunctam, semperque id valuisse…
Cicero, Pro Caecina