bestia
bestia, a beast, animal
what lies between man and beast?
bestĭa, ae, f. [perh. akin to fera and to belua], a beast (as a being without reason; opp. to man; while animal, = a living being, includes man; bestia includes both fera, the beast as distinguished by fierceness, and belua, as distinguished by its size or ferocity; cf. Doed. Syn. 4, p. 290 sq.).
- I Lit.
- A In gen. (in the classical per. mostly in prose; esp. freq. in Cic., who uses it in its most extended signif., of every kind of living creature excepting man): disserens, neque in homine inesse animum vel animam nec in bestiā, Cic. Tusc. 1, 10, 21; 5, 13, 38; id. N. D. 2, 11, 31; id. Agr. 2, 4, 9: quod si hoc apparet in bestiis volucribus, nantibus, agrestibus, cicuribus, feris... quanto id magis in homine fit natura, etc., id. Lael. 21, 81; id. N. D. 2, 48, 124.—So of the serpent, Plaut. Poen. 5, 2, 75 (1035).—Of the crocodile and other amphibious animals, Cic. l.l.—Of the dog, Cic. Rosc. Am. 20, 56. —Of the elephant (for the more usual belua), Liv. 33, 9, 7.—Of the ass, Suet. Aug. 96.—Of a caterpillar, Plaut. Cist. 4, 2, 62 (732).— Of the ostrich: sequitur natura avium, quarum grandissimi et paene bestiarum generis struthiocameli, Plin. 10, 1, 1, § 1; cf. Dig. 3, 1, 1, § 6; 9, 1, 1, § 10.—With muta, Cic. Fin. 1, 21, 71; Liv. 7, 4, 6 (cf. mutae pecudes, Cic. Q. Fr. 1, 8, 24).—And for the designation of a wild animal, with fera: vinctum ante se Thyum agebat, ut si feram bestiam captam duceret, Nep. Dat. 3, 2 Dähne; Liv. 26, 13, 12; 26, 27, 12; Auct. Her. 2, 19, 29; Just. Inst. 2, 1, 12 sq.—
- 2 As a term of reproach (cf. belua and our beast): mala tu es bestia, Plaut. Bacch. 1, 1, 21 (55); id. Poen. 5, 5, 13 (1292).—And, humorously, of the odor of the armpits (cf. ala and caper), Cat. 69, 8.—
- B Esp., when the contest with animals became more usual in the public spectacles at Rome (not yet customary A.U.C. 583, B.C. 171, Liv. 44, 9, 4), bestia designated, without the addition of fera, a wild beast destined to fight with gladiators or criminals (v. bestiarius; usually lions, tigers, panthers, etc.).—Hence, ad bestias mittere aliquem, to send one to fight with wild beasts, Cic. Pis. 36, 89; so, bestiis obicere aliquem, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 32, 3: condemnare aliquem ad bestias, Suet. Calig. 27; id. Claud. 14: dare aliquem ad bestias, Dig. 48, 8, 11; Gell. 5, 14, 27: ad pugnam bestiarum datus, Gell. l. l. § 10: tradere aliquem ad bestias depugnandas, Dig. l. l.: bestiarum damnatio, the condemnation to fight with wild beasts, ib. 48, 13, 6 al.—Hence the expl.: bestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis et lupis, tigribus et vulpibus, canibus et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus, Isid. Orig. 12, 2, 1 (but cf. supra, 1.).—
- II Transf., as a constellation, the wolf, Vitr. 9, 4 (7) (called by Cic. Arat. 211 or 455, Quadrupes vasta).
1. bestia, ae, f., das Tier, als vernunftloses Wesen (im Ggstz. zum Menschen), I) eig.: A) im Allg.: bestia cicur, fera, Cic.: bestia grandis (v. Eber), Liv.: bestiae terrenae, aquatiles, Cic.: bestiae mutae, Cic.: sus terrestris bestia est., Plaut.: ille Orpheus, immanium bestiarum delenitor, Apul.: bestiarum morsus, Cic.: bestiarum genus, das Tierreich, Plin.: ut bestiis aliud alii praecipui a natura datum est, sic homini multo quiddam praestantius, Cic.: natura alias bestias nantes aquarum incolas esse voluit: alias volucres caelo frui libero; serpentes quasdam; quasdam esse gradientes; immanes alias, quasdam autem cicures, Cic.: adde hydram Lernaeam et draconem Hesperidum! quot bestiae fuerunt immanes, Varr. fr. – als Schimpfwort, Bestie, mala tu es bestia, Plaut. Bacch. 55; vgl. Vulg. ad Tit. 1, 2: u. scherzh. mala bestia, vom Bocksgestank unter dem Arme (caper), Catull. 69, 8. – B) insbes., ein wildes, reißendes Tier, eine Bestie, Ulp. dig. 3, 1, 1. § 6; 9, 1, 1. § 10. Isid. 12, 2, 1 (aber nicht Plin. 10, 1, wo bestiarum genus = Tierreich); namentl. ein zum Kämpfen mit Gladiatoren od. Verbrechern bestimmtes, alqm bestiis obicere, Cic.: alqm ad bestias mittere, zum Kampf mit den wilden Tieren, Cic.: ebenso dare alqm ad bestias, ICt.: condemnare alqm ad bestias, damnatio bestiarum, Verurteilung zum Tierkampf, ICt.: pugnare od. depugnare cum bestiis, ICt.: ad bestias pugnare, Vulg. – II) übtr., ein Sternbild, j. der Wolf gen., Vitr. 9, 5 (7), 1. – ➳ Nbf. bistea, Greg. Tur. hist. Franc. 1, 27: bistia, Greg. Tur. curs. stell. 5.
bestia [sc. draco ] delituit qui desaevire solebat
ubi prius vel ~iae commorari vel homines bestialiter vivere consueverant
sicut ~iarum est nihil velle cum ratione
in hominem seu ~iam seviendo
anime ‥ exponende ‥ devorationi ~iarum agri
una cupa argentea ‥ cum opere levato de leunculis et aliis ~iis
serpentes et scorpiones et alios latentes ~ias
contra horrendam superbiae ~iam
characterem ~ie ‥ in fronte [cf. ]Apoc. xvi 2
qui intellectum jubet principari, videtur jubere principari Deum et leges; qui autem hominem jubet, apponit et ~iam
tunc xviii carucae hominum, modo vii; et hec perdicio fuit per mortem ~iarum
~ias aratorias(
dicit se nullam ~iam propriam habere unde possit arare
cum ~iis caruce(
custumarii qui non habent ~ias carucatarias ad faciendumle benerthe ‥ facient alia opera
clausus est parcus ille, ita quod ~ie damasce non possunt intrare
habebit ~ias suas in herbagio domini(
est ‥ in eisdem boscis quoddam escapium forinsecarum ~iarum
(hornegeld ‥ de quadam consuetudine exacta ‥ de omni ~ia cornuta
pasturabant xx ~ias stauri in parco
~ie ruminantis sc. ovis
in empcione ‥ martorum ‥ et ‥ pro expensis faciendis circa dictas ~ias
quod nullus carnifex ‥ grossas ~ias in Oxonia mactet
non debet venator formidolosus esse, quia varie ~ie morantur in silvis
ibi ‥ parcus silvaticarum ~iarum
parcus ~iis
pro feonatione ~iarum nostrarum(
boscum ‥ claudere bassa haya ‥ ita quod ~ie nostre possint libere ‥ intrare et exire
ad capiendum in ea [foresta ] xl ~ias, tam damos quam cervos
~ie silvestres
currerunt ‥ ad quendam damum, qui non est ~ia de warenna(
tenet in defenso in eadem [chacia ] cervos ‥ et cheverellos, cujusmodi ~ie ad warennam non pertinent
†gressas [l. grossas, ] ~ias cervos et bissas, damos et damas, et hujusmodi tenet in defensoas 208a etc.
duas ~ias grossas vel duos capriolos
transgressiones factas in warenna de volucribus et aliis ~iis warenne
videtur ‥ consilio domini regis quod caprioli sunt ~ie de warenna et non de foresta, eo quod fugant alias feras de foresta(
septem millia ‥ ~ias furure tam in mantellis quam in ~iis minime consutis, ‥ quatuor mantella de squyrell’ continencia mille ~ias ‥
1 bēstĭa, (10) æ, f. , [en gén.] bête [opposée à lʼhomme] : Cic. Tusc. 2, 21 ; 5, 28, etc. || [en part.] pl., bêtes destinées à combattre les gladiateurs ou les criminels : Cic. Pis. 89, etc. || constellation [le loup] : Vitr. Arch. 9, 5, 1.
- 1. dier; wild dier, roofdier, beest;
- 2. (meton.) plur. gevecht met wilde dieren in de arena; ➤ alqm ad -as mittere of condemnare; alqm -is obicere;
- 3. (als scheldw. en scherts.) beest.
Besteetiamnum usurpamus,
Equitatura. Hugo Flaviniac. in Chron. pag. 245 :
Quid enim referam.... fulmen ante conspectus nostros cecidisse, ita ut Bestia cui sedebam igne ipso ustulata, etc.Utitur ibi semel ac iterum.
Marcheant de Bestes, Equorum negotiator, in Charta ann. 1296. ex Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 247. v°. col. 1.
Excipiendo captionem grossorum animalium seu ferarum, quæ communiter Bestiæ bises vocantur.Vide Bisus.
Cæsarfol.
A esté donné congié.... pour mener pasturer leurs blanches Bestes à laynes en prez de messieurs de Corbie.
Pro qualibet Bestia bovina de die solvat denarios duos, et de nocte quatuor.
Beste de fer, dicitur quæ domino non perit. Belloman. MS. cap. 68 :
Mes se je baille ma vaque ou mes brebis en cel maniere, que tout li fruits fussent mien, pour prest de deniers ou d'autres chozes, et les bestes moroient sous le coupes de chelui, qui de par moi les avoit en warde, et je les voloie ravoir par che que il fu convenanchié, che seroit usure ; et de celes usures appele on Bestes de fer, pour che que elles ne pueent morir à leur seigneur.
Socida ad salvum capitalevel
ad caput salvum. Vide in Socida Andr. Sunes. Leg. Scan. lib. 16. cap. 17. Confer Rosenwing. Histor. Jur. Dan. § 60. et Mittermaier. Princip. Jur. Germ. § 293. Germ.
Eisernviehvertrag.
De qualibet Grossa Bestia, quæ portabit trussellum vel mercaturam levabuntur xv. Claromontenses.
Tragin, Vectura, Gall.
Animal de laborenuncupatur ; tametsi potest intelligi de ea, quæ currum trahit. Charta ann. 1240. in Chartul. Campan. fol. 365. col. 1 :
Præterea statuimus, quod si de singulis Bestiis trahentibus nobis et domino regi xij. denarios annuatim in festo S. Remigii persolventur : homo vero qui pecudem trahentem non habuerit, xij. denarios eadem die similiter persolvet.Comput. de bladis comitat. Campan. ann. 1348 :
Des cornages de Bestes traihens de Montigny, 10. razeaux, 2. bichots.Vide in Cornagium.
Viderat dictum Robertum venari in eadem foresta ad Magnam Bestiam.
Præterea eidem Domino Regi et hæredibus ejus quito in perpetuum omnem chaceiam ejusdem forestæ, et Bestiam mortuam.
bēstia ae, f
- a beast, animal: fera bestia, N.: tametsi bestiae sunt (canes): bestiae volucres, birds: mutae, L.: ad bestias mittere alqm, to fight with (in the public spectacles): mala, the odor of the armpits (cf. capra), Ct.
-
…quodam sensu amandi, quam cogitatione quantum illa res utilitatis esset habitura. quod quidem quale sit, etiam in bestiis quibusdam animadverti potest, quae ex se natos ita amant ad quoddam tempus et ab eis ita amantur, ut…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…luctum, exitium illi exilium mihi. hanc videlicet rationem, quam vos divino beneficio homini solum tributam dicitis, bestiae non habent ; videsne igitur quanto munere deorum simus adfecti Atque eadem Medea patrem patriamque fugiens, postquam pater adpropinquat…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…proceritate collorum ; manus etiam data elephantost, quia propter magnitudinem corporis difficiles aditus habebat ad pastum. at quibus bestiis erat is cibus ut aliis generis escis vescerentur, aut vires natura dedit aut celeritatem. data est quibusdam etiam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…sitis. his enim rebus Lacedaemoniorum epulae condiuntur. atque hoc non ex hominum more solum, sed etiam ex bestiis intellegi potest, quae, ut quicquid obiectum est, quod modo a natura non sit alienum, eo contentae…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…est ; ore enim continetur et ad usum apte et ad incolumitatis custodiam. Omnesque sensus hominum multo antecellunt sensibus bestiarum. Primum enim oculi in his artibus, quarum iudicium est oculorum, in pictis fictis caelatisque formis, in…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…quid ab animantibus ceteris differamus, tum ea sequi incipimus, ad quae nati sumus. quam similitudinem videmus in bestiis, quae primo, in quo loco natae sunt, ex eo se non commovent, deinde suo quaeque appetitu…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…in una virute posita cf. bonus, virtus bene beate vivere ac ppassim in l. V, velut bestiae opp. homo in perturbationes non incidunt bibliotheca bonus omnibus virtutibus instructus, sapiens omnes boni beati ac passim usque…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…vestitu. at non Aegyptii nec Syri nec fere cuncta barbaria ; firmiores enim videas apud eos opiniones esse de bestiis quibusdam quam apud nos de sanctissimis templis et simulacris deorum. etenim fana multa spoliata et simulacra deorum de locis…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…philosophi, si poëtae, si sapientissimi viri, qui res publicas constituerunt, qui urbes condiderunt An, dum bestiae loquantur exspectamus hominum consentiente auctoritate contenti non sumus nec vero quicquam aliud affertur cur ea quae dico divinandi genera nulla…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…. Div. Inst. .. Etenim, si nemo est quin emori malit quam converti in aliquam figuram bestiae, quamvis hominis mentem sit habiturus, quanto est miserius in hominis figura animo esse efferato Mihi quidem tanto videtur…
M. Tullius Cicero, De Republica