catena
catena, a chain, fetter, shackle
- I A wooden bracket, brace, etc., for holding two beams together, Cato R. R. 18, 9; Vitr. 7, 3; Pall. 1, 3, 1.—
- II A chain,
- A Used as a fetter, shackle, etc.; usu. in plur. (syn. vincula): catenis vincire aliquem, Plaut. Men. 1, 1, 3 (79); Ov. M. 15, 601 al.: catenas indere alicui, Plaut. Capt. 1, 2, 3 (112): in catenas conicere aliquem, Caes. B. G. 1, 47; Liv. 29, 21, 2: catenas inicere alicui, Cic. Verr. 2, 5, 41, § 106: in catenis aliquem Romam mittere, Liv. 29, 21, 12: in catenis aliquem per urbem ducere, id. 45, 40, 6: eximere se ex catenis, Plaut. Men. 1, 1, 8 (84): rumpere catenas, Hor. S. 2, 7, 71: catenas alicui exsolvere, Tac. H. 3, 31 al.—In sing., Liv. 24, 34, 10; Cat. 64, 297; Verg. A. 6, 558; Hor. S. 1, 5, 65; Curt. 4, 3, 22; 7, 5, 36; Tac. A. 4, 28; 6, 14; Suet. Aug. 94; Sen. Ep. 9, 8; Plin. 34, 15, 43, § 150.—
- 2 Of a chain stopping the entrance of a harbor: catena ferrea valde robusta, Amm.26, 8, 8.—
- 3 Trop., a constraint, fetter, barrier, bond: taetra belua, constricta legum sacratarum catenis, Cic. Sest. 7, 16: compesce animum frenis, catenā, Hor. Ep. 1, 2, 63: validā teneamur catenā, Tib. 4, 5, 15; 4, 1, 117: splendidiore nunc eos catenā sed multo graviore vinctos esse, quam cum, etc., Liv. 35, 38, 10: qui ad superiora progressus est.. laxam catenam trahit nondum liber, Sen. Vit. Beat. 16, 3; id. Tranq. 10, 3.—
- B A chain of gold or silver worn by women as an ornament, Plin. 33, 3, 12, § 40; Paul. Sent. 3, 6, 84.—
- C A series of things connected together, a chain, series, Lucr. 6, 910 (but id. 2, 630, is a false reading for quod armis; v. Lachm.).—
- D Trop.: (praecepta oratoria) in catenas ligare, Quint. 5, 14, 32.
[lapidem ] ipsum alii lapidi ‥ ferreis ~is fortiter ligatum
v chatene majores et minores et j frustrum ferri
in j batella de novo facta cum ~a, †ferrura [? l. serrura ] et ‥ aliis expensis
vinxit virtute draconem, / fortia ferratis constringens vincla catenis
pro reparanda cathena ‥ ursi
pro ij chathenis et ij lyenis emptis ad duos limarios
in †cachenis emptis pro leporariis
arta catenarum constringunt vincla lacertos / necnon et collum nectunt cum crure gemello
boias, ~as,sweorcopsas velhandcopsas
~e quibus sub Herode ligatus fuit Petrus
fregit stapellum ferreum tenens cathenam unde ligatus fuit ad quendam truncum
imprisonavit R. ‥ in cathenis ferreis pro transgressione foreste
quidam serviens ad arma ‥ cum scorta sua, filio et coco, qui in latrociniis ‥ et homicidiis convicti [fuerant ], ille cathena ferrea, ceteri funibus suspendebantur
cathena pro libro S. Cuthberti
pro xxij cathenis ferreis pro libris cathenandis in librario
juramenti nodosis vincla catenis / nititur imprudens verbis constringere falsis
amico ‥ quem mihi ‥ spiritalis necessitudinis famosa adfinitas inmarcescibilis ~a caritatis ‥ copulavit
quod stipites et cathene, quibus fuerat civitas [London’ ] roborata, tollerentur
in parochia S. Mildrithe juxta ~am
infra cathenas ex parte australi
villata de Cestrehunte [] debet ij m. pro navibus captis ad ~am cum viridi Herts
~a in signum ‥ prohibitionis [transitus ] levata fuit ex transversum aque de War’ [] Herts
~as ‥ prohibentes ne navis quevis sine licencia introeat vel exeat
item corona una argentea cum cathenis iij argenteis, cum columba argentea ad eukaristiam
item capsa argentea cum cathena argentea cum diversis reliquiis
~a,racenteah
aurifabro pro deauracione cathene Johannis D., militis
unum circulum, unumsarpe de auro et quandam †catheriam de auro
nullus filus lane mittetur extra villam ad texendum nisi prius videatur in cathena per aldermannos, quod sit in latitudine ut supradictum est
si illud os quod est cathena gule fractum fuerit vel aliquo modo recesserit, medicus brachium infirmi vel humerum elevet et altera manu partem illius ossis elevatiorem superius comprimat
- 1. keten, boei; ➤ ~ ferrea; alqm -is vincire; alqm in -as conicere; alci -as inicere; in -is tenere;
- 2. (metaf.) boei, beperking, dwang [legum];
- 3. (Plin. Mai.) ketting (als sieraad);
- 4. (Gell.) reeks, aaneenschakeling.
鎍鏈 金錬。横板。Plena catenarum quaestio 難辨之理。Catenas ludere 拉手 跳舞。
Suggest a Translation
See an image
esset in complicandis negotiis artifex dirus, seu
in complicandis calumniarum nexibus indissolubilis.
Et quæcunque utilitas in hujusmodi Catenis seu fodinis Salisvel metallorum in quibuslibet fundis Ecclesiæ, etc.
Caterva, si non voce, saltem sensu. Vitæ Petrum Emeritensium tom. 2. Concil. Hisp. pag. 653. col. 2 :
Idemque cum vir illustris Claudius atrium introisset, protinus et illi qui supra memorati sunt, cum ingentibus Catenis populi introierunt, ac deinde salutato viro ex more resederunt.
Intelligatur extranea persona illa, quæ non habitat in ipsa civitate cum foco et Catena.
Concessi eisVide Funda 1.(Pisanis) duo millia Bizanciorum ad fundam et Catenam Acconis singulis annis percipiendorum.
- CAT-, a chain, fetter, shackle: ferrea, Cs.: catenā vinctus, Ta.: collo inserta catena, Cu.: firma, L.: stridor tractae catenae, V.donasse catenam Laribus, i. e. to have been a slave, H.—Usu. plur: alqm vincire catenis, O.: in catenas conicere alqm, Cs.: catenas inicere alcui: alqm in catenis Romam mittere, L.: catenas alcui exsolvere, Ta.: rumpere catenas, H.—Fig., a constraint, fetter, barrier, bond: belua constricta legum sacratarum catenis: validā teneamur catenā, Tb.: mille adde catenas, clauses of obligation(in a bond), H.
-
…filiae harum altera occisa, altera capta est. C. Valerius Procillus, cum a custodibus in fuga trinis catenis vinctus traheretur, in ipsum Caesarem hostes equitatu insequentem incidit. Quae quidem res Caesari non minorem quam ipsa victoria…
Julius Caesar, Gallic War
-
…castris Ariovistus conspexisset, exercitu suo praesente conclamavit quid ad se venirent an speculandi causa Conantes dicere prohibuit et in catenas coniecit. Eodem die castra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit. Postridie eius diei…
Julius Caesar, Gallic War
-
…reliquisses, filium tecum haberes, te neque praesens filius de liberum caritate neque absens pater de indulgentia patria commonebat catenas habebat hospes tuus Aristeus, Dexonis filius. quid ita prodiderat classem. quod ob praemium deseruerat. quid Cleomenes…
Cicero, in Verrem
-
…et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent ; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu…
Julius Caesar, Gallic War
-
…suis propriis periculis terruisset. hanc taetram immanemque beluam, vinctam auspiciis, adligatam more maiorum, constrictam legum sacratarum catenis, solvit subito lege curiata consul, vel, ut ego arbitror, exoratus vel, ut non nemo putabat…
Cicero, pro Sestio
-
…, nauarchos vocari iubet. qui nihil metuerent, nihil suspicarentur, statim accurrunt. iste hominibus miseris innocentibus inici catenas imperat. implorare illi fidem praetoris, et quare id faceret rogare. tum iste hoc causae dicit, quod…
Cicero, in Verrem
-
…perferendam ; transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine ; ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae ; pelles pro velis alutaeque tenuiter confectae, hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Sicilia detulit ; lacrimis ego huc, non gloria inductus accessi, ne falsa damnatio, ne carcer, ne catenae, ne verbera, ne secures, ne cruciatus sociorum, ne sanguis innocentium, ne denique etiam exsanguia corpora…
Cicero, in Verrem
-
…habere solebat et emissarium. veniunt Syracusas parentes propinquique miserorum adulescentium hoc repentino calamitatis suae commoti nuntio ; vinctos aspiciunt catenis liberos suos, cum istius avaritiae poenam collo et cervicibus suis sustinerent ; adsunt, defendunt, proclamant, fidem…
Cicero, in Verrem
-
…omnium gentium et abiit Hieremias prophetes in viam suam et factum est verbum Domini ad Hieremiam postquam confregit Ananias propheta catenam de collo Hieremiae prophetae dicens vade et dices Ananiae haec dicit Dominus catenas ligneas contrivisti et facies pro eis catenas…
Vulgate, Latin Vulgate
CATE´NAdim, CATELLA(ἅλυσις dim. ἁλύσιον, ἁλυσίδιον), a chain. The true chain in which the metal links are joined together by soldering can be traced as far back as the 8th century B.C.; and beyond that, relics of the Bronze age show rings interlaced by very laborious processes without the aid of solder. This is seen especially in the bronze bits of primitive antiquity which have been discovered in Italy [FRENUM]. In the classical period the art of chain-making was quite as well understood as in modern times, and the variety of patterns was as great. The specimens of ancient chains which we have in bronze lamps, in scales [LIBRA], and in ornaments for the person, especially necklaces [MONILE], are equally elegant and ingenious. Besides a plain circle or oval, the separate link is often shaped like the figure 8, or as in the accompanying cut from a steel-yard in the British Museum, a figure 8 with one of its loops turned at right angles to the other. We find also a bar with a circle at each end, and other forms, some of which are here shown. The links are also found so closely entwined that the chain resembles plaited wire or thread, like the gold chains now manufactured at Venice. This is represented in the lower figure of the woodcut.
The chains which were of superior value, either on account of the material or of the workmanship, are commonly called catellae, the diminutive expressing their fineness and delicacy, as well as the smallness of their size. These ornamental chains were sometimes given as rewards to the soldiers (Liv. 34.31), but they were commonly worn by women (Hor. Ep. 1.17, 55; Pollux, 10.167; Philippides, fragm. 32, Meineke), either on the neck (περὶ τὸν τράχηλον ἁλύσιον, Menand. fr. 252, Meineke), round the waist (Plin. Nat.33.40), or over one shoulder, as in some of the pictures from Herculaneum and Pompeii. They were used to suspend pearls, or jewels set in gold, keys, lockets, and other trinkets (Petron. 67, quoted under CAPSA).
[J.Y] [W.W]dim. Catella (ἄλυσις, dim. ἀλύσιον, ἀλυσίδιον). A chain.
Thucydides informs us that the Plataeans made use of “long iron chains” to suspend the beams which they let fall upon the battering-rams of their assailants. (See aries.) Under the Romans, prisoners were chained in the following manner: The soldier who was appointed to guard a particular captive had the chain fastened to the wrist of his left hand, the right remaining at liberty. The prisoner, on the contrary, had the chain fastened to the wrist of his right hand. Hence dextras insertare catenis means to submit to captivity: leviorem in sinistra catenam. The prisoner and the soldier who had the care of him (custos) were said to be tied to one another. Sometimes, for greater security, the prisoner was chained to two soldiers, one on each side of him. If he was found guiltless, they broke or cut asunder his chains. Instead of the common materials, iron or bronze, Antony, having got into his power Artavasdes, king of the Armenians, paid him the pretended compliment of having him bound with chains of gold ( Paterc. Vell.ii. 82).
Chains which were of superior value, either on account of the material or the workmanship, are commonly called catellae (ἀλύσια), the diminutive expressing their fineness and delicacy as well as their minuteness. The specimens of ancient chains which we have in bronze lamps, in scales (see Libra), and in ornaments for the person, especially necklaces (see monile), show a great variety of elegant and ingenious patterns. Besides a plain circle or oval, the separate link is often shaped like the figure 8, or is a bar with a circle at each end, or assumes other forms, some of which are here shown. The links are also found so closely entwined that the chain resembles plaited wire or thread, like the gold chains now manufactured at Venice. This is represented in the lower figure of the illustration.
These valuable chains were sometimes given as rewards to the soldiers; but they were commonly worn by ladies, either on the neck or around the waist; and were used to suspend pearls, or jewels set in gold, keys, lockets, and other trinkets.