Logeion | constitutio

constĭtūtĭo, ōnis, f. [constituo].

In gen., a constitution, disposition, nature: firma corporis, Cic. Off. 3, 33, 117 (as transl. of the Gr. εὐστάθεια τῆς σαρκός); so Sen. Ep. 121, 10 and 14: prima naturae, Cic. Fin. 4, 6, 15.—
II In partic.
- A A definition: ea constitutio summi boni, quae est proposita, Cic. Fin. 5, 16, 45.—
- B In rhet., the issue in a cause, the point in dispute: constitutio est prima conflictio causarum ex depulsione intentionis profecta, hoc modo: Fecisti: Non feci, aut: Jure feci, etc., Cic. Inv. 1, 8, 10; Auct. Her. 1, 11, 18 and 19; cf. Quint. 3, 6, 2 sq.—
- C A regulation, order, arrangement: nec temporis unius nec hominis esse constitutionem rei publicae, Cic. Rep. 2, 21, 37, cf. id. ib. 1, 45, 69; 2, 31, 53: constitutio est in lege, more, judicato, pacto, Quint. 7, 4, 6; cf. id. 7, 4, 5; 5, 2, 5: religionum, Cic. Leg. 2, 10, 23: senatus, Liv. 39, 53, 10; Plin. 34, 9, 21, § 99 al.—
- - 2 Esp., an imperial regulation, order: quodcumque ergo imperator per epistulam promulgavit, vel cognoscens decrevit, vel edicto praecepit, legem esse constat; hae sunt quae constitutiones appellantur, Just. Inst. 1, 2, 6; Gai Inst. 2, 5, § 3 al.

cōnstitūtio, ōnis, f. (constituo), die Hinstellung, passiv, I) die feste Einrichtung, Verfassung, a) die physische Einrichtung, Verfassung, die Beschaffenheit, der Zustand, prima c. naturae, Cic.: firma c. corporis, Cic.: quaerebamus ›An esset omnibus animalibus constitutionis suae sensus?‹ Sen.: constitutionem rerum suarum facere, seine Angelegenheiten ordnen, ICt.: de tota constitutione (Lage) huius belli scribere, Cic.: Plur., constitutiones mundi, Arnob. 1, 59. p. 40, 21 R. – b) die gesetzliche, politische Einrichtung, Verfassung, ista c. religionum (der Religionsgebräuche), Cic. – bes. v. der Staatsverfassung, rei publicae, Cic.: publicae rei, Vitr.: omnis civitas, quae est constitutio populi, Cic.: illa praeclara constitutio Romuli, Cic. – II) die Festellung, Bestimmung, a) die erklärende (definierende), die Begriffsbestimmung, ea constitutio summi boni, quae est proposita, Cic. de fin. 5, 45. – u. die begründende Beweisführung, die Begründung, Ps. Apul. de dogm. Plat. 3. p. 275 H. – b) die begründende, als rhet. t. t. die Feststellung, Begründung des Streitobjektes (griech. στάρις), Cic. de inv. 1, 10. – dah. die Begründungsform, c. causae, u. Plur. constitutiones causarum, Cornif. rhet. 1, 18. – c) die verordnende Bestimmung, die Verfügung, Anordnung, Verordnung, α) einer Behörde: egregia C. Calpurnii Pisonis praetoris urb. constitutio, Val. Max.: c. civilis, ICt.: lex vel similis iuris c., ICt.: aeterna, Curt.: cogebatur alia aut ex decreto priorum legatorum aut ex nova constitutione senatus facere, Liv.: an auctor constitutionis fieret, Tac. – Plur., saluberrimae constitutiones, Frontin. aqu.: tabulae aereae, in quibus publicae constitutiones incīduntur, Plin.: quae sint in litibus constitutiones, Arnob. – β) des Kaisers, c. nostra, ICt.: c. sancta, ICt.: constitutiones sacrae, ICt. – γ) einer Pers. übh., hoc totum ex domini constitutione pendeat, ICt.

constitutio [CL] 1 creation. b construction. 724 ante ~onem saeculi (Dan. Wint.) Ep. Bonif. 23; cum superiorum corpora ‥ in primaria mundi ~one esse ceperunt, necessarium argumentum est et cum illis tempus principium habuisse D. Morley 15 (cf. (v. 5 infra)); s1349 pestilencia ‥ qualis a ~one mundi nuncquam legitur in cronicis evenisse Plusc. IX 40. b 1391 ad subsidium expensarum faciendarum pro construccionibus et ~onibus poncium suorum ExchScot 277; 1423 lego ad ~onem novi pontis de Stopham xx li. Reg. Cant. II 245. 2 establishment (of king) in office. b appointment (of proctor). ut amplius in perpetuum regie ~onis et consecrationis locus sit Ailr. Ed. Conf. 759C. b 1426 predicti procuratoris ~oni, ratihabicioni, relevacioni et obligacioni ‥ interfui Reg. Cant. I 239 (cf. ib. 71). 3 establishment, undertaking, bringing into force (of a practice, rule, agreement or sim.). a1000 incaepit frangere ~ones Ælfegi, quas fecerat coram archiepiscopo CS 1098 (cf. (v. constituere 4b)); episcopus ipsius aecclesiae a ~one antiquorum temporum habet omnes redditiones socharum DB I 172b; 1298 pro aliqua transgressione ante diem ~onis presencium facta MunAcOx 68. 4 constitution, regulation, statute: a (royal); b (papal or legatine); c (eccl. or mon); d (acad); e (of borough or gild). a ~o, kyninga gesetnysse Ælf. Gl.; †1077 quas ‥ terras karaxari mandavimus, quatinus hac praesenti nostrae ~onis hujusque decreti pagina nostraque auctoritate regia ‥ sint concessae Cart. Rams. II 92 (= Regesta I *95); inutilis est ~o principis si non est ecclesiastice discipline conformis J. Sal. Pol. 523A; ex equitate maxima prodita est legalis ista ~o [sc. magna assisa] Glanv. II 7; 1225 occasione ~onis nostre facte de ‥ pannis tinctis Pat 523; 1277 contra pacem et ~onem regni Hund. Highworth 45; Hengham Magna 5 (v. consuetudo 2a); 1321 a tempore ~onum factarum apud Marleberge [1267] MGL II 354; omnia jura humana aut sunt lex nature, consuetudines vel statuta, que et ~ones appellantur Fortescue LLA 15. b 743 Gregorii papae ~one omnia haec ‥ amputata sunt (Lit. Papae) Ep. Bonif. 51; 1070 asseverans Gregorianam illam ~onem non de Cantuariensi et Eboracensi aecclesia ‥ esse prolatam (Lanfr. Ep.) W. Malm. GP I 25; s1297 papa Bonifacius ~ones quasdam praedecessorum suorum extravagantes, adjectis quibusdam novis, in unum volumen redigi fecit Trevet 364; 1300 ~onibus apostolicis contrariis non obstantibus (Lit. Papae) MunAcOx 80; s1305 (v. Clementinus); tres ~ones seu pocius destituciones hereticales, ‥ viz. ‘ad conditorem’, ‘cum inter’ et ‘quia quorundam’, legi et studui Ockham Pol. III 6; ~o pape generalis post duos menses computandos a tempore publicacionis ejusdem generaliter facte in consistorio ligat eciam ignorantes Lyndw. 51 r; ~ones legatinas non poterit archiepiscopus tollere Ib. 154 e; 1433 secundam formam ~onum legatinarum Reg. Heref. 168. c c1094 ~onem nostram et vestram de elemosina pauperum nullo modo minui permittatis Anselm (Ep. 178) IV 62; a1128 ex istis habent lazari xx s. de ~one abbatis Ernulfi Chr. Peterb. app. 161; a1220 precipimus ‥ quod archidiaconi ~ones istas [episcopi Sar’] pro communi utilitate editas et pro correctione excessuum et reformatione morum promulgatas faciant inviolabiliter observari Conc. Syn. 96; 1259 presenti ~one synodali duximus statuendum ut presbiteri ‥ diocesis Karleolensis sicut decet in habitu ‥ a ceteris distinguantur Ib. 629; 1416 lego ‥ librum in quo continentur ~ones provinciales Reg. Cant. II 103. d a1350 excommunicati sunt omnes qui in prejudicium et fraudem ~onum universitatis Oxonie in conduccionibus domorum aliquid perpetrabunt StatOx 78. e 1214 jurabitis ‥ quod in fraudem hujus provisionis graves non facietis ~ones vel onerosas per quas conditio clericorum deterioretur (Lit. Papae Burgensibus) MunAcOx 2; 1281 ~o facta de tractagio vini Stat. Gild. Berw. 42 rub.. 5 constitution, composition, make-up. quod ‥ naturae ex peccato adolevit ‥ intra substantiales ejus ~ones non connumeravi Eriug. Per. 571D; cum duas partes mundi constitutivas premonstravi ‥, quis dubitat mundum sine superiori et digniori parte sui integram ~onem minime habere potuisse? D. Morley 15 (cf. (v. supra 1a)); diverse nature, simplex et composita, incorporea sc. et corporea, sunt associate in ~one hominis Neckam NR II 152. 6 (rhet.) formulation of point at issue. si inter accusatorem et defensorem convenit de facto et de nomine facti, tum quaerenda est aestimatio facti, id est quale sit factum, ‥ et haec ~o generalis dicitur Alcuin Rhet. 7.

cōnstĭtūtĭō, (11) ōnis, f. (constituo), ¶ 1 [en gén.] état, condition, situation : corporis Cic. Off. 3, 117, complexion ; herba aliam constitutionem habet Sen. Ep. 121, 14, lʼherbe présente un caractère différent ¶ 2 [en part.] a) définition : summi boni Cic. Fin. 5, 45, définition du souverain bien ; b) [rhét.] état de la question, fond de la cause : Cic. Inv. 1, 10 ; Her. 1, 18 ; c) arrangement, disposition, organisation : rei publicæ Cic. Rep. 2, 37, lʼorganisation de lʼÉtat ; d) disposition légale, constitution, institution : justum continetur natura vel constitutione Quint. 7, 4, 5, la justice est fondée sur la nature ou une institution ; cf. Sen. Ben. 4, 38, 2 ; Nat. 2, 59, 8 ; Quint. 7, 4, 6 ; Gaius Inst. 2, 5, 3.

cōnstitūtiō, ōnis f (constituo)

1. inrichting, organisatie [rei publicae staatsinrichting; religionum]; schepping [mundi];
2. gesteldheid, toestand [corporis; prima naturae];
3. bepaling, verordening [senatūs; praetoris];
4. (retor. t.t.) vaststelling v.h. geschilpunt;
5. begripsbepaling, definitie.

constitutio , onis. f.
安置。排。諭。— belli 戰之次序。— causae 訟態。— corporis 各人身性。

Suggest a Translation
See an image

, Census, consuetudo, præstatio quæ ex constituto exsolvitur. Orig. Murensis Monasterii pag. 23 : Iste locus Mura cum omnibus justitiis et Constitutionibus legitimis ad se pertinentibus, etc. Pag. 25 : De Constitutionibus autem rusticorum, ne penitus memoriæ decedat, necesse est ut scribatur, etc.

cōnstitūtiō ōnis, f

constituo, a disposition, constitution, nature: firma corporis. — A definition: summi boni.—Fig., in rhet., the issue, point in dispute, C.—A regulation, order, arrangement: rei p.: senatūs, L.: auctor constitutionis, Ta.

Menu

Word wheel

constitutio

Saved

Recent