ciborium
ciborium, a drinking-cup
- a drinking-cup (made like the large leaves of the Egyptian bean), Hor. C. 2, 7, 22.
hasta ejus [nimphee ] ‥ est similis †cinolia [v. l. cinolio, (?) l. civolio ]
κιβωρίῳ
ciburium, tumba
cibborium,þæs heahalteres ofergeweorc
Constantinus ‥ fecit [Rome ] ecclesiam B. Petro. ‥ inclusit corpus B. Petri et exornavit serius altare ejus et arcam ex auro fulvo et fecit cyburium ex columnis porphyreticis et auro mundissimo
[Anacletus ] ecclesiam B. Petri ‥ spoliavit, cyboreum quoque quod Leo papa construxerat destruxit
quatuor pilarios erexit, id est utrinque duos; ‥ duos apposuit, ut hinc et inde tres essent in ordine; super quos et murum exteriorem alarum, arcus et fornicem decenter composuit, id est, tres claves utrimque. clavem pro toto pono ~io, eo quod clavis in medio posita partes undecunque venientes claudere et confirmare videtur
factum est ~ium inter quatuor pilarios principales, in cujus ~ii clavem videntur quodammodo chorus et cruces convenire. duo quoque ~ia hinc et inde ‥ facta sunt
crucem utramque ‥ consummavit et ~ium quod desuper magnum altare est volvit
- 1. (Hor.) drinkbeker van metaal;
- 2. (eccl.) kelk; hostiekelk;
- 3. (eccl.) altaarbaldakijn.
tegimen, et
umbraculumaltaris. Alcuinus Poem. 117 :
Illud autem quatuor columnis, iisque præaltis attollebatur, et in fastigiatam formam eductum totum altare contegebat. Raynerius in Historia Translationis SS. Martyr. Euticetis et Acutii :Hoc quoque Ciborium Farculfus fecer at Abbas.
Cujus claustri prominens pulcritudine decenti fastigium, columnis ambitum purpureis, sculptarum vario schemate figurarum insignitum, argenteum bajulat, quod vulgo Ciborium dicitur, nitens pyraterium : sub cujus Umbraculo altare similiter statuitur, argenteis undique redimitum tabulis, etc.Vita sancti Baculi Episcopi Surrentini :
Ciborium quatuor columnis innixum supra altare fieri cura diligenti præcepit.Anastasius in sancto Gregorio PP. pag. 44 :
Hic fecit Ciborium B. Petro Apostolo cum columnis suis quatuor ex argento puro.Ita passim pag. 46. 62. 67. 68. 90. 128. 131. 132. 133. 134. 143. 186. etc. edit. Reg. S. Chrysostomus homil. 42. in Acta Apostolorum, enarrans verba illa :
Faciebat delubra argentea Dianæ :Καὶ πῶς ἐνὶ ναοὺς ἀργυροῦς γενέσθαι, ἴσως κιβώρια μικρά . Quomodo possibile erat fieri delubra argentea ? fortassis ædiculas et coopercula, quæ Ciboria vocant.
Postquam autemVita S. Odilonis Abb. inter Acta SS. Benedict. sæc. 6. part. 1. pag. 687 :Diaconus altare..... incensaverit..... juxta columnam Ciborii stans, thuribulum Converso reddit, a quo et incensatur, etc.
Incœpit etiam Ciborium super altare S. Petri, cujus columnas vestivit ex argento cum nigello pulcro opere decoratas.Rursus occurrit pag. 541. in Vita B. Richarii Abbat.
Ciborium illuminatur, et ad majorem Missam omnes cappis utuntur.Et cap. 77 :
Ad octavum responsorium 24. cerei de Ciborio accenduntur.
Ciboreumlegitur. Hariulfum in Vita S. Angilberti Abb. inter Acta SS. Bened. sæc. 4. part. 1. pag. 115. et sæc. 5. pag. 109. ubi de B. Tutone Episcop. Ratispon.
Item præcipimus ut sursum super altare ad latitudinem et longitudinem altaris pannus lineus albus extendatur, ut defendat et protegat altare ab omnibus immunditiis et pulveribus descendentibus.Ceremonial. Episcopor. lib. 1. cap. 12 :
Quod baldachinum etiam superstatuendum erit, si altare sit a pariete sejunctum, nec supra habeat aliquod Ciborium ex lapide aut ex marmore confectum. Si autem adsit tale Ciborium, non est opus umbraculo, etc.Adde cap. 14. Necrologium Ecclesiæ Carnotensis :
3. Id. Decemb. obiit Conanus Britannorum Comes, pro cujus anima Berta Comitissa mater ejus altare hujus Ecclesiæ decoro exornavit Ciborio.
Ciborium, habetur apud Gillebertum Lunicensem Episcopum de Usu Ecclesiastico :
Cimbarium, id est altaris umbraculum.Hispani
Cimboriodicunt.
Cimboriumtom. 4. Concil. Hisp. pag. 176 :
Fiat processio, quæ exiens de Choro in viam circuli se extendant apud altare majus B. Mariæ infra Cimborium.Berntenii Chronic. Marienvod. apud Leibnit. Scriptor. Brunsvic. tom. 2. pag. 453 :
In cujus capsæ medio, in posteriore parte inter Reliquias sub Cymborio, postea fecit capsulam pro solemnius atque commodius servando Dominici Corporis pretiosissimo Sacramento.
Fecit autem et Civorium ex argento supra altare sanctæ Ecclesiæ Ursianæ.
Eδificatus Est Hanc Civorius Sub Tempore Domino Nostro Λioprando Rege.
Chiboire, eadem notione, in Mirac. B. M. V. Mss. lib. 1 :
Ciboria plerumque Sanctorum corporibus imposita legimus, quod ea sub altaribus recondi solerent, proindeque una cum altaribus unico umbraculo tegerentur. Glossator Hist. Scholasticæ lib. 3. Reg. cap. 3 :Li fiex au bon roy Charlemaine.... Nous donna sainte Leochade ; Là fu grant tans en no Chiboire Leis saint Maart, leis saint Gregoire.
Habet etiam quatuor(columnas) in altari præter illas quæCiborium sepulcri(S. Petri) sustentant. Hoc enim sepulcrum sub altari collocatum valde rarum habetur.
dicitur in Epistola Adriani PP. ad Carolum M. quæ est 59. tom. 3. Hist. Fr. Illud autem construxerat Leo III. ut auctor est Anastasius in ejus Vita, et Baron. ann. 1130. Meminit etiam Vita Urbani V. PP. apud Bosquetum pag. 184.Ciborium S. Petri
Cum B. Lamberto Patrono fieret novumCiborium , exterius argento et auro coopertum, inter quem(sic) ejus collocaretur feretrum, levatus est B. Florebertus.
De auro et gemmis extractas et redimitas sortiuntur pyxides et capsulas, Ciboria, et pyramides.Et in versibus eidem operi præfixis :
Et cap. 6. ejusdem libri 2.Extruo pyramides, Ciboria , colligo flores :Spargo super tumulos Sanctorum carne sacratos.
Et o quam digne, quam congrue, Regum Reges, profecto pauperes spiritu, post habitationem cum habitantibus Cedar, operosissima ex auro et argento, ac lapidibus pretiosissimisInfra :Ciboria et regias habent pyramides, quæ quadam similitudine arcæ Noë a latitudine excrescentes angustantur in altitudine : quia ignea virtus eas extra homines igne sancti Spiritus ardentes et dilatatos in visceribus Christi Jesu per mandatorum Dei latitudinem, per viam vitæ angustam et ascensu difficilem, ad interminabilis gloriæ evexit altitudinem. In forma quippe pyramides virtus ignea inCiboriis , quibus a cubis nomina sunt indita, pensatur animæ perfectio cubica.
InQuæ quidem licet prolixiora eo adduximus, ut præter ciboriorum formam, etiam vocis etymon, secundum viri doctissimi sententiam, licet minus probabilem, Lectori indicaremus. Hinc in ciboriis reposita SS. corpora legimus, apud Anselmum in Episc. Leod. cap. 30. Hugonem Flavin. in Chron. pag. 166. in Vita S. Morandi apud Lambecium lib. 2. Comment. de Bibl. Cæsarea pag. 897. Vide Descriptionem ciborii ædis S. Marci Venetiis apud Sansovinum et Stringam in Venetia lib. 1. cap. 41. 42. et Ambrosianæ Basilicæ Mediolanensis apud Puricellum in Monumentis ejusd. Basilicæ pag. 127. et seqq.Ciborii vero forma conoide, quæ columnarum sustentatur columine, etc.
Speciali autem suo patrono Emmerammo pro gratiarum actione contulitVide ibi notam doctorum editorum quam fere exscripsimus.(Arnolfus) totum palatii ornatum, in quo erat Ciborium quadratum, cujus auro tectum tabulatum, fastigium serto gemmarum redimitum. Corpus vero ad geminæ specimen dilectionis, similitudinem habens superioris et inferioris, sustentatur aureis octo columnellis, quæ et ipsæ tot virtutum seu beatitudinum instar exponunt.
flasconemesse censuit.
Die crastina Octavæ SS. Sacramenti debet celebrari Missa de Requiem ad majus altare pro Domino Papa Clemente VII. quondam Episcopo Morinensi, qui dedit Ecclesiæ Morin. quandam cappam notabilem, ac vas seu Ciborium deauratum ad deferendum Corpus Dominicum in die SS. Sacramenti altaris.
Le suppliant print dedens le Ciboire ung calixe avec lequel estoit enveloppée une petite boite dedens laquelle estoit le corps de Nostre Seigneur.Charta ann. 1526. in Chartul. prior. S. Oricoli Sindun. fol. 25. v° :
Lequel Cocquet a prié et requis audit Adam Briffaut que son plaisir feust lui permettre de pouvoir mettre... une lampe devant le Siboingne de l'église dudit Senuc.Infra :
Ciboingne.
Quatuor pilarios erexit, id est, utrinque duos : peracta hieme duos apposuit, ut hinc et inde tres essent in ordine, super quos et murum exteriorem alarum, arcus, et fornicem decenter composuit, id est, claves utrinque. Clavem pro toto pono Ciborio, eo quod clavis in medio posita partes undecunque venientes claudere et confirmare videtur.Infra :
Factum est itaque Ciborium inter quatuor pilarios principales, in cujus Ciborii clavem videntur quodammodo Chorus et cruces convenire. Duo quoque Ciboria hinc et inde ante hiemem facta sunt.
Ciboriumin Ordinario MS. Abbatiæ Piperacensis ann. 1301 :
Diaconus debet recipere benedictionem a Domino Abbate, genibus flexis, et postea ascendunt Cyborium, et Diaconus cantat Evangelium.In pluribus Arverniæ locis
Ciborylingua patria locus est concameratus, in quo reponuntur ossa defunctorum.
Majestatem sanctæ Mariæ I. vestita cumCiborio cum uno cristallo. (Thesaur. eccl. Claromont. an. 980, mus. arch. dep. p. 39).
- , κιβώριον, a drinking-cup, H.
CIBO´RIUM(κιβώριον) properly is the shell of the Egyptian bean plant (colocasia), the bean itself being called κύαμος. These shells, and indeed the leaves too (Plin. Nat.21.87), were made into drinking cups (Nic. ap. Athen. 72 a), and were no doubt of the same shape as the original shell, broad at the top and becoming narrow towards the bottom (Didym. ap. Athen. 11.477 e). From their shape they appear very similar to that kind of cup called ᾠοσκύφιον, if we may adopt the acute emendation of Ussing (De nominibus vasorsum Graecorum, p. 133) in Didymus (l. c.). They were smooth and large (Hor. Od. 2.7, 22), and often were wrought in a costly manner (Athen. 11.477 e). No certain specimen of one can be given. For the meaning of ciborium in ecclesiastical Latin, see Dict.of Christ.Antiq., art. ALTAR.
[L.C.P](κιβώριον). Properly the shell of the Egyptian bean-plant (colocasia), the bean itself being called κύαμος. These shells, and indeed the leaves, too, were made into drinking-cups, and were, no doubt, of the same shape as the original shell—broad at the top and becoming narrow towards the bottom. They were smooth and large (Homer Od. ii. 7, 22), and often were wrought in a costly manner (Athen. xi. 477 e). No certain specimen of one can be given. In ecclesiastical Latin, ciborium means the vessel used to hold the Host, or consecrated wafer, during mass.