confero
confero, I. To bring together, collect, gather, unite, join
BWL
they brought the baggage together in one place
they fight with the enemy
he compares the present with the past
he travelled to Rome
Frieze-Dennison Vergil
Could not find conferantur in Logeion dictionaries.
conferantur Verb: present passive subjunctive 3rd plural of confero
- To bring, bear, or carry together, to collect, gather (freq. and class.).
- A In gen.: ligna circa casam, Nep. Alcib. 10, 4: arma, Vell. 2, 114, 4: cibos ore suo (aves), Quint. 2, 6, 7: undique collatis membris, Hor. A. P. 3 al.: sarcinas in unum locum, Caes. B. G. 1, 24; cf. id. ib. 2, 25: collatis militaribus signis, id. ib. 7, 2: ut premerer sacrā Lauroque collatāque myrto, Hor. C. 3, 4, 19: quo (sc. in proximum horreum) omne rusticum instrumentum, Col. 1, 6, 7: illuc (sc. in castella) parentes et conjuges, Tac. A. 4, 46 fin.: dentes in corpore (canes), Ov. M. 3, 236: materiam omnem, antequam dicere ordiamur, Quint. 3, 9, 8: summas (scriptorum) in commentarium et capita, id. 10, 7, 32: plura opera in unam tabulam, id. 8, 5, 26: quae in proximos quinque libros conlata sunt, id. 8, prooem. 1: res Romanas Graeco peregrinoque sermone in historiam, Just. pr. 1; cf. Suet. Caes. 44; cf. I. B. 5. infra.; Quint. 4, 1, 23: rogus inimicis collatus manibus, Petr. 115, 20 —
- B In partic.
- 1 To collect money, treasures, etc., for any object, to bring offerings, contribute: dona mihi, Plaut. Men. 1, 2, 20 (129): contulit aes populus, Ov. F. 4, 351; so freq. on monuments: AERE CONLATO, Inscr. Orell. 3648; 74; Suet. Aug. 59: EX AERE CONLATO, Inscr. Orell. 3991: aurum argentumque in publicum, Liv. 28, 36, 3: munera ei, Nep. Ages. 7, 3: tributa quotannis ex censu, Cic. Verr. 2, 2, 53, § 131: conferre eo minus tributi, Liv. 5, 20, 5: in commune, Cic. Verr. 2, 2, 59, § 145; id. Quint. 3, 12: quadringena talenta quotannis Delum, Nep. Arist. 3, 1: (pecunia) ad ejus honores conlata, Cic. Fl. 25, 59: ad honorem tuum pecunias maximas contulisse, Cic. Verr. 2, 2, 65, § 157: sextantes in capita, Liv. 2, 33, 11: pecunias, Suet. Caes. 19; id. Aug. 57; 30; Just. 3, 6: vinum alius, alius mel, Dig. 41, 1, 7; 47, 7, 3 pr.: sua bona in medium, ib. 37, 6, 1 pr.: magnam partem patrimonii alicui rei, ib. 50, 4, 5: cum et Socrati collatum sit ad victum, Quint. 12, 7, 9.—Absol.: nos dabimus, nos conferemus, nostro sumptu, non tuo, Plaut. Most. 5, 2, 39 (1160).—Hence,
- b Trop., like the Gr. συμφέρω (v. Lidd. and Scott in h. v. 5.), to be useful, profitable, to profit, serve, be of use to ( = prosum; cf. also conduco, II.; post-Aug., and only in the third person; most freq. in Quint.); constr. with ad, in, the dat., inf., or absol.
- α With ad: naturane plus ad eloquentiam conferat an doctrina, Quint. 2, 19, 1; so id. 1, 8, 7; 2, 5, 1; 3, 6, 7 al.; Cels. 6, 6, 1; Col. 12, prooem. § 6; Suet. Tib. 4.—*
- β With in: rursus in alia plus prior (exercitatio) confert, Quint. 10, 7, 26.—
- γ With dat.: Gracchorum eloquentiae multum contulisse matrem, Quint. 1, 1, 6; so id. prooem. § 6; 2, 9, 2; 3, 7, 12 al.; Plin. 20, 6, 23, § 54; 20, 23, 98, § 261; 29, 1, 6, § 13; Suet. Vesp. 6.—
- δ With subj. inf.: incipiente incremento confert alterna folia circum obruere, Plin. 19, 5, 26, § 83.—
- ε Absol.: multum veteres etiam Latini conferunt, imprimis copiam verborum, Quint. 1, 8, 8; 2, 5, 16; 4, 2, 123 al.; cf. Sillig ad Plin. 35, 10, 36, § 67.—
- 2 To bring into connection, to unite, join, connect: membris collatis, of an embrace, Lucr. 4, 1101; cf. ora, Ap. Met. 5, 6, 12; fontes e quibus collatae aquae flumen emittunt, Curt. 7, 11, 3: capita, to lay heads together (in conferring, deliberating, etc.), Cic. Verr. 2, 3, 12, § 31; Liv. 2, 45, 7: pedem, to go or come with one, Plaut. Merc. 5, 2, 41 (882); so, gradum ( = congredi), id. Men. 3, 3, 30 (553); id. Ps. 2, 4, 17 (710); Verg. A. 6, 488.—Of chemical union: dissimiles et dispares res in unam potestatem, Vitr. 2, 6, 4.—
- b Trop.: collatis viribus, Plin. Ep. 8, 14, 17; cf.: conferre vires in unum, Liv. 33, 19, 7: collata omnium vota in unius salutem, Plin. Pan. 23, 5: e singulis frustis collata oratio, Quint. 8, 5, 27; cf. id. 2, 9, 3: velut studia inter nos conferebamus, id. 4, prooem. § 1.— So esp. of conferences, consultations, etc., to consult together, confer, consider or talk over together: si quid res feret, coram inter nos conferemus, Cic. Att. 1, 20, 1: sollicitudines nostras inter nos, id. Fam. 6, 21, 2: rationes, id. Att. 5, 21, 12: familiares sermones cum aliquo, to unite in familiar conversation with, id. Off. 2, 11, 39: cum hoc in viā sermonem contulit, id. Inv. 2, 4, 14; cf.: cum aliquo aut sermones aut consilia, id. Phil. 2, 15, 38: consilia ad adulescentes, Ter. Heaut. 473; cf.: consilia dispersim antea habita, Suet. Caes. 80: injurias, to deliberate together concerning, Tac. Agr. 15; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 15, 2.— Absol.: omnes sapientes decet conferre et fabulari, Plaut. Rud. 2, 3, 8 (338).—With a rel.clause: fusi contulerimus inter nos ... quid finis, Cic. Fin. 2, 2, 4: ibi conferentibus, quid animorum Hispanis esset, Liv. 27, 20, 4.—
- 3 To bring or join together in a hostile manner, to set together (most freq. in milit. lang.): (Galli) cum Fontejo ferrum ac manus contulerunt, Cic. Font. 5, 12 (1, 2): signa cum Alexandrinis, id. Pis. 21, 49; cf.: collatis signis depugnare, Plaut. Cas. 2, 5, 44 (352); Cic. Imp. Pomp. 23, 66: arma cum aliquo, Nep. Eum. 11, 5; 3, 6; cf.: arma inter se, Liv. 21, 1, 2: castra cum hoste, id. 26, 12, 14; cf.: castra castris, id. 23, 28, 9; 8, 23, 9; Cic. Div. 2, 55, 114; Caes. B. C. 3, 79: pedem cum pede, to fight foot to foot, Liv. 28, 2, 6; cf.: pede conlato, id. 6, 12, 10; 10, 29, 6; 26, 39, 12 al.: gradum cum aliquo, id. 7, 33, 11: pectora luctantia nexu pectoribus, Ov. M. 6, 242: stat conferre manum Aeneae, Verg. A. 12, 678: prima movet Cacus collatā proelia dextrā, Ov. F. 1, 569: collatis cursibus hastas conicere, Val. Fl. 6, 270: seque viro vir contulit, Verg. A. 10, 735.—Poet.: inter sese duri certamina belli, Verg. A. 10, 147: contra conferre manu certamina pugnae, Lucr. 4, 843: collato Marte, Ov. M. 12, 379.—Absol.: mecum confer, ait, fight with me, Ov. M. 10, 603.—
- b Transf. from milit. affairs to lawsuits: pedem, to encounter, come in contact with one, to attack: non possum magis pedem conferre, ut aiunt, aut propius accedere? Cic. Planc. 19, 48: pedem cum singulis, Quint. 5, 13, 11; cf. id. 8, 6, 51; cf.: qui illi concedi putem utilius esse quod postulat quam signa conferri, Cic. Att. 7, 5, 5.—Poet.: lites, to contend, quarrel, Hor. S. 1, 5, 54.—
- 4 To bring together for comparison, to compare; constr. with cum, inter se, ad, the dat., or acc. only.
- α With cum: quem cum eo (sc. Democrito) conferre possumus non modo ingenii magnitudine sed etiam animi? Cic. Ac. 2 (Luc.), 23, 73; so id. Verr. 2, 4, 52, § 115: ut non conferam vitam neque existimationem tuam cum illius, id. ib. 2, 4, 20, § 45; id. Sull. 26, 72: cum maximis minima, id. Opt. Gen. Or. 6, 17; Quint. 5, 13, 12; 8, 4, 2 al.: nostras leges cum illorum Lycurgo et Dracone et Solone, Cic. de Or. 1, 44, 197; cf.: illa cum Graeciā, id. Tusc. 1, 1, 2; v. also δ. —
- β With inter se (rare): vitam inter se utriusque conferte, Cic. Rosc. Com. 7, 20.— *
- γ With ad: bos ad bovem collatus, Varr. L. L. 9, § 28 Müll.—
- δ With dat.: tempora praesentia praeteritis, Lucr. 2, 1166: parva magnis, Cic. Or. 4, 14: alicui illud, id. Inv. 2, 50, 151: lanam tinctam Tyriae lacernae, Quint. 12, 10, 75: ingenia ingeniis, Sen. Contr. 5, 33: illam puellis, Prop. 1, 5, 7; 1, 4, 9: nil jucundo amico, Hor. S. 1, 5, 44: (Pausanias et Lysander) ne minimā quidem ex parte Lycurgi legibus et disciplinae conferendi sunt, Cic. Off. 1, 22, 76; cf. supra, α.—
- ε With acc. only: tesseram hospitalem, Plaut. Poen. 5, 2, 88 (1048): conferte Verrem: non ut hominem cum homine comparetis, etc., Cic. Verr. 2, 4, 54, § 121: exemplum, Plaut. Poen. 1, 2, 85 (294); Ter. Ad. 94; Ov. M. 7, 696: nec cum quaereretur gener Tarquinio, quisquam Romanae juventutis ullā arte conferri potuit, Liv. 1, 39, 4; Suet. Caes. 47: census, Plin. 7, 48, 49, § 159.—Of documents: haec omnia summā curā et diligentiā recognita et conlata sunt, Cic. Verr. 2, 2, 77, § 190.—
- 5 With the idea of shortening by bringing together (cf. colligo), to compress, abridge, condense, make or be brief: quam potero in verba conferam paucissima, Plaut. Men. prol. 6; cf.: in pauca, ut occupatus nunc sum, confer, quid velis, id. Ps. 1, 3, 44 (273): rem in pauca, id. Poen. 5, 4, 68 (1241); and: in pauca verba, id. As. 1, 1, 75 (90); id. Pers. 4, 4, 109 (667): totam Academiam ... ex duobus libris contuli in quattuor, Cic. Att. 13, 13, 1: ut in pauca conferam, id. Caecin. 6, 17: sua verba in duos versus, Ov. F. 1, 162: ex immensā diffusāque legum copiā optima quaeque et necessaria in paucissimos libros, Suet. Caes. 44.— *
- 6 To join in bringing forward, to propose unitedly (as a law; cf. fero, II. B. 8. b.): cur enim non confertis, ne sit conubium divitibus et pauperibus, Liv. 4, 4, 9 Weissenb. ad loc.
- II (Con intens.) To bear, carry, convey, direct a thing somewhere (in haste, for protection, etc.); and conferre se, to betake or turn one's self anywhere, to go (very freq. and class.).
- A Prop.
- 1 In gen.
- α With the designation of the goal: quo me miser conferam? Gracch. ap. Cic. de Or. 3, 56, 214: qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent, Caes. B. G. 2, 13: se suaque eo, id. ib. 3, 28: se suaque in naves, Nep. Them. 2, 7 al.: iter Brundisium versus, Cic. Att. 3, 4 med.; cf.: iter eo, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 13, 4: suas rationes et copias in illam provinciam, id. Imp. Pomp. 7, 17: legiones in mediam aciem, Auct. B. Alex. 39; Auct. B. Afr. 60: quos eodem audita Cannensis clades contulerat, Liv. 23, 17, 8: parentes illuc, Tac. A. 4, 46: se Rhodum conferre, Cic. de Or. 3, 56, 213: se Laodiceam, Lent. ap. Cic. Fam. 12, 14, 4: se Colonas, Nep. Paus. 3, 3: quo se fusa acies, Liv. 9, 16, 1 al.: se ad Tissaphernem, Nep. Alcib. 5, 2; so, se ad Pharnabazum, id. Con. 2, 1: se in fugam, Cic. Caecin. 8, 22: sese in pedes, Enn. ap. Non. p. 518, 20; Plaut. Bacch. 3, 1, 7 (374) (cf.: conicere se in pedes, Ter. Phorm. 191).—Of things: pituita eo se umorve confert, Cels. 2, 12.—
- β Absol.: pulcre haec confertur ratis, is borne away, Plaut. Bacch. 4, 6, 27 (796).—
- 2 Esp., in Ov. M. (cf. abeo, II.): aliquem in aliquid, to change into, transform to something: aliquem in saxum, Ov. M. 4, 278: versos vultus (poet. circumlocution for se) in hanc, id. ib. 9, 348: corpus in albam volucrem, id. ib. 12, 145.—
- B Trop.
- 1 In gen., to bring, turn, direct something to; and conferre se, to turn, apply, devote one's self to, etc.: quo mortuo me ad pontificem Scaevolam contuli, Cic. Lael. 1, 1: (Crassus) cum initio aetatis ad amicitiam se meam contulisset, id. Brut. 81, 281; id. Fam. 11, 29, 2: qui se ad senatūs auctoritatem, ad libertatem vestram contulerunt, id. Phil. 4, 2, 5; id. Ac. 1, 9, 34: se ad studium scribendi, id. Arch. 3, 4: se ad studia litterarum, id. ib. 7, 16; cf. Suet. Gram. 24: meus pater eam seditionem in tranquillum conferet (the figure taken from the sea when in commotion), Plaut. Am. 1, 2, 16 (478): verba ad rem, to bring words to actions, i.e. to pass from words to deeds, Ter. Eun. 742; id. Hec. 297: suspitionem in Capitonem, Cic. Rosc. Am. 35, 100: ut spes votaque sua non prius ad deos quam ad principum aures conferret, Tac. A. 4, 39: lamentationes suas etiam in testamentum, id. ib. 15, 68.—More freq., in partic.,
- 2 With the access. idea of application or communication, to devote or apply something to a certain purpose, to employ, direct, confer, bestow upon, give, lend, grant, to transfer to (a favorite word with Cic.).
- α With dat.: dona quid cessant mihi Conferre? Plaut. Men. 1, 2, 20 (129): tibi munera, Prop. 2, 3, 25; Nep. Ages. 7, 3: victoribus praemia, Suet. Calig. 20: puellae quinquaginta milia nummūm, Plin. Ep. 6, 32, 2: fructum alio, Ter. Eun. 450; Dig. 37, 6, 1, § 24.—
- β With ad and acc.: hostiles exuvias ornatum ad urbis et posterum gloriam, Tac. A. 3, 72: Mithridates omne reliquum tempus non ad oblivionem veteris belli, sed ad comparationem novi contulit, Cic. Imp. Pomp. 4, 9: omne studium atque omne ingenium ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam, id. Arch. 9, 19; id. Fam. 10, 1, 3: omnem meam curam atque operam ad philosophiam, id. ib. 4, 3, 4: omnem tuum amorem omnemque tuam prudentiam ... confer ad eam curam, id. Att. 7, 1, 2: animum ad fodiendos puteos, Auct. B. Alex. 9: ad naturae suae non vitiosae genus consilium vivendi omne, Cic. Off. 1, 33, 120: orationem omnem ad misericordiam, id. Lig. 1, 1.—
- γ With in: omnes curas cogitationesque in rem publicam, Cic. Off. 2, 1, 2: diligentiam in valetudinem tuam, id. Fam. 16, 4, 4: praedas ac manubias suas non in monumenta deorum immortalium, neque in urbis ornamenta conferre, sed, etc., id. Agr. 2, 23, 60: in eos, quos speramus nobis profuturos, non dubitamus officia conferre, id. Off. 1, 15, 48; so, plurimum benignitatis in eum, id. ib. 1, 16, 50; id. Lael. 19, 70: curam restituendi Capitolii in L. Vestinum confert, i. e. assigns to, charges with, Tac. H. 4, 53: in unius salutem collata omnium vota, Plin. Pan. 23, 5.—
- δ With erga: commemoratio benevolentiae ejus, quam erga me a pueritiā contulisses, Cic. Fam. 10, 5, 1.—
- 3 With aliquid ad or in aliquem or aliquid, to refer or ascribe something to a person or thing as its possessor, author (in a good, and freq. in a bad sense), to attribute, impute, assign, ascribe to one, to lay to the charge of: species istas hominum in deos, Cic. N. D. 1, 27, 77: res ad imperium deorum, Lucr. 6, 54: permulta in Plancium, quae ab eo numquam dicta sunt, conferuntur ... Stomachor vero, cum aliorum non me digna in me conferuntur, Cic. Planc. 14, 35; id. Fam. 5, 5, 2: mortis illius invidiam in L. Flaccum, id. Fl. 17, 41: suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itinerum, Caes. B. G. 1, 40: sua vitia et suam culpam in senectutem, Cic. Sen. 5, 14: hanc ego de re publicā disputationem in Africani personam et Phili contuli, id. Att. 4, 16, 2.—So esp.: culpam in aliquem, Plaut. Am. 2, 2, 156 (788); Ter. Eun. 388; Cic. Att. 9, 2, a, 1: causam in aliquem, id. ib. 12, 31, 1; Liv. 5, 11, 6; cf.: causam in tempus, Cic. de Or. 3, 61, 228.—
- 4 To transfer to a fixed point of time, fix, assign, refer, appoint, put off, defer, postpone (cf. differo): Carthaginis expugnationem in hunc annum, Liv. 27, 7, 5: in posterum diem iter suum contulit, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 13, 3: omnia in mensem Martium, Cic. Att. 6, 1, 24: aliquid in ambulationis tempus, id. Q. Fr. 3, 3, 1: eam pecuniam in rei publicae magnum aliquod tempus, id. Off. 3, 24, 93: quod in longiorem diem conlaturus fuisset, Caes. B. G. 1, 40 fin.: alicujus consulatum in annum aliquem, Plin. Pan. 61.—Rarely of place: idoneum locum in agris nactus ... ibi adventum expectare Pompei eoque omnem belli rationem conferre constituit, Caes. B. C. 3, 81 fin.—
- 5 To bring on, cause, occasion, induce: pestem alicui, Col. 1, 5, 4: candorem mollitiamque, Plin. 35, 15, 50, § 175.
2) beisteuernd zusammenbringen, zusammenschießen, aufbringen, entrichten, beitragen, beisteuern, a) eig. (s. Arntzen Aur. Vict. de vir. ill. 19, 7), aes (v. Volke), Ov.: aes certatim (v. Volke), Val. Max.: so bes. collato aere (durch eine Beisteuer an Geld), zB. alqm funerare, Sen., statuam statuere, Suet.: u. so collatis quadrantibus alqm sepelire, Aur. Vict. – c. pecuniam, pecunias, Cic.: tributi minus, Liv.: ex censu quotannis tributa, Cic.: sextantes in capita (auf den Kopf = à Person), Liv.: quadragena talenta quotannis Delum, Nep.: pecunias ad honores alcis, Cic.: aurum ad redimendam civitatem a Gallis, Liv.: aurum argentumque in publicum (für den Staat); Liv.: pecuniam in (zu) statuas, Cic.: tributum in militare stipendium, Liv.: pecuniam pro parte in commune Siciliae, Cic.: ex nostro nonnihil in commune, Cic.: stipem Apollini, Liv.: Agrippae Menenio sextantes aeris in funus, Plin. – absol. (ohne Ang. was?), nos dabimus, nos conferemus, nostro sumptu, non tuo, Plaut.: date stipes, indulgete, conferte, Ps. Quint. decl.: c. alci ad victum, Quint.: c. in funus, ICt. – b) übtr., pater Tiberi plurimum ad victoriam contulit, Suet. Tib. 4, 1.
3) zu einem Ganzen vereinigend zusammenbringen, zusammenziehen, vereinigen, a) eig.: vires in unum, Liv.: collatis viribus proelium capessere, Iustin.: u. (bildl.) utrumne sententiae duae collatis viribus novissimam periment? Plin. ep.: e quibus (fontibus) collatae aquae per prona montis flumen emittunt, Curt.: dissimiles et dispares res in unam potestatem (durch chemische Bindung), Vitr. – b) übtr.: α) übh.: post hoc proelium collatum omne bellum est circa Corinthum, zog sich zusammen, Nep.: quae utraque, si in unum conferantur (zusammengezogen [addiert] werden), facile saeculi modum expleverint, Val. Max.: hunc collatis precibus adoramus, mit vereinten B., Arnob. 1, 27. – β) prägn., schaffend zusammensetzen, e singulis non membris, sed frustis collata oratio, Quint.: hominis ortus ex utroque gignentium confertur, Quint.
4) annähernd, nahe hinbringend zusammenbringen, zusammenstecken, zusammenfügen, ganz nahe bringen, a) eig.: α) in friedlicher Absicht: capita (um heimlich zu sprechen), Cic. Verr. 3, 31. Liv. 2, 45, 7: ora, Apul.: membra (bei der Umarmung), Lucr.: gradom, sich nähern, näher herangehen, Plaut. u. Verg.: palma cum palma collata plausum facit, Sen. – β) (bes. als milit. t. t.) in feindlicher Absicht, castra propius, Liv.: castra in propinquum, castra oppido, Auct. b. Alex.: castra cum hoste, Liv.: u. castra castris (hostis), Cic., Caes. u.a. (s. Held Caes. b. c. 3, 79, 2. Fabri Liv. 23, 28, 9). – bes. c. arma, manum, gradum, pedem, signa, v. Nahgefecht, Handgemenge, v. der förmlichen Schlacht, zB. c. arma cum alqo od. inter se, handgemein werden, Caes. u. Liv.: u. so ferrum et manus cum alqo, Cic.: u. manum cum hoste, Liv., u. bl. manum, Liv. – c. gradum cum alqo, Liv.: collato gradu (Fuß an Fuß, Mann gegen Mann) certare, s. Heräus zu Tac. hist. 2, 42, 11. – c. pedem cum pede, u. bl. c. pedem, einander zu Leibe rücken, Liv. (pedem c. auch sprichw. v. streitenden Parteien vor Gericht, Cic.): u. collato pede, Fuß an Fuß, Mann gegen Mann, zB. ut non missilibus tantum, sed gladiis etiam prope collato pede gereretur res, Liv.: collato pede, quasi singuli inter se decertarent, in eodem vestigio stabant, Curt. – conferre signa, handgemein werden, Cic. (auch bildl., im Wortstreit): c. signa cum Alexandrinis, Cic.: aliquoties comminus c. signa cum Romanis, Liv.: signis collatis (in förmlicher Schlacht) superare exercitus regios, Cic.: u. so signis collatis certare, dimicare, inter se concurrere, Liv.: signis collatis cum hostium legionibus pugnare, Cato fr. – c. arto luctantia nexu pectora pectoribus, Ov.: se viro vir contulit, Mann stellte sich dem Mann (= Mann focht gegen Mann), Verg.: u. absol., mecum confer, ait, mit mir kämpfe, Ov. met. 10, 603. -prägn., collato Marte alqm leto dare, im Handgemenge, Ov.: c. certamina belli inter se, sich miteinander einlassen, Verg.: c. lites, miteinander anbinden, Hor. – b) übtr., mittelst der Rede jmdm. mitteilen, mit jmd. austauschen, wechseln, sermonem, Plaut.: sermonem cum alqo u. in via cum alqo, Cic.: sermones familiares cum alqo, Cic.: sermonem cum alqo de modo et forma sacrae arae, Val. Max.: quadam de re sermonem inter se, Val. Max. – c. omnia sua consilia, Ter.: u. consilia de Romano bello, Liv.: cum ullo aut sermones aut consilia contulit saepius? Cic. – c. iniurias, Tac.: c. haec od. sollicitudines inter se, Cic.: seria cum alqo, Ov.: hoc coram c., Cic.: tum, si quid res feret, coram conferemus, Cic. – m. folg. Relotiv- od. indir. Fragesatz, ideo sum brevior, quod, ut spero, coram brevi tempore conferre quae volumus licebit, Cic.: ibi conferentibus, quid in cuiusque provinciae regione animorom Hispanis esset, Liv. – absol. = sich besprechen, omnes sapientes decet conferre et fabulari, Plaut. rud. 338: c. cum alqo, Augustin. ep. 33, 2: u. nisi contulerimus inter nos, quid finis sit etc., wenn wir nicht untereinander besprochen haben, was usw., Cic. de fin. 2, 4: u. diligentius inter se, Vulg. 2. Mach. 11, 36.
5) gegenüberstellend zusammenbringen, a) im Kampfe, messen, vires, Liv.: ex propinquo vires, Liv. – b) zur Beurteilung zusammenstellen, zusammenhalten, zum Vergleich herbeiziehen, vergleichen, tesseram hospitalem, Plaut.: exemplum, Komik.: utrorumque facta, Nep.: faciem moresque duarum, Ov.: rationes, die Rechnung vergleichen, Abrechnung halten, Cic. u. (bildl.) Sen.: ebenso accepta et expensa, Sen.: haec omnia summā curā et diligentiā recognita et collata sunt, kollationiert (v. Abschriften), Cic. – Gallicum cum Germanorum agro, Caes.: fortunam Metropolitum cum casu Gomphensium, Caes.: cum illius vita P. Sullae vobis notissimam, Cic.: volumina cum recitatis, Vitr.: conferte Verrem, non ut hominem cum homine comparetis, sed ut pacem cum bello, leges cum vi conferatis, Cic.: quem cum eo conferre possumus non modo ingenii magnitudine, sed etiam animi? Cic. – parva magnis, Cic.: minora maioribus, Auct. b. Alex.: se laudibus alterius, Phaedr.: vitam inter se utriusque, Cic.: bos ad bovem collatus, Varr.
II) nach einem Punkte hintragen, 1) übh. hinbringen, hinschaffen, hinführen, hinwenden, hinkehren, etw. wohin verlegen, versetzen, setzen, stellen, flüchten, a) eig.: parentes et coniuges illuc, Tac.: nihil domum suam, Nep.: pecunias monimentaque ex fano Herculis in privatam domum, Caes. – suas rationes et copias (seine Spekulationen u. Fonds) in illam provinciam, Cic. – Deiotari legiones in mediam aciem, Auct. b. Alex.: u. so tertiam aciem in sinistrum cornu, Auct. b. Afr.: eodem suum omnem equitatum, Auct. b. Afr. – c. signa ad alqm (zu jmd. stoßen), Liv.: aber (feindl.) signa in laevum cornu, sich mit dem Angriffe gegen den l. Fl. wenden, Liv. – c. iter eo, den Weg dahin nehmen, Brut. in Cic. ep.: ebenso iter Brundisium versus, Cic. – c. propere pedes in curriculum, Varr. fr. – u. bes. c. se, sich begeben, sich flüchten, se alio, Cic.: se continuo c. protinam in pedes, Plaut.: se suaque in naves, Nep.: se in astu, Cic.: se suaque omnia in oppidum, Caes.: se ad hostes, Cic.: se Rhodum, Cic.: se in fanum Veneris, Val. Max.: se ad hospitem (Ggstz. in meritoriam tabernam devertere), Val. Max.: urbs ipsa, quo se fusa contulerat acies, sich geflüchtet hatte, Liv. – m. 1. Supin., se dormitum c., Cic. ep. 9, 26, 1: se eo (dahin) cubitum, Suet. Aug. 6. – v. Lebl., si pituita eo se confert, Cels.: spiritus eodem se contulit, Sen.: c. se in angustum (v. Atomen), Sen. – u. im Passiv, navium pars ex errore eodem conferebatur, wurde ebendahin geführt, Auct. b. Afr.: absol., bene navis agitatur, pulchre haec confertur ratis, wird dahingetragen, Plaut. Bacch. 797. – b) übtr.: α) se conf. m. Ang. wohin? durch ad od. in u. Akk. = sich zu jmd. od. einer Sache in irgend ein Verhältnis begeben, sich an jmd. od. etw. anschließen, sich ihm zuwenden, hingeben, widmen, c. se ad pontificem Scaevolam, Cic.: c. se ad senatus auctoritatem, Cic.: c. se ad amicitiam alcis, Cic.: c. se in amicitiam et fidem (Schutz) alcis, Cic.: c. se in alcis fidem et clientelam, Cic.: c. se ad studium scribendi, ad philosophiae studium, Cic.: ad scribendum se contulit, er wurde Schriftsteller, Hieron.: c. se ad studia litterarum, Cic. – β) etwas schriftlich od. mündlich irgendwohin bringen, aufnehmen, eintragen, irgendwo anbringen, vorbringen, ab utrisque ea, quae commode dici videntur, in suas artes c., Cic.: lamentationes suas etiam in testamentum, Tac.: spes votaque non prius ad deos quam ad principum aures, Tac. – cur non confertis (nehmt ihr nicht [in den Antrag] auf, warum tragt ihr nicht zugleich darauf an), ne sit conubium divitibus ac pauperibus? Liv. 4, 4, 9. – γ) ein Vorhaben, ein Amt u. dgl. auf eine gewisse Zeit legen, ansetzen, verlegen, omnia in mensem Martium, Cic.: iter suum in posterum diem, Brut. in Cic. ep.: alqd in longiorem diem (Ggstz. alqd repraesentare), Caes.: eo (verst. in Caesaris adventum) omnem belli rationem, Caes.: alcis tertium consulatum eundem in annum, Plin. pan. – u. ein geschichtl. Ereignis chronologisch in od. auf eine Zeit setzen, verlegen, Carthaginis expugnationem in hunc annum, Liv. 27, 7, 5. – δ) in eine gewisse Abteilung, wissensch. Form bringen, totam Academiam ex duobus libris contuli in quattuor, Cic.: ex immensa diffusaque legum copia optima quaeque in paucissimos libros, Suet.: reliquam rusticarum rerum partem in carmen, Col.: res Romanas Graeco peregrinoque sermone in historiam, Iustin. – ε) in einen Zustand bringen, übergehen lassen, seditionem in tranquillum, Plaut.: verba ad rem, Ter. – dah. poet. = verwandeln, alqm in saxum, Ov.: corpus in volucrem, Ov.
2) zuwendend, a) eig., eine Gabe, Kosten u. dgl. zuwenden, darbringen, hergeben, verwenden, bestimmen, pecuniam florenti parti (Partei), Nep.: munera alci, Nep.: praemia alci, Suet.: u. puellae L milia nummum, Plin. ep. – fructum alio, Ter.: eam pecuniam in rei publicae magnum aliquod tempus, Cic.: pecuniam ad beneficentiam liberalitatemque, Cic.: impendia in educationem, Cic.: praedas ac manubias in urbis ornamenta, Cic. – b) übtr.: α) Gedanken, Neigung, Gesinnung, eine Tätigkeit, Zeit u. dgl. wohin wenden, richten, zuwenden, angedeihen lassen, erweisen, anwenden, verwenden, alio animum suum (sein Gelüst), Ter.: animum huc, Ter.: animum ad fodiendos puteos, Auct. b. Alex.: omnes suas curas cogitationesque in rem publicam, Cic.: curam ad philosophiam, Cic.: laudem in commune, jedem für alle Ruhm erwerben (Ggstz. laudem ex communi ad se trahere), Liv.: benignitatis plurimum in alqm, Cic.: benevolentiam erga alqm a pueritia, Cic.: fructum virtutis et ingenii in proximum quemque, Cic.: plurimum ad victoriam, Suet.: plurimum operae, studii, diligentiae, laboris ad conficiendum reditum alcis, Cic.: omne reliquum tempus non ad oblivionem veteris belli, sed ad comparationem novi, Cic. – selten schlimme Dinge, maledicta in alqm, Cic.: legem ad perniciem civitatis, in Anwendung kommen lassen, mißbrauchen, Nep. – β) etw. zur Ausführung in jmds. Hand legen, jmdm. übertragen, überlassen, rem ad alqm, Cic.: omnem spem salutis ad clementiam victoris, Cic.: de re publica disputationem in Africani personam et Phili et Laelii, Cic.: curam restituendi Capitolii in L. Vestinum, Tac. – γ) etw. auf jmd. od. etw. übertragen = jmdm. beilegen, als Besitzer, quis non videt species istas hominum collatas in deos aut consilio quodam sapientium... aut superstitione, Cic. de nat. deor. 1, 77. – od. als Urheber jmdm., als Ursache einer Sache beilegen, beimessen, zur Last legen, auf jmd. od. etw. schieben, verbum falso in alqm, Cic.: permulta in Plancium, quae ab eo dicta non sunt, Cic.: suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itineris, Caes. – c. culpam od. causam in alqm, Cic.: crimina in alqm, Cic.: falsum crimen in purissimam et castissimam vitam, Cic.: suspicionem in alqm, Cic.: vitia in senectutem, Cic. – δ) confert (v. mehreren conferunt), wie συμφέρει, es ist etw. od. jmdm. zuträglich, förderlich, trägt mit bei, wirkt mit, gew. m. Ang. wieviel? durch aliquid, nihil, multum, plus, plurimum u. dgl., zB. quin etiam aliquid confert et aetas et corpus, Cels.: senecta nihil confert, Plin.: multum veteres Latini (auctores) conferunt, Quint.: non plus contulerunt lecti Cicero aut Demosthenes? Quint.: plurimum oratori confert lectio poëtarum, Quint.: quod contulisse plurimum videtur, Cels.: m. Infin. als Subj., incipiente incremento confert alterna folia circumobruere, Plin. 19, 83. – zugl. m. Ang. wozu? durch Adv. eo (dazu), od. durch ad od. (selten) in u. Akk., od. durch bl. Dat. (s. Herbst Quint. 10, 1, 95. Sillig Plin. 35, 67), multum autem eo confert et corporis et nervorum habitus, Cels.: confert etiam aliquid ad somnum silanus iuxta cadens, Cels.: rursus in alia plus prior confert (exercitatio), Quint.: plus scientiae collaturus quam eloquentiae, Quint.: plurimum coeptis contulerunt iactatum exemplar epistulae;... simul rumor dissipatus etc., Suet.: allium voci confert, Plin. – m. Ang. worin? wobei? durch in u. Abl., in morbis cum multum fortuna conferat, Cels. 7. praef. § 4. – ➳ Perf. contulĕrunt gemessen, Prop. 2, 3, 25.
- 1. bij elkaar brengen, verzamelen; samentrekken [ligna; sarcinas; signa];
- 2. (tot een geheel) samenvoegen, bij elkaar trekken, verenigen; ➤ vires in unum ~; aquae collatae verzameld; signa ad alqm ~ zich voegen bij;
- 3. dicht bij elkaar brengen, naar elkaar toe brengen [capita de koppen bij elkaar steken; pedem; gradum elkaar naderen];
- 4. (vijandel.) bij elkaar brengen, tot een treffen laten komen; ➤ signa ~ slaags raken; signa in laevum cornu ~ de linkervleugel aanvallen; signis collatis of collato Marte in een handgemeen; collato pede (gradu) man tegen man; castra ~ naar voren verplaatsen;
- 5. (vergelijkend) tegenover elkaar stellen, vergelijken (met: cum; dat.) [pacem cum bello; cum maximis minima; nostras leges cum illorum Lycurgo et Dracone et Solone; parva magnis];
- 6. vires ~ zijn krachten meten met;
- 7. (woorden, meningen) (uit)wisselen; ➤ sermones cum alqo ~ gesprekken voeren; consilia cum alqo ~ plannen uitwisselen of meedelen; alqd inter se ~ iets met elkaar bespreken;
- 8. (geld) betalen, bijdragen [tributa; pecuniam in statuas voor beelden];
- 9. brengen, voeren naar [obsides in arcem; omnia sua in naves; vota ad deos richten tot]; — sē cōnferre zich begeven naar [Athenas; in fugam vluchten; ad studia zich wijden aan];
- 10. doen toekomen, aanbieden (aan: dat.; in m. acc.);
- 11. (gedachten of activiteiten) richten op [omnem curam atque operam ad philosophiam];
- 12. besteden aan, gebruiken voor [pecuniam ad beneficentiam; legem ad perniciem rei publicae misbruiken voor; tempus ad belli comparationem];
- 13. opdragen, overlaten aan [curam restituendi Capitolii in L. Vestinum];
- 14. veranderen in [alqm in saxum];
- 15. toeschrijven aan, wijten aan, ten laste leggen van [suum timorem in angustias itinerum; in alqm culpam];
- 16. verzetten, verschuiven [alqd in longiorem diem naar een later tijdstip; Carthaginis expugnationem in hunc annum];
- 17. (postklass.) bijdragen tot, nuttig zijn voor [nihil, multum, plus niets, veel, meer baten].
帶往一處。出分。聚。比較。往。— contra castris 相對插營。— in quaestum vocem 講論射利。— verba ad rem 先言後行。— in lapidem 以物變石。— pacem cum bello 以太平較戰鬥。— omne studium in id 專務于此。— culpam in alium 歸罪于人。— pecuniam ad opus 出錢作公费。— capita 商量。— se ad eum 投其門。 — se in hortum 往園。— manum vel pedem 交手。— ferrum vel signa 交戰。— gradum vel pedem 近來。— rem in pauca 總言。簡言。— in mensem Martium 延至三月。
Suggest a Translation
See an image
- (coll-), cōnferre.
- II. To bring together, collect, gather, unite, join: ligna circa casam, N.: undique conlatis membris, H.: signis in unum locum conlatis, Cs.: dentes in corpore, join, O.: capita, lay heads together: gradum, to walk together, V.—To pay in, contribute: aes, O.: alqd in tuam statuam: aurum in publicum, L.: munera ei, N.: tributa quotannis: (pecuniam) ad statuam: ad honorem tuum pecunias: sextantes in capita, L.—To bring together, match, set in opposition, oppose, set together: cum Fonteio ferrum ac manus contulerunt: conlatis signis exercitūs superare: arma cum aliquo, N.: castra cum hoste, L.: castris Scipionis castra conlata habere, Cs.: pedem cum pede, to fight foot to foot, L.: pede conlato, L.: non possum magis pedem conferre (in court): gradum, L.: pectora luctantia nexu pectoribus, O.: manum Aeneae, V.: inter sese certamina belli, V.: conlato Marte, O.: mecum confer, ait, fight with me, O.: lites, to quarrel, H.—Fig., to bring together in thought, compare, contrast: conferte Verrem: si conferendum exemplumst, cited, T.: faciem moresque duarum, O.: nec quisquam iuventutis conferri potuit, L.: omnia summā diligentiā conlata sunt: hanc pacem cum illo bello: cum Dracone nostras leges: cum illo te dominandi cupiditate: vitam inter se utriusque, pārva magnis: nil iucundo amico, H.—To consult, confer, consider, deliberate, talk over: alqd coram: cum aliquo sermones, unite in: consilia ad adulescentīs, advise with, T.: iniurias, take counsel on, Ta.: inter nos, quid finis: quid ammorum Hispanis esset, L.—To compress, abridge, condense, sum up, make brief: Academiam in quattuor (libros): ut in pauca conferam: sua verba in duos versūs, O.—To join in moving, propose unitedly: cur enim non confertis, ne sit, etc., L.—
- IIII. To bear, carry, convey, direct, take, bring: copias in provinciam: quos eodem audita clades contulerat, L.—With se, to betake oneself, turn, have recourse: quo me miser conferam?: se suaque omnia in oppidum, Cs.: quo se fusa acies, L.: se in fugam, me in gregem sicariorum, join.—Fig., to change, transform, turn, metamorphose: aliquem in saxum, O.: corpus in albam volucrem, O. — To bring, turn, direct: verba si ad rem conferentur, be changed for deeds, T.: suspitionem in Capitonem.—With se, to devote oneself, apply, engage: me ad pontificem: se ad studium scribendi: se in salutem rei p.—To devote, apply, employ, direct, confer, bestow upon, give, lend, grant, transfer: cum maxima munera ei ab regibus conferrentur, N.: fructum alio, T.: tempus ad oblivionem belli: orationem ad misericordiam: curas in rem p.: pecuniam in rei p. tempus, for some service: fructum ingeni in proximum quemque: Quid damnatio confert?avail, Iu.—To refer, ascribe, attribute, impute, assign, throw blame, lay to the charge of: species istas hominum in deos: mortis illius invidiam inL. Flaccum: culpam in me, T.: in alterum causam, throw the blame, L.—To transfer, assign, refer, put off, defer, postpone: expugnationem in hunc annum, L.: omnia in mensem Martium: alqd in longiorem diem, Cs.: eo omnem belli rationem conferre, to transfer, Cs.
-
…incredibilis, verum, id quod multo magis est admirandum, dies dixi ego idem in senatu caedem te optimatium contulisse in ante diem v Kalendas Novembris, tum cum multi principes civitatis Roma non tam sui conservandi quam tuorum consiliorum…
Cicero, in Catilinam
-
…non possent, alteri se, ut coeperant, in montem receperunt, alteri ad impedimenta et carros suos se contulerunt. Nam hoc toto proelio, cum ab hora septima ad vesperum pugnatum sit, aversum hostem videre nemo potuit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…civitati renuntiaverunt. Caesar ab decimae legionis cohortatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis duodecimae legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hac pugna nuntiata ex itinere domum reverterunt ; cunctis oppidis castellisque desertis sua omnia in unum oppidum egregie natura munitum contulerunt. Quod cum ex omnibus in circuitu partibus altissimas rupes deiectusque haberet, una ex parte leniter acclivis aditus in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, hac ne ipsum quidem sperare nostros exercitus capi posse. Qui suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itineris conferrent, facere arroganter, cum aut de officio imperatoris desperare aut praescribere viderentur. Haec sibi esse curae ; frumentum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…postquam Caesar pervenit, obsides, arma, servos qui ad eos perfugissent, poposcit. Dum ea conquiruntur et conferuntur, nocte intermissa circiter hominum milia VI eius pagi qui Verbigenus appellatur, sive timore perterriti, ne armis traditis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus. Hos seditiosa atque improba oratione multitudinem deterrere, ne frumentum conferant quod debeant praestare, si iam principatum Galliae obtinere non possint, Gallorum quam Romanorum imperia perferre, neque dubitare…
Julius Caesar, Gallic War
-
…consulis iveris, sustinebo. sin autem servire meae laudi et gloriae mavis, egredere cum importuna sceleratorum manu, confer te ad Manlium, concita perditos civis, secerne te a bonis, infer patriae bellum, exsulta impio latrocinio…
Cicero, in Catilinam
-
…non Catilinam ducem exspectant, et ille eiectus in exsilium se Massiliam, ut aiunt, non in haec castra confert. O condicionem miseram non modo administrandae verum etiam conservandae rei publicae nunc si L. Catilina consiliis, laboribus…
Cicero, in Catilinam