clamare

clamare [CL] 1 to make a loud noise. b to cry aloud, exclaim. c to protest. d to shout (in order to start game for the chase). e to cry (wares for sale). f (w. havoc) to cry havoc, give the order to plunder. g (trans.) to express by shouting. h (w. pro) to call for. clamat barbita bombis Aldh. VirgV 2789; ventus ibi clamat, sed philomena silet H. Avr. Poems 20. 12.  b sonantibus / licet clamet concentibus Carm. Aldh. 5. 62; coepit ‥ ~are his quae sibi ministrabant, petens ut lucernam ‥ extinguerent Bede HE IV 8; 9‥ fremit, ‥ gemit, ~at, grymetteþ, ‥ ~at, þotrað WW; philosophia ‥ in Salomone ~asse videtur: “divitias ‥ ne mihi dederis” [Prov. xxx 8] Gir. TH intr. p. 4; ante Dei faciem devota silentia clamant Vinsauf PN 878; s1404 clericus ‥ in hanc vocem ~at: “pater sancte, sic transit gloria mundi” Ad. Usk 90.  c dum fieret collectio, ~abat ecclesia, libertatem suam reposcens (Leg. Ed.) GAS 637.  d 1289 in expensis venatorum in chacea, cum puero locato ad ~andum Ac. Swinfield 16.  e 1300 (v. costardius).  f 1399 bona regia ‥ vastavit et clamando havok fideles homines ‥ spoliavit Misc. Scrope 296.  g ~are ‥ jubilacionem Wycl. Ver. II 152 (v. Christianismus b).  h ~abant ‥ cives ‥ pro consuetudinibus suis, quod ‥ emebant animalia ‥ (Leg. Ed.) GAS 669; s1454 [fratres] qui de ecclesia ‥ recesserant ‥ ~antes instancius pro regressu Reg. Whet. I 138. 2 to proclaim, announce publicly; b (w. quod); c (w. indir. qu.). d to proclaim as an outlaw or sim.. 1218 mandatum est vicecomiti ‥ quod nundinas ‥ ita teneri et ~ari faciat Pat 157; 1221 quod mercatum ‥ ~ari facias et teneri ‥ ibidem singulis septimanis per diem Veneris Cl 455b; 1242 feriam illam ‥ clammari faciant et teneri RGasc I 94 (= CalPat 349); 1221 R. ‥ bedellus ville hoc ~avit per preceptum eorum. et bedelli defendunt totum, et R. similiter defendit totum et quod hoc nunquam ~ari audivit ab aliquo SelPlCrown 115; s1262 ut ‥ ipse [major] ea faceret ~are in civitate et firmiter observare Leg. Ant. Lond. 56; 1227 pax ~ata fuit per totum comitatum, quod omnes libere tenentes venirent ‥ ad placitum BNB III 650 (cf. ib. in marg: nota quod assise capi possunt postquam pax puplice ~ata fuerit); Garl. Dict. 126 (v. attaminare 2a); 1265 hii qui robberias ‥ fecerint post pacem publice in regno ~atam Cl 132; 1437 J. B., pauper clericus, est communis luctator et sectatur luctaciones ~atas Stat. Linc. II 396.  b 1218 ~ari facias per totam feriam ‥ quod nullus mercator ‥ vendat [etc.] Pat 153; 1221 fecerunt ~ari in villa quod non esset ita audax aliquis qui ‥ abbati ‥ aliquam mercandisam venderet SelPlCrown 115; 1229 ~ari faciatis et prohiberi ne quis mercator extraneus ‥ moram faciat [etc.] et quod ‥ quilibet mercator alienigena ‥ exeat Cl 244; 1269 preceptum fuit quod in posterum ~aretur quod iiij galones venderentur ad j d. CBaron 73; usque publice ~atum fuit per servientem de Banco quod omnes offerentes se ibidem ad placitandum ‥ recederent ‥ usque ad crastinum Hengham Magna 8 p. 32.  c quam sit ‥ simoniacum prelatos ecclesiasticos ‥ pactionaliter eligere, canones aperte ~ant Gir. Spec. III 4.  d qui exulem paverit ‥ det regi c s., nisi se purgaverit quod illum nescisset expulsum ~atum, quod Angli dicunt gecydne utlage (Inst. Cnuti) GAS 319; 1229 quia idem R. non venit ad pacem domini regis ad standum inde recto, preceptum est vicecomiti quod ~are eum faciat et exigere in comitatu suo CurR XIII 2247; 1305 gentes ‥ de morte predicta ‥ ~ate et forbannizate RGasc III 461. 3 a (w. obj. & compl.) to call, name. b to summon. c to challenge. d to call upon, invoke. e (w. ad or dat.) to appeal to. f (w. warrantum) to vouch to warranty. a regnator ‥, / quem clamant Ini certo cognomine gentes Aldh. CE 3. 36; factum est ut pro dapsilitate diceretur profusus qui ante ~abatur astrictus W. Malm. Glast. 117; s1087 Willelmus non se ~at regem sed subregulum Higd. VII 5 (cf. (v. 6d infra)).  b extemplo socias in bellum clamo cohortes Aldh. Aen. 75 (Crabro) 8; venit qui ~aret eum ad regem Bede HE III 23 (cf. ib. V 3: ~avit me foras).  c s1388 in presenti parliamento iiij milites Francie miserunt et ~averunt iiij milites Anglie ad hastiludium apud Calesiam in forma guerre Knighton Cont. II 260.  d tunc populi passim clamabant voce Tonantem Aldh. VirgV 590.  e si adversum nos ad Deum ~ant Bede HE II 2; c1131 de terris de quibus ad me ~averint rectum eis tenebo (Ch. Hen. I) GAS 525; cum ~at quis domino regi aut ejus justitiis de feodo vel libero tenemento suo Glanv. I 5; s1347 cives Calesie ‥ voce lugubri ~averunt ad regem E. pro misericordia Knighton II 51.  f de eis ~at regem ad warant DB II 60; 1167 ~ant regem warantum quod non tenuerunt villam ad firmam Pipe 194. 4 (mon.) to accuse (in chapter). considentibus fratribus in capitulo ‥, si ~atur aliquis qui commune cum ‥ pluribus nomen habeat, nisi ~ans ita discernat ‥ ut nulla dubitatio possit esse, omnes qui ejusdem nominis sunt cujus est ille qui ~atur statim debent surgere Lanfr. Const. 173 (cf. (v. clamator 2)); cum aliquis murmuraverit quando alius in capitulo ~atus fuerit, judicetur quasi conscius alicujus privati sceleris. nemo presumat loqui in ipso capitulo nisi ~ando alium aut ~atus ab alio Inst. Sempr. xxx; c1220 ~atis de supradictis et veniam petentibus fiat unius coreptionis disciplina Cap. Arr. 269; jubetur ~atus, audito nomine suo, nihil respondere sed veniam petere Ad. Scot OP 607; 1234 qui alium voluerit ~are, illud faciat cum caritate, et ~atus clamorem suscipiat cum devotione Vis. Bury 734; sanguine ‥ minuti ‥ ~ari non solent in capitulo Cust. Westm. 13; abbati licitum est monachum reprehendere, eundem ~are, quod nec priori nec alii licet Obed. Abingd. 346. 5 to maintain, assert (a claim): a (w. quod); b (w. acc. & inf); c (w. inf.). a s1126 ~avit quod ipse J. ‥ nec propter litteras ‥ Pascalis neque Calixti ‥ quicquam obediencie ‥ voluit exhibere H. Cantor 30v; 1350 ~ant quod eadem villa [Macclesfield] sit liber burgus Gild Merch. II 171.  b Anglorum populus Gurmundum ~at Hiberniam subjugasse Gir. TH III 38; s1190 archiepiscopus ordinationem et consecrationem electi ‥ ~abat ad jus ecclesie Dorobernensis spectare Diceto YH 78; 1206 vina illa que sua esse ~at Pat 63b; domum ‥ ~at ‥ Gilbertus sibi pertinere State Tri. Ed. I 58; dum clamat mensem Junius esse suum Gower VC I 2.  c a1190 super j hida ‥ quam ~abat per breve de recto tenere de domo A. Chr. Abingd. II 236; ire sacer miles clamaverat in Paradysum Garl. Tri. Eccl. 104; 1271 occasione liberorum tenementorum que Judei regni nostri ~abant habere in terris, ‥ redditibus et aliis tenuris (Lit. Regis) Leg. Ant. Lond. app. 235; 1286 abbas ‥ ~at currere cum leporariis suis in terris ‥ infra warennam SelPlForest 131; 1292 (v. clamitare 2); 1293 quesiti qua libertate clamant uti in ‥ civitate MGL II 70; 1431 pro eo quod W. F. ~at habere et tenere ‥ j mesuagium (Indent.) Amund. I 267. 6 to claim (as one’s own); b (w. super or versus); c (w. tamquam or sim); d (w. compl.; cf. 3a and 5b supra). abbas ~at socam hujus villae DB I 275; s1126 totam Britannie provinciam sibi usurpando ~antes H. Cantor 30v; s1191 nullam hereditatem in illo regno poterunt ~are G. Ric. I 184; 1194 de ecclesia ‥ cujus advocacionem Theobaldus ‥ ~at CurR RC I 1; ecce! Thomas de H. ‥ ~ans senescaldiam Brakelond 128; 1220 nichil ~at in ea custodia SelPlCrown 138; 1297 nisi aliquis veniat qui jus hereditarium possit inde †~iare CourtR Hales 354; 1325 quem statum ~ant in communa pertinente ad tenementa sua CBaron 143; 1385 venerunt pro libertate ~anda Mem. York I 44; 1476 preter terras ‥ ad feodifirmam ~atas ExchScot 327.  b hanc terram ~at Hugo super Azelinam, dicens eam habere injuste DB I 218; s1062 Eboracensis archiepiscopus ‥ profiteri jussus est se nullum jus ‥ subjectionis super eum deinceps velle ~are Fl. Worc. I 221; 1130 de terra quam J. ‥ ~abat versus eum Pipe 154; a1200 de ij bovatis terre ‥ quas A. P. ~at versus eos per breve ‥ de recto CurR I 5; 1217 si de jure quod ~o in ‥ manerio versus ‥ dominum regem loqui voluero Pat 107.  c si quis venerit rem ut suam ~ans [OF: pur clamer la chose] (Leis Will.) GAS 499; si ~averit quis vivum averium quasi furto sibi surreptum Ib. 507; c1225 N. H. quem ~avi tanquam nativum et fugitivum meum Ch. Sal. 102.  d 1228 episcopus Bath’ attornavit W. ‥ contra E. ‥ et A. ‥, quos ~at nativos suos Cl 107. 7 (w. quietum) to quit-claim, release (person, from claim, obligation, or charge). b to release (claim, right, or title). c to quit-claim (land, tenement, rent, payment, or obligation); d (w. quiete); e (w. liberum). c1070 ~o eos quietos amodo ab omnibus querelis et sciris et hundredis Regesta I p. 120; 1130 episcopus debet cc et xl li. ut rex ~et eum quietum de superplus militum episcopatus Pipe 44; ‘perdono illi’, vel ~o quietum hunc vel illum de hoc vel illo’ (Forma brevis) Dial. Scac. I 6B; 1182 comes Flandrensis ~avit quietum regem H. filium meum de omnibus conventionibus que inter eos erant (Lit. Regis) Diceto YH 11; 1203 venit appellans et retraxit se et quietum ~avit ipsum R., ita quod ipse et alii appellati de vi adjudicati fuerunt quieti inde SelPlCrown 33; c1210 si quis velit servum suum liberum facere ‥, quietum illum ~are debet a jugo servitutis sue per manumissionem (Artic. Lond. Retr.) GAS 491; 1240 me ‥ ecclesias communie capituli A. collatas ‥ ab omnibus ‥ exactionibus ad me ‥ pertinentibus ‥ liberas, quietas imperpetuum ~asse et immunes Reg. Aberd. I 15; c1290 ipsos a recepcione talium clericorum de cetero quietos ~o (Ch. Prioris Brecon) Arch. Cambr. 4th S. XIII 297; 1451 de qua summa pecunie tenemus nos bene pacatos ‥ et dictos abbatem suosque assignatos quietos inde ~amus Reg. Dunferm. 435; 1542 predictum N. ‥ et assignatos quittum et quittos ~o Form. S. Andr. II 10.  b a1123 ~avit quietam calumpniam quam habuit de se ‥ versus B. ‥ de j acra terre Cart. Merton 429; hujus [G. abbatis, ob. 1146] tempore Emma de B. et filius ejus Hugo quietum ~averunt quicquid calumnie habebant in B. G. S. Alb. I 78; 1203 (v. clamantia 2b); 1219 predictus J. remisit et quietum ~avit de se et heredibus suis predicto S. et heredibus suis totum jus et clamium quod habuit in predicta terra BNB II 17; s1259 [rex Anglie] quietum ~avit regi Francie totum jus et clamium quod habuit in Normannia Leg. Ant. Lond. 43; c1269 nos resignasse et quietum ~asse ‥ abbati de conventui de D. ‥ totum jus et clamium quod habuimus vel habere poterimus super jure patronatus de Laweder Dryburgh 8; a1300 quitum [sic] ~avi ‥ abbati ‥ chaciam Reg. Malm. II 306; 1334 statum suum inde alicui non remisit seu quietum ~avit RScot 270b; 1439 quod ‥ quietum [sic] ~emus ‥ archiepiscopo omnimodas acciones, sectas, querelas et demandas quas versus eum ‥ habere poterimus Bekynton I 46.  c a1123 ut ‥ ~arent Bernardo ‥ quietam terram illam de calumpnia sua de rege tenendam Cart. Merton 422; a1135 ~o eam [terram] quietam de hostagio (Ch. Regis) Chr. Abingd. II 81; predictus R. quietam ~avit predicto G. communam de H. ‥, et pro concordia et quieta clamantia dedit predictus G. sepedicto R. xx m. argenti Glanv. VIII 3; 1196 quietum ‥ ~avimus omne id quod custodes Turris nostre London’ ‥ percipere solebant de ‥ kidellis (Ch. Ric. I) Foed. (ed. 1816) I 7; s1196 rex Anglie quieta ~avit regi Francie castellum de Gysorcio et totum Wogesin Normannicum R. Howd. IV 3; 1200 cum venirent parati leges suas facere, ipse quietas ~avit eis leges et cepit homagia eorum SelPlCrown 39; a1215 vendidi et dimisi et imperpetuum quietam ~avi a me at ab heredibus meis ‥ quandam soppam AncD A 2722; 1200 quietam ~avimus ‥ †comes [l. comiti] A. firmam quam recepit de ‥ dominicis nostris in com. Norhamt’ Pat 240; 1233 quietas ~averunt ‥ decimas quas habere solebant Cart. Lindores 25; 1347 xl li. ‥ cum omni jure et clameo que ‥ nobis competebant, in perpetuum remisimus et quietum [sic] ~avimus Pri. Cold. 32; 1451 ad resignandum, sursum reddendum ac pro nobis et heredibus nostris pure et simpliciter quietum ~andum in manus vestre magnificencie quendam annuum redditum v marcarum Reg. Dunferm. 436.  d s1090 resignatis castris et quiete ~atis M. Par. Min. I 39; s1259 comitissa L., aliis quiete ~antibus, partem suam ‥ pro filiis suis quietam non concessit Flor. Hist. II 425; 1494 sciatis me ‥ quiete ~asse ‥ Thome ‥ jus meum in maneriis ‥ FormA 396.  e c1150 eandem terram ‥ abjuravit et liberam deinceps ~avit S. Benedicto et ecclesie Cart. Rams. I 258; 1240 (v. 7a supra).