oratio
oratio, a speaking, speech, discourse, language, faculty of speech, use of language
such as the man is, so is his speech
since this speech was held, everyone has changed their mind
- I In gen., the connection of words to express thought: non est autem in verbo modus hic, sed in oratione, id est, in continuatione verborum, Cic. 3, 42, 167.
- 1 Speech, the power or faculty of speech, the habit or use of language: quae (ferae) sunt rationis et orationis expertes, Cic. Off. 1, 16, 50: natura vi rationis hominem conciliat homini et ad orationis et ad vitae societatem, id. ib. 1, 4, 12.—
- 2 Speech, language, utterance; opp. to fact, action, etc.: lenitudo orationis, mollitudo corporis, Cic. Tusc. 5, 16, 46: idque videns Epicurus re tollit, oratione relinquit deos, id. N. D. 1, 44, 123: qui sunt leves locutores ... eorum orationem bene existimatum est in ore nasci, non in pectore, Gell. 1, 15, 1: nam quid te igitur rettulit beneficum esse oratione, si ad rem auxilium emortuum est, Plaut. Ep. 1, 2, 19 (122): ut in vitā, sic in oratione, nihil est difficilius quam quid deceat videre, Cic. Or. 21, 70: qualis homo ipse esset, talem ejus esse orationem; orationi autem facta similia, factis vitam, id. Tusc. 5, 16, 47: partes igitur orationis secundum dialecticos duae, nomen et verbum, parts of speech, Prisc. 2, 4, 15.—
- 3 Hence, a mode of speaking; a kind, manner, style of speech; language: quin tu istanc orationem hinc veterem atque antiquam amoves. Nam proletario sermone nunc utere, Plaut. Mil. 3, 1, 155 (750): nam opulenti cum loquuntur pariter atque ignobiles, eadem dicta eademque oratio aequa non aeque valet, Enn. ap. Gell. 11, 4, 3: quam tibi ex ore orationem duriter dictis dedit, id. ap. Non. p. 512, 8: aliam nunc mihi orationem despoliato praedicas, Plaut. As. 1, 3, 52 (204): Creta est profecto horum hominum oratio, quam orationem hanc aures dulce devorant, id. Poen. 5, 2, 9 (969): (Andria et Perinthia) non ita sunt dissimili argumento, sed tamen Dissimili oratione, Ter. And. 11.—Esp. (in gram.): oratio obliqua, indirect speech, the use of dependent clauses in citing the language of others: quam (orationem) obliquam Pompeius Trogus exposuit (opp. to conciones directae), Just. 38, 3, 11.—Hence,
- 4 Mode of speech, language, use of language, style: mollis est enim oratio philosophorum, Cic. Or. 19, 64: (fabulae) tenui oratione et scripturā levi, Ter. Phorm. 5: ut Stoicorum est astrictior oratio aliquantoque contractior, quam aures populi requirunt, sic illorum (Peripateticorum) liberior et latior, quam patitur consuetudo judiciorum et fori, Cic. Brut. 31, 120: orationem Latinam efficies profecto legendis nostris pleniorem, id. Off. 1, 1, 2; cf. id. ib. 1, 1, 1.—
- 5 Esp., the language of any people or nation: Timaeus in historiis quas oratione Graecā composuit, Gell. 11, 1, 1: semper cum Graecis Latina (exempla) conjunxi ... ut par sis in utriusque orationis facultate, Cic. Off. 1, 1, 1.—
- II In partic., formal language, artificial discourse, set speech (opp. to sermo, ordinary speech, conversational language): mollis est oratio philosophorum et umbratilis, nec verbis instructa popularibus nec vincta numeris, sed soluta liberius: itaque sermo potiusquam oratio dicitur. Quamquam enim omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio dignata nomine est, Cic. Or. 19, 64; cf.: et quoniam magna vis orationis est eaque duplex, altera contentionis, altera sermonis, contentio disceptationibus tribuatur judiciorum, contionum, senatus, sermo in circulis, disputationibus, congressionibus familiarium versetur, sequatur etiam convivia, id. Off. 1, 37, 132.—Hence,
- B A set speech, harangue, discourse, oration: (oratio) ut gravis, ut suavis, ut erudita sit, ut liberalis, ut polita, ut sensus, ut doloris habeat quantum opus sit, non est singulorum articulorum: in toto spectantur haec corpore, etc., Cic. de Or. 3, 25, 96; cf. the context: illam orationem disertam sibi et oratoriam videri, fortem et virilem non videri, id. ib. 1, 54, 231: hanc habere orationem mecum principio institit, Ter. Hec. 381: pleraeque scribuntur orationes habitae jam, non ut habeantur, Cic. Brut. 24, 91: non est haec oratio habenda apud imperitam multitudinem, id. Mur. 29, 61: ignarus faciundae ac poliendae orationis, id. de Or. 1, 14, 63: in orationibus hisce ipsis judiciorum, contionum, senatus, id. ib. 1, 16, 73: quanta illa, di immortales, fuit gravitas, quanta in oratione majestas! sed adfuistis, et est in manibus oratio, id. Lael. 25, 96: qui orationem adversus rem publicam habuissent, eorum bona in publicum adducebat, Caes. B. C. 2, 18, 5: ab adulescentiā confecit orationes, Nep. Cat. 3, 3: Catonis aliae acerbae orationes extant, etc., Liv. 39, 42, 6: oratio plebi acceptior, id. 3, 69: accurata et polita, Cic. Brut. 95, 326: longa, Liv. 34, 5: acris et vehemens, Quint. 5, 13, 25: admirabilis, Cic. de Or. 3, 25, 94: angusta et concisa, opp. collata et diffusa, id. Or. 56, 187: aspera, tristis, horrida, neque perfecta neque conclusa, opp. laevis et structa et terminata, id. ib. 5, 20: circumcisa et brevis, Plin. Ep. 1, 20, 4: rotunda et undique circumcisa, Quint. 8, 5, 27: cohaerens, Cic. de Or. 3, 44, 173: concinna, id. ib. 3, 25, 98: stabilis, opp. volubilis, id. Or. 56, 187.—
- III Transf.
- A The power of oratory, eloquence: tantam vim habet illa, quae recte a bono poëtā dicta est, flexamina atque omnium regina rerum oratio, ut non modo inclinantem excipere aut stantem inclinare, sed etiam adversantem ac repugnantem ut imperator fortis ac bonus capere possit, Cic. de Or. 2, 44, 187: satis in eo fuisse orationis atque ingenii, id. Brut. 45, 165: non enim verendum est ne te in tam bonā causā deficiat oratio, Lact. 2, 3.—
- B Prose (opp. to poetry): et in poëmatis et in oratione, Cic. Or. 21, 70.—
- C (In gram.) A sentence, a clause expressing a complete sense: oratio est ordinatio dictionum congrua sententiam perfectam demonstrans, Prisc. 2, 4, 15: oratio dicitur liber rhetoricus, necnon unaquaeque dictio hoc saepe nomine nuncupatur cum plenam ostendit sententiam, id. ib.: defectio litterae, et syllabae, et dictionis, et orationis, id. 17, 1, 5.—
- D (Under the empire.) An imperial message, rescript: orationes ad senatum missae, Suet. Ner. 15: oratio principis per quaestorem ejus audita est, Tac. A. 16, 27: orationesque in senatu recitaret etiam quaestoris vice, Suet. Tit. 6; cf. id. Aug. 65.—
- E A prayer, an address to the Deity (eccl. Lat.): respice ad orationem servi tui, Vulg. 3 Reg. 8, 28: per orationes Dominum rogantes, id. 2 Macc. 10, 16: pernoctans in oratione Dei, id. Luc. 6, 12.—Also absol., prayer, the habit or practice of prayer: perseverantes in oratione, Vulg. Act. 1, 14: orationi instate, id. Col. 4, 2; cf. Gell. 13, 22, 1.
facete satis et ad hominem magis quam ad ~onem ‥ respondit
quod grammatici Graece schema vocant nos habitum vel formam vel figuram recte nominamus, quia per hoc quodam modo vestitur et ornatur ~o
provintiales ‥ leni ~one cohibens
ex ejus ore flueret salsi leporis ~o
versus districtus ‥ in scansione pedum numquam ~onem accomodat integram. ‥ praebet Arator exemplum: ‘mortalisque sibi studium proponat origo’ ; ‥ nulla ~o integra in quolibet pede reperta est
illa canina littera R semper aspere sonat, nisi cum in media parte ~onis post vocalem inchoat syllabam
non facile ‥ reperies qui historiis illius gentis Latina ~one texendis animum dederit
partes ~onis primus Aristoteles duas fertur tradidisse, deinde Donatus octo definivit
partes ~onis sunt octo: ‥ nomen, pronomen, verbum, adverbium, participium, conjunctio, praepositio, interjectio
partes ~onis
interjectio est pars ~onis indeclinabilis
ut evangelica provulgatur ~o date et dabitur vobis
brevitas Hebraici sermonis ut, sine pronomine demonstrativo et verbo substantivo que ad plenum ~onis sensum necessaria sunt, sola ponerentur nomina, coegit
magna pars errorum circa ~ones et argumenta oritur ex malo intellectu terminorum
ista ~o ‘Socrates dicit falsum’ est pars A
forte queris quomodo homagium fit regi cum subsit Cesari. respondeo eciamsi de jure subsint reges Cesari tanquam Deo in terris, non tamen dicitur orateo generalis infringi quia Deus et Cesar non faciunt falli regulam sed ei tribuunt intellectum juris et justicie
errant qui tres longas aliqua ~one ‥ adinvicem ligant
sex enim sunt [totius causae ] partes, per quas ab oratore ordinanda est ~o causae: exordium, narratio, partitio, confirmatio, reprehensio, conclusio
humillima postulavit prece ut ad ejus dignaretur venire ~onis exordium
tu ‥ ~onem in fine, ut diem in vespere, dijudica
nostra ~o prosequatur historiam
ad hujus assertionem institute ~onis conatur intentio
~ones ‥ poetice aliter distinguuntur apud poetas et aliter apud comicos. comici ‥ distinguunt comedias suas in tres partes: argumentum, actus, et cenas
omnia enim prius versibus condebantur. ~onis ‥ studium primus egit Seron
prosae ‥ studium sero viguit
~o est ordinatio dictionum, congruam sententiam perfectamque demonstrans et est ~o dicta quasi oris ratio
numquid artem ~onis expectant aut precepta eloquentie
ut in quo non prevalent esse fecundi, fieri valeant vel facundi; ut in quo parum potuit ratio, plurimum posse videatur ~o
estimo ‥ quod ~o non sit aliud quam numerus sonorum harmonice compositorum
ut ~one ferventi ‥ iter ignotum trans Tamesis ‥ alveum ‥ aperiret
si probatus fuerit ‥ in lacrimis et ~onibus, humanius circa eum episcopus potest facere
in prima itaque ~one [AS: ] decantet tres primos paenitentiae psalmosgebede
omnes peregrini et quicunque ad ~onem vel mercatum ‥ venerint ‥ in tota via ‥ sint securi
quatuor capita ‥ in quibus ipsa consistit totius ordinis nostri forma sunt ‥ lectio, meditatio, ~o, actio: ‥ major ‥ horum est ~o
quia lectionis horam tam ~o suffocat quam occupatio
~o. absolve quesumus, Domine, tuorum delicta famulorum
~ones fiunt super ferrum candens
[(rex et regina ] participes sint omnium quae fiunt ad servitium Dei ‥ missarum, psalmorum, elemosinarum, vigiliarum, ~onum
ut ‥ monachi in fraternitatem suam et in ~onibus suis me reciperent
fortunatus qui virginalium ~onum particeps fuerit
rex abbati ‥ salutem. rogamus vos ‥ quatinus in ~onibus vestris nostri memoriam habentes ‥ assiduas pro nobis preces fieri injungatis
de beneficiis et ~onibus ecclesie Sancti Pauli ‥ participes simus
ut libera sit illa ‥ terra ab omni mundiali censu nisi ~one quam clerici mihi promiserunt, id est C missas et C psalteria et cotidie ~ones
~o communis Dominum ‥ ad misericordiam flectens
tam in letaniis quam in privatis ~onibus locum habeat
intelligendum est de ~one communi que fit in missa et in aliis officiis divinis
~o ‥ hec est: ‘plenam in nobis’
post ~onem de omnibus sanctis
noluit Deum rogare ut eam omnino a temptatione liberaret sed fuit ~o [ME: ] ejus, ‘Domine, da mihi virtutem resistendi’bone
quod ‥ in ~one Dominica inserere praecipimur: fiat voluntas tua
Dominica ~o cum collecta
post Domini sequitur oratio
fratres ‥ nec morerentur ultra quam ter dici valeat dominicalis ~o Pater Noster
dicent ‥ psalmum De profundis cum ~one Dominica
numerum ~onum Dominicarum ‥ alias ‥ assignatum ‥ compleant
meum par precularum de et cum una oracione dominica et decem salutacionibus angelicis ac uno cimbolo apostolico de auro
data ~one a presbytero
prior ‥ ~onem pro anima nostra ‥ dicet(v. 2
peniteant xl diebus et vacent ~oni
cum gemebunda ~oni se dedisset ‥
illic igitur ~oni ‥ operam dare solitus
in illa etate frequentare ecclesiam dulce habuit, crebrius ~oni incumbere
~oni insistebat
quod idem sanctus ‥ deserta petere decreverat, ut liberius ~oni vacaret et contemplationi
excubanti et in ~onibus vacanti
domum Dei decere esse domum ~onis, non speluncam latronum
testis est Ysaias quod domus ~onis communis est et gentibus
ecclesia ‥ domus ~onis(v. 1
ingredimini in ~onem [AS: ], et inclinate suppliciter ad almas arasinto cyrcean
- 1. het spreken, het praten, taal, spreekvermogen; ➤ ferae rationis et orationis expertes sunt;
- 2. manier v. spreken, formulering, stijl [concinna; contorta]; ➤ utriusque orationis facultas vaardigheid in beide stijlen (dwz. de filosofische en de retorische);
- 3. uitspraak, uitlating, woorden, bewering; ➤ hac oratione habita na deze woorden; captivorum ~ cum perfugis convenit (Caes.); pars orationis woordsoort;
- 4. (naar de regels v.d. kunst uitgewerkte) rede(voering), voordracht [acris et vehemens; accurata; perpetua samenhangend; contumeliosa; magnifica; Verrinae; Philippicae; contionum; senatūs]; ➤ orationem habere, dicere de re houden; orationem comparare; orationem facere, conficere opstellen; orationem recitare; oratione mores alcis exprimere; in extrema oratione nostra in het laatste deel v. onze rede;
- 5. onderwerp v.e. rede, thema;
- 6. welsprekendheid, spreekvaardigheid; ➤ alqm oratione vincere; satis in eo fuit orationis;
- 7. proza (itt. poëzie);
- 8. (postklass.) door de keizer eigenhandig geschreven brief, keizerlijk besluit;
- 9. (eccl.) gebed, bede.
一片講論。一篇文章。祝文。Hac oratione habita 此講論畢。Habere multam orationem de illa re 多講論此事。
Suggest a Translation
See an image
Qui egrediens domum, ad Orationem poscendam non se humiliaverit, et post acceptam benedictionem non se signaverit, etc.Infra :
Et qui regrediens domum Orationem petens non se curvaret intra domum, etc.Concordia regularum ex Regula Pauli et Stephani cap. 4 :
Quem causa manifesta compulerit, Oratione a Priore sperata et concessa discedat.Cap. 5 :
Nec bini, nec terni, sed singillatim exeuntes Orationem sperent.Beda in Vita S. Cuthberti cap. 36 :
Dixerat hæc, et data Oratione et benedictione, suam mansionem introierunt.Petrus Diac. lib. 4. Chronici Casin. cap. 4 :
Psalmos decantantes ad cœmeterium pergant, ibique dantes Orationem, postea de more Capitulum solvant.Cap. 37 :
Lavicanus Episcopus Orationem dedit.
Neque uspiam sine benedictione sui senioris progrediatur.
Εἴ τις ἐξέλθοι τοῦ μοναστηρίου μὴ λαβὼν τὴν εὐλογίαν, ἢ ἀπολυθεὶς ὑπὸ ἀρχιμανδρίτου μετά εὐχῆς, ἔστω ἀκοινώνητος.
DominusJesus Christus suis discipulis præscripsit. Hanc in Missa post Canonem recitari statuit Gregorius PP. ut auctor est Rupertus lib. 2. de Divinis offic. cap. 21. Papias in voce Missa :
Orationem Dominicam idcirco mox post precem dicimus, quia mos Apostolorum fuit, ut ad ipsam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent ; et valde mihi inconveniens visum est, ut precem quam Scholasticus composuerat, super oblationem diceremus, et ipsam orationem quam Redemptor noster composuit, super ejus corpus et sanguinem non diceremus : sed et Dominica Oratio apud Græcos ab omni populo dicitur, apud nos vero a solo Sacerdote.Vide Menardum ad libr. Sacram. Gregorii M. pag. 21. 22.
Crucis Examenin Crux.
Dominica, Pater noster, etc. Ita vocatur in Ordine celebrandi Concilii
Oratio Herilis, in Vita S. Sifredi Episcopi Carpentoratensis.
panem quotidianumsibi dari postulant. Cæsarius Arelat. serm. 12 :
Ante omnia, fratres, Orationem dominicam in oratione dicamus, quia libenter sine dubio orationem exaudit, quam ipse pro sua ineffabili benignitate constituit.
ad populum, uti appellatur in libris Sacrament. Eccles. Romanæ, vocatur
ultima benedictio, quæ fit in Officio Missæ, inquit Hugo a S. Victore lib. 3. Speculi Eccles. cap. 3. Micrologus cap. 51 :
Oratio post Communionem, pro solis communicantibus solet orare : populus autem, et si quotidie in Quadragesima conveniat, non tamen quotidie, ut deberet, communicat. Ne ergo populus ita oratione ut Communione careret, adjecta est Oratio super populum, in qua non de Communicatione, sed pro populi protectione specialiter oratur.Honorius Augustod. lib. 1. cap. 67 :
Statutum est ut panis post Missam benediceretur, et populo pro benedictione Communionis partiretur, hoc et Eulogia dicebatur. Sed quia hoc in Quadragesima fieri non licuit, Orationem super populum dici instituit, ut per hanc particeps Communionis sit.Vide eumdem lib. 3. cap. 156. et Durandum lib. 4. Ration. cap. 59.
In die celebritatis præscriptorum Apostolorum post gratiam requiescendi in mane, dum trina Oratio ex debito persolvebatur, etc.Partes quasdam officii ecclesiastici diurni intelligunt docti Editores ; f.
Laudes. Vide Laus 2.
Oremusinitium habent, et semper ad Deum Patrem diriguntur, de quibus in Concilio Carthag. apud Ferrandum Diacon. in Breviario cap. 19. in Capitul. Caroli M. lib. 6. cap. 66. in Excerpt. Egberti Archiep. Eborac. cap. 53. S. Fulgentius lib. 9. contra Fabianum, Frag. 31. apud Chiffletium, etc. Has et
Collectasappellant. Vide Durandum lib. 4. cap. 15. qui num.
Orationem Dominicam, quæ in novo Testamento prima oratio fuit : sicque fieri consuevisse in primitiva Ecclesia. Has porro orationes formula ista,
Per Jesum Filium Dominum nostrum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti, quæ in Romana etiamnum observatur, finiendi usum profluxisse ab Ecclesiis Africanis, docet S. Fulgentius in Epistola ad Ferrandum Diacon. Carthagin. de Quinque Quæstionibus.
Deinde Episcopus Portuensis dat Orationem secundam.
Jaculatoria, Gall.
Preces jaculatoriæ, apud S. Augustinum Epist. 120.
Item pro duabus paribus Orationum emptis per Dominum apud Avenionem,XIV. s.
Oremusinitium habent, in Charta ann. 1176. apud Ughell. tom. 7. pag. 1275. Idem
Dedit ille Hugo monachus duodecim denarios, et præstavit suum caballum eunti ad Orationes S. Mariæ Magdalenæ.Vide supra Oraculum 1. et
Oratoreoin Orator 1.
- oro, a speaking, speech, discourse, language, faculty of speech, use of language: rationis et orationis expertes: Epicurus re tollit, oratione relinquit deos.—A mode of speaking, manner of speech, language, style, expression: Dissimili oratione sunt factae (fabulae), T.: mollis: oratio Latina plenior: utriusque orationis facultas, i. e. in both rhetorical and philosophical discourse. —A set speech, harangue, discourse, oration: Hanc habere orationem mecum, T.: multā oratione consumptā, S.: pleraeque scribuntur orationes habitae iam, non ut habeantur: oratione longā nihil opus fuisse: orationem adversus rem p. habere, Cs.: confecit orationes, N.: plebi acceptior, L.: cohaerens: illorum, qui dissentiunt, objection.—A subject, theme: huius orationis difficilius est exitum quam principium invenire.—The power of oratory, eloquence: omnium regina rerum oratio, Pac. ap. C.—Prose: et in poëmatis et in oratione: numeri, quibus etiam in oratione uteremur.—An imperial message, rescript: Principis, Ta.
-
…ad cohortandos milites, quam in partem fors obtulit, decucurrit et ad legionem decimam devenit. Milites non longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virtutis memoriam retinerent neu perturbarentur animo hostiumque impetum fortiter sustinerent, quod non longius hostes…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus. Hos seditiosa atque improba oratione multitudinem deterrere, ne frumentum conferant quod debeant praestare, si iam principatum Galliae obtinere non possint, Gallorum quam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…magna ex parte eorum precibus adductus bellum susceperit ; multo etiam gravius quod sit destitutus queritur. Tum demum Liscus oratione Caesaris adductus quod antea tacuerat proponit esse non nullos, quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privatim plus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime…
Julius Caesar, Gallic War
-
…esse dubium quin totius Galliae plurimum Helvetii possent ; se suis copiis suoque exercitu illis regna conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. exponam enim vobis, Quirites, ex quibus generibus hominum istae copiae comparentur ; deinde singulis medicinam consili atque orationis meae, si quam potero, adferam. Vnum genus est eorum qui magno in aere alieno maiores etiam possessiones…
Cicero, in Catilinam
-
…. ac si quis est talis qualis esse omnis oportebat, qui in hoc ipso in quo exsultat et triumphat oratio mea me vehementer accuset, quod tam capitalem hostem non comprehenderim potius quam emiserim, non est ista mea culpa…
Cicero, in Catilinam
-
…populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere. Hac oratione ab Diviciaco habita omnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petere coeperunt. Animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequanos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…rem curae futuram ; magnam se habere spem et beneficio suo et auctoritate adductum Ariovistum finem iniuriis facturum. Hac oratione habita, concilium dimisit. Et secundum ea multae res eum hortabantur quare sibi eam rem cogitandam et suscipiendam putaret…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad…
Julius Caesar, Gallic War