compositio
compositio, a putting together, connecting, arranging, composition
- A putting together, compounding, connecting, arranging, composition, adjustment, etc.
- A Prop.: unguentorum, Cic. N. D. 2, 58, 146: membrorum, id. ib. 1, 18, 47.—Fig.: varia sonorum, Cic. Tusc. 1, 18, 41: rerum, id. Off. 1, 40, 142: magistratuum, id. Leg. 3, 5, 12: medicamentorum, Sen. Ep. 8, 2: remediorum, id. Ben. 4, 28, 4.—Hence,
- 2 Esp., concr., in medic. lang., a compound, mixture, Cels. 5, 26 fin.; 6, 6, 16; Plin. 23, 8, 77, § 149; Veg. 1, 17, 16. Thus the title of a writing of Scribonius: Compositiones medicae.—
- B Trop.
- 1 A connection, coherence, system: disciplinae, Cic. Fin. 3, 22, 74.—
- 2 A drawing up in writing, composition: juris pontificalis, Cic. Leg. 2, 22, 55.—
- b κατʼ ἐξοχήν, a proper connection in style and position of words, arrangement, disposition: compositio apta, Cic. de Or. 3, 52, 200: tota servit gravitati vocum aut suavitati, id. Or. 54, 182; cf. id. Brut. 88, 303; Auct. Her. 4, 12, 18: lege Ciceronem: conpositio ejus una est, pedem servat lenta, Sen. Ep. 100, 7; 114, 15; in Quint. very freq.; cf. the 4th chap. of the 9th book: De compositione.—
- II A laying together for preservation, a laying up of fruits, Col. 12, 26, 6; 12, 51, 1; in plur.: rerum auctumnalium, id. 12, 44, 1.—
- B Trop., a peaceful union, an accommodation of a difference, an agreement, compact: pacis, concordiae, compositionis auctor esse non destiti, Cic. Phil. 2, 10, 24; id. Rosc. Am. 12, 33; Caes. ap Cic. Att. 9, 13, A, 1; Caes. B. C. 1, 26; 1, 32; 3, 15 fin.; Dig. 28, 16, 6.—
- III A bringing together or matching of combatants: gladiatorum, Cic. Fam. 2, 8, 1.
alia sunt in quorum generatione requiritur ~o, ut sensibilia, que ~onem habent eorum ex quibus fiunt membra officialia . ‥ unde sunt ‥ sensibilia in alio [genere ] quam vegetabilia
prohibemus ‥ sanctimoniales ‥ torturam capillorum et ~onem capillorum facere(
per estimationem tum fit ~o, tum fit divisio; sed non est secundum estimationem componere aliqua nisi prius apprehenduntur extremitates illius ~onis
sequitur de fallacia ~onis; et est ~o disjungendorum conjunctio, id est eorum que sunt digna dividi
igitur non potest in intellectu apprehensio esse terminorum et ~o eorum quin stet conformitas illius ~onis ad terminos. ‥ hec autem conformitas ~onis ad terminos est veritas ~onis
cum dicit [Anselmus ] quod que sunt presencia in eternitate nunquam possunt non esse ibi presencia, sed presencia in tempore possunt non esse ibi presencia, vel intelligit in sensu ~onis et de dicto vel in sensu divisionis et de re
in eadem [Westmonasterii ] ecclesia sepultus est, quam ipse illo ~onis genere primus in Anglia edificaverat quod nunc pene cuncti ‥ emulantur
inter omnia alia [monasteria ] totius Anglie artificiosa ~one et eximia pulchritudine hoc precellebat
qui [hoc signum eneum ] Marcum appellant, hanc ~onis causam assignant
Johanni W. ad ~onem cujusdam libri cartarum et munimentorum, vj s. viij d.
exquisite de pietate nobis disseruit, internos forsitan animi sui motus verborum ~one ‥ ostentans
figmenta, i. plasmatio, mendacia,hiwunga, lignes , varia figura, ~o
veritati potius inniti voluimus quam falsa ~one seduci
ex essentia et accidentibus quaedam ~o
si [summa essentia ] per partes est in singulis, non effugit partium ~onem et divisionem
sciendum est quatuor elementa convenisse in ~onem corporis primi Ade
metallum est quedam essentia que dicitur secunde ~onis ‥, sciendo quod generatur ~one argenti vivi, sulphuris et terre(
~o illa que est ex genere et substantiali differentia, non est nisi dicta ~o ad similitudinem et proportionem ~onis constantis ex materia et forma
quod ~o materie prime et forme prime sit secunda actio Creatoris, et quod sit prima ~onum simplicissima et una, et quod compositum per istam actionem est primum unum in genere entium
ubi non addit unum supra alterum, ibi non est ~o vel diversitas aliqua; ergo in plantis esset pura simplicitas et nulla ~o
ostendam tibi secundam ~onem, quod sc. proporcioA adB componitur exC adF etE adD
sunt ‥ praepositiones quae ‥ in ~one figurarum corrumpunt annexas orationum partes ‥, ut ‘perficio’, ‘praecipio’ ‥
proprietatis vocabulum velut ex caelesti consilio ‘Guth-lac’ percepit, quia ex qualitatis conpositione adsequentibus meritis conveniebat
apud Grecos quedam ~ones inveniuntur, quibus eleganter et proprie res significantur; apud Latinos autem eedem res duabus aut pluribus dictionibus ‥ designantur
~onem sisamorum
mirum igitur malitiam, quam in nullo trium per se reperies, in trium tamen ~one non evitari
maturitatem provectiorem quam purior honestas, ‥ confirmatior virtus, honorabilior ~o pacificat
hanc meae ~onis ac confirmationis breviculam
inter nos ratum habetur cyrographum secundum ~onem inter nos factam
affidavit se hanc ~onem fideliter servaturum
~o et pax
ut hec ~o realis sit et non personalis
ut ~o prescripta ‥ suum robur ‥ obtineat ‥ reservavimus nobis ‥ jurisdictionem ‥ ad †compellandum [? l. compellendum ] partes ‥ ad observationem ejusdem ~onis. ‥ et ad majorem evidentiam ut prescripta ~o non personalis sed more reali inter ecclesias facta esse dinoscatur, presenti scripto in modum cyrographi confecto sigillum nostrum ‥ duximus apponendum
~o demonstrat et recitat statum preteritum, facta concordia sine pena et mutatione
tempore hujus R. [ob. 1237 ] facta est illa ~o que ‘convenit’ dicitur
electi xij ‥ tales ‥ ediderunt ~ones quas postmodum Ordinaciones statuerunt appellari
in [studencium ] indenturis et ~onibus
in ediccione ~onis realis inter partes nullatenus apposuit patronus sigillum suum
omnes mortis illius ~onem [(AS: ] conjectent in communeþone were
si ipse moriatur vel occidatur, hereditas vel ~o filiis suis vel dominis juste proveniat(
supplicat ‥ ut ~o sua diminuatur ad v li.
in ~onem pro annali ‥ et veste superiori solvantur lx s. tantum
- 1. het samenbrengen [gladiatorum; magistratuum];
- 2. samenstelling (uit verschillende bestanddelen) [remediorum];
- 3. ordening, structuur, inrichting;
- 4. het schriftelijk opstellen [iuris pontificalis];
- 5. het bijleggen, beslechten, verzoening [per compositionem];
- 6. (retor. t.t.) woordschikking, zinsbouw [apta; verborum].
Si quidem forsitan talis fuerit ipse liber homo, ut non habeat unde Compositionem facere possit, tunc publicus debet eum dare in manu mariti, et ipse in eum faciat vindictam in disciplina vel venditione.Litteræ Johannis Franc. Regis ann. 1356 :
Item quod dicti Consules tertiam partem condempnacionum et Compositionum, que fient in dicto loco Avinionesi per judicem nostrum Lauraguesii, possint exigere et levare, quousque ex ipsis receperint usque ad valorem sexaginta marcharum argenti convertendarum in reparatione Castri novi Regii supradicti, dum tamen condempnaciones seu Compositiones supradicte perveniant ex delictis seu excessibus delatis per Consules supradictos, vel per alios habitantes dicte ville, remanente nobis toto residuo, videlicet duabus partibus Condempnacionum seu Compositionum earumdem.Vide Componere 2.
Avons Compositionné et accordé avecques ledit Henry..... à sis vins cinq livres Tournois. Compositionvero, Tributi species, in Lit. ann. 1380. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 480. art. 16 :
Et que durant le temps dessus dit, ilz soient exemps, francs et quictes de toutes Compositions, subsides, maletoutes, aides, etc.Vide supra Componere 2.
Presentari fecit..... confectiones, martiapanes,Compositiones in albarellis. (Diar. Burch. 8, 454, an. 1492).
- compono, a putting together, connecting, arranging, composition: unguentorum: membrorum: anni, of the calendar—A matching: gladiatorum.—Fig., connection, coherence, systemdisciplinae.—A drawing up, composition: iuris.—In rhet., a proper connection, arrangement: apta.—An accommodation, agreement, compact: compositionis auctor: legatos de compositione mitti, Cs.
-
…et quod inluminatum genere verborum ; quamquam id quidem finitimum est numero, quia per se plerumque perfectum est ; compositio autem ab utroque differt, quae tota servit gravitati vocum aut suavitati. Haec igitur fere sunt in quibus rei…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…remitterent ipsi de maritimis custodiis ; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impedimento. Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum…
Julius Caesar, Civil War
-
…dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore ; nam et ordinem sic definiunt compositionem rerum aptis et accommodatis locis ; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt ; tempus autem actionis opportunum Graece εὐκαιρία…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…explicatione naturae intellegi potest. Sed iam sentio me esse longius provectum, quam proposita ratio postularet. verum admirabilis compositio disciplinae incredibilisque rerum me traxit ordo ; quem, per deos inmortales nonne miraris quid enim aut in natura ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…numerus appareat. deinde, quod dicitur in oratione numerosum, id utrum numero solum efficiatur, an etiam vel compositione quadam vel genere verborum ; an sit suum cuiusque, ut numerus intervallis, compositio vocibus, genus ipsum verborum…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…sunt. ad quos sensus capiendos et perfruendos plures etiam quam vellem artes repertae sunt ; perspicuum est enim quo conpositiones unguentorum, quo ciborum conditiones, quo corporum lenocinia processerint. Iam vero animum ipsum mentemque hominis rationem consilium prudentiam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…fusum sit, appareat et hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…, seroque ea sentire coepisset quae multo ante provideram, inferrique patriae bellum viderem nefarium, pacis, concordiae, compositionis auctor esse non destiti, meaque illa vox est nota multis Vtinam, Cn. Pompei, cum C .…
Cicero, Philippicae
-
…etiam, ut cum venustate moveatur, ut ei qui in armorum tractatione versantur, sic verbis quidem ad aptam compositionem et decentiam, sententiis vero ad gravitatem orationis utatur. Formantur autem et verba et sententiae paene innumerabiliter, quod…
Cicero, de Oratore
-
…manifesto quid a nobis de industria fiat et occurretur satietati. Et quia non numero solum numerosa oratio sed et compositione fit et genere, quod ante dictum est, con cinnitatis compositione potest intellegi, cum ita structa verba sunt…
M. Tullius Cicero, Orator