collum
collum, the neck
- I Prop., the neck, of men and animals: accipite si vultis hoc onus in vostros collos, Cato, l.l.: anseris, Lucil. l.l.: pavonis, Varr. l. l.: columbarum, Lucr. 2, 802; cf. Cic. Ac. 2 (Luc.), 7, 19; id. N. D. 2, 47, 122 al.: in collum invasit, fell upon the neck, id. Phil. 2, 31, 77: amplexu petebat, Cael. ap. Quint. 4, 2, 124: pendentia bracchia collo, Tib. 3, 6, 45; Verg. A. 1, 715: collo dare bracchia circum, id. ib. 6, 700: implicuit materno bracchia collo, Ov. M. 1, 762: colloque infusa mariti, id. ib. 11, 386; cf. id. ib. 14, 585: cingere colla lacertis, id. A. A. 2, 457: complecti lacertis, id. M. 10, 407: captare lacertis, id. H. 8, 93: adducere lacertis, id. M. 6, 625 et saep.: avaritiae poenam collo et cervicibus suis sustinere, Cic. Verr. 2, 5, 42, § 108: conjecta vincula collo, Ov. Tr. 4, 1, 83: collum in laqueum inserere, Cic. Verr. 2, 4, 17, § 37; cf. Hor. Ep. 1, 16, 37: monstri angere, Stat. Th. 4, 827: aptare vincula collo, Ov. M. 10, 381: colla assuescere servitio, Verg. G. 3, 167: tonsori committere, Cic. Tusc. 5, 20, 58.—Hence,
- 2 In partic.
- a As a symbol of servitude: dare colla triumpho, Prop. 2 (3), 10, 15: eripe turpi Colla jugo, Hor. S. 2, 7, 92.—
- b (As in Engl., it costs him his neck, etc.) A symbol of life: actum'st de collo meo, Plaut. Trin. 2, 4, 194 (595); cf.: posuit collum in Pulvere Teucro, Hor. C. 4, 6, 11.—
- c Collum torquere, obtorquere, obstringere alicui, legal t. t., to seize by the neck and drag before a tribunal or to prison: priusquam obtorto collo ad praetorem trahor, Plaut. Poen. 3, 5, 45 (790) (cf.: obtortā gulā de convivio in vincla abripi jussit, Cic. Verr. 2, 4, 10, § 24); Plaut. Curc. 5, 3, 15 (693); Liv. 4, 53, 8.—
- II Meton., of the neck of a flask, bottle, Cato R. R. 88, 1; Phaedr. 1, 26, 10; Plin. 17, 21, 35, § 161; 28, 11, 48, § 174.—Of the poppy, Verg. A. 9, 436.—Of the middle part of Mount Parnassus, Stat. Th. 9, 643.
allidens libentissime / solo tenus saepissime / curvatam colli cervicem / capitis atque verticem
~um capitis et genua crurum sicut viventis hominis
~um,sweora velswura
si quis in ~o [(AS: ] plagieturon Pam sweoran
Anglorum erat consuetudo quod ‥ sacerdos benedictum gladium ~o militis ‥ imponeret
multi ad muros fugerunt, saltant et ~a frangunt
meri sive ysofagus est via cibi in ~o
cum tantae supputationis imminens desperatio ~a mentis compresserit
hujusmodi facinoribus sua ~a, abjecto levi jugo Christi, subdentes
iniquitates ‥ imponens ~o suo quas ‥ in hominem Dei commiserat
ejus [Domini ] / subjiciat sua colla jugo
Angli debuerunt ‥ erubescere qui submittunt ~a omni conculcanti
gypsa ‥ / caerula pestiferis extollit colla venenis
[psittaci ] puniceus colli torques rutilare virorem / cogit
~um cameli
est matrici duplex orificium, exterius quod semper est patulum et dicitur ~um matricis ‥
ex lapide exeunte in ~o vesice
stranguria est constriccio ~i vesice cum urina guttatim mingitur
tunica indutus ‥ clausa et usque ~um pedis demissa
in ij peciis ferri emptis pro emendacione ~i fusilli molendini aquatici
spendelhalx
in ~o fusilli ‥ molendini defracto reparando et grossando cum ferro ad idem empto
- 1. hals, nek; ➤ colubriferum ~ (v. Medusa); invadere in -um alcis iem. om de hals vallen; -o dare bracchia circum; cingere -a lacertis; -um dare zich onderwerpen; -um (ob)torquere resp. obstringere alci bij de kraag pakken en voor het gerecht slepen;
- 2. hals v.e. fles of v.e. vaas;
- 3. (poët.) stengel;
- 4. (Mel.) bergrug.
Collo suo usque ad mercatum malefactorem, quem quis occuluerit,
deportare, in Capitulari de Ministerialibus Palatinis edit. Baluzianæ cap. 3.
Collumconstringitur. Diarium Belli Hussitici apud Ludewig. tom. 6. Reliq. MSS. pag. 144 :
In armis suis in prætorio se repræsentare evocantur, sub Pœna Colli, aut alias a civitate bannitione.
Hals, col. 783. Ita etiam intelligendum.
pilorioreos puniendi. Charta ann. 1292. apud Schwart. in Hist. finium princip. Rugiæ pag. 223 :
Cum omni jure ac utilitate, cum advocatia, precaria, moneta, cum judicio manus et Colli.Vide in
Coilum 1.
Pedes contractos et ad invicem retortos habuerat : itaque ambulando non pedis plantam, sed quod vulgariter Collum dicitur, super terram ponebat.
collumportatur. Convent. Saonæ ann. 1526 :
Pro qualibet sarcina et unoquoque Collo seu fascio omnium, denarios sex monetæ Saonæ.Occurrit ibi non semel.
Habebit etiam hominem qui explectabit ad Collum nemus de Broeis ad omnia necessaria domus suæ.
Item pro quadam peste et uno Collo, et tribus coclearibus bosci, v. sol.Vide Colum 3.
- the neck: in collum invasit, fell upon the neck: collo dare bracchia circum, V.: maternum, O.: complecti lacertis, O.: poenam collo sustinere: colla fovet, i. e. rests, V.: in laqueum inserere: laqueo pressisse, H.: aptare vincula collo, O.: colla servitio adsuescere, V.: caput et collum petere, to strike at vital parts: cameli adiuvantur proceritate collorum: sibila colla attollens (serpens), V. — Fig.: eripe turpi Colla iugo, H.: obtorto collo ad subsellia reducere: alcui collum torquere, drag to prison, L.: posuit collum in Pulvere Teucro, i. e. fell, H.—The neck (of a flask or bottle), Ph.; (of the poppy), V.
-
…rumore malo, non augure doctus ; vidi ego me quaeso teste negare potes vidi ego te toto vinctum languescere collo et flere iniectis, Galle, diu manibus, et cupere optatis animam deponere labris, et quae deinde meus…
Propertius, Elegies
-
…si modo sum caelesti stirpe creatus, ede notam tanti generis meque adsere caelo. Dixit et inplicuit materno bracchia collo perque suum Meropisque caput taedasque sororum traderet oravit veri sibi signa parentis. Ambiguum, Clymene, precibus Phaethontis an…
Ovid, Metamorphoses
-
…aversus, habebat. Luce sinit pasci ; cum sol tellure sub alta est, claudit et indigno circumdat vincula collo. frondibus arboreis et amara pascitur herba, proque toro terrae non semper gramen habenti incubat infelix limosaque flumina potat…
Ovid, Metamorphoses
-
…inmenso restabas, Nile, labori. Quem simul ac tetigit, positis in margine ripae procubuit genibus resupinoque ardua collo, quos potuit solos, tollens ad sidera vultus et gemitu et lacrimis et luctisono mugitu cum Iove visa queri…
Ovid, Metamorphoses
-
…reliquit, sic deus in flammas abiit, sic pectore toto uritur et sterilem sperando nutrit amorem. Spectat inornatos collo pendere capillos et quid, si comantur ait. Videt igne micantes sideribus similes oculos, videt oscula, quae…
Ovid, Metamorphoses
-
…nuntii beati visam te incolumem audiamque Hiberum narrantem loca, facta, nationes, ut mos est tuus, applicansque collum iucundum os oculosque saviabor. o, quantum est hominum beatiorum, quid me laetius est beatiusve Varus me meus…
Catullus, Carmina
-
…vultus et gemitu et lacrimis et luctisono mugitu cum Iove visa queri finemque orare malorum. Coniugis ille suae conplexus colla lacertis, finiat ut poenas tandem, rogat in que futurum pone metus inquit ; numquam tibi causa doloris haec…
Ovid, Metamorphoses
-
…. Supprimit extemplo vocem firmatque soporem languida permulcens medicata lumina virga. Nec mora, falcato nutantem vulnerat ense qua collo est confine caput, saxoque cruentum deicit et maculat praeruptam sanguine rupem. Arge, iaces, quodque in tot…
Ovid, Metamorphoses
-
…; basis autem trianguli, quam efficiunt grues, ea tamquam a puppi ventis adiuvatur ; eaeque in tergo praevolantium colla et capita reponunt ; quod quia ipse dux facere non potest, quia non habet ubi nitatur, revolat ut…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…propinquique miserorum adulescentium hoc repentino calamitatis suae commoti nuntio ; vinctos aspiciunt catenis liberos suos, cum istius avaritiae poenam collo et cervicibus suis sustinerent ; adsunt, defendunt, proclamant, fidem tuam, quae nusquam erat neque umquam fuerat…
Cicero, in Verrem