caelo
caelo, to engrave in relief, make raised work, carve, engrave
- Lit., answering to the Gr. τορεύω, to engrave in relief upon metals (esp. silver) or wory, to make raised work, to carve, engrave; later also, to cast (cf. O. Müll. Archaeol. § 311 sq.; and v. Quint. 2, 21, 8, s. v. caelatura; Fest. s. v. ancaesa, p. 17; Isid. Orig. 13, 4, 1; 19, 7, 4; 20, 4, 7): ab initio sic opus ducere, ut caelandum, non ex integro fabricandum sit, Quint. 10, 3, 18: hanc speciem Praxiteles caelavit argento, Cic. Div. 1, 36, 79: galeas aere Corinthio, id. Verr. 2, 4, 44, § 97: caelata in auro Fortia facta patrum, Verg. A. 1, 640: clipeo quoque flumina septem Argento partim, partim caelaverat auro, Ov. M. 5, 189; cf. id. ib. 2, 6; 13, 684: scuta auro, argento, Liv. 9, 40, 2; Liv.7, 10, 7: vasa magnifica et pretiose caelata, Cic. Inv. 2, 40, 116: vasa caelata, id. Verr. 2, 4, 21, § 45; Liv. 34, 52, 5; 23, 24, 12; centauros in scyphis, Plin. 33, 12, 55, § 156: libidines in poculis, id. prooem. § 4 al.; Liv. 23, 24, 12: caelatum aurum et argentum, Cic. Tusc. 5, 21, 61; id. Or. 70, 232; id. Verr. 2, 2, 52, § 129; 2, 4, 23, § 52; id. Rosc. Am. 46, 133: caelata metus alios arma, Val. Fl. 1, 402: Phorcys caelatus Gorgone parmam, Sil. 10, 175.—
- B To carve or engrave on other materials (cf. caelatura, I. B.); upon wood: pocula ponam Fagina, caelatum divini opus Alcimedontis, Verg. E. 3, 36; in marble: caelavit Scopas pteron ab oriente, Plin. 36, 5, 4, § 31; cf.: (vitrum) argenti modo caelatur, id. 36, 26, 66, § 193; Vitr. 7, 3, 4.—
- II Meton. of other works of art.
- A Of skilful weaving or embroidering: velamina caelata multā arte, Val. Fl. 5, 6.—
- B Of poetry: carmina compono, hio elegos. Mirabile visu Caelatumque novem musis (i. e. a novem musis) opus, * Hor. Ep. 2, 2, 92.—
- III Trop.: quem modo caelatum stellis Delphina videbas, i. e. the constellation, Ov. F. 2, 79.
- 1. drijven, graveren, ciseleren, gegraveerd afbeelden, met reliëfwerk versieren [in auro fortia facta patrum]; borduren [velamina];
- 2. (poët.) kunstig uitvoeren.
- caelum, a chisel; see 2 SAC-, SEC-, to engrave in relief, make raised work, carve, engrave(usu. in silver or copper): speciem argento: galeas aere: caelata in auro facta, V.: flumina Argento, O.: scuta auro, L.: calvam auro, emboss, L.: si quicquam caelati aspexerat, engraved work. —Rarely of wood-carving: pocula Fagina, caelatum opus, V.— Fig., to adorn, finish: Caelatum novem musis opus, by the muses, H.: caelatus stellis Delphin, decked, O.
-
…militum animos molliverant. Ibi primum insuevit exercitus populi Romani amare, potare, signa, tabulas pictas, vasa caelata mirari, ea privatim et publice rapere, delubra spoliare, sacra profanaque omnia polluere. Igitur ii milites ,…
Sallust, Catilina
-
…illa quam tanto pretio nuper mercatus est ut qui praetereuntes quid praeco enumeraret audiebant fundum venire arbitrarentur. quid praeterea caelati argenti, quid stragulae vestis, quid pictarum tabularum, quid signorum, quid marmoris apud illum putatis esse tantum…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…utrum se horum alicuius, qui marmoreis tectis ebore et auro fulgentibus, qui signis, qui tabulis, qui caelato auro et argento, qui Corinthiis operibus abundant, an C. Fabricii, qui nihil habuit eorum, nihil…
M. Tullius Cicero, Paradoxa stoicorum ad M. Brutum
-
…, tamen homines inviti dant, etsi ad salutem communem dari sentiunt, ne quem putetis sine maximo dolore argentum caelatum domo, quod alter eriperet, protulisse. omnia deferuntur. Cibyratae fratres vocantur ; pauca improbant ; quae probarant…
Cicero, in Verrem
-
…copiose profectus erat ut domi prorsus nihil relinqueret ; praeterea pecunias occuparat apud populos et syngraphas fecerat, argenti optimi caelati grande pondus secum tulerat, nam ille quoque sodalis istius erat in hoc morbo et cupiditate ; grande pondus argenti…
Cicero, in Verrem
-
…iubere nomen referri, et tum primum ut opinor istum absentis nomen recepisse. res clara Sicilia tota, propter caelati argenti cupiditatem reos fieri rerum capitalium, neque solum reos fieri, sed etiam absentis. Diodorus Romae sordidatus circum…
Cicero, in Verrem
-
…calamitosa Heraclio, quaestuosa Verri, turpis Syracusanis, miseranda omnibus videbatur nam illud quidem statim curatur, ut quicquid caelati argenti fuit in illis bonis ad istum deferatur, quicquid Corinthiorum vasorum, stragulae vestis haec nemo dubitabat quin non…
Cicero, in Verrem
-
…cui sacra Orphica putantur confici, quintum Nyso natum et Thyone, a quo trieterides constitutae putantur. Venus prima Caelo et Die nata, cuius Eli delubrum vidimus, altera spuma procreata, ex qua et Mercurio Cupidinem secundum natum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…ut ad maiora istius et inlustriora in hoc genere furta et scelera veniamus in hoc fano loricas galeasque aeneas, caelatas opere Corinthio, hydriasque grandis simili in genere atque eadem arte perfectas idem ille Scipio, vir omnibus rebus praecellentissimus…
Cicero, in Verrem
-
…istius avaritia atque iniuria pauperrimus. huic hereditas ad HS facile triciens venit testamento propinqui sui Heraclii, plena domus caelati argenti optimi multaeque stragulae vestis pretiosorumque mancipiorum ; quibus in rebus istius cupiditates et insanias quis ignorat erat in sermone…
Cicero, in Verrem