convello
convello, to tear away, pluck up, pull off, wrest, rend
he took care of tearing away the image of Ceres
the court was severely shaken by the murder of Messalina
- To draw violently hither and thither something that is firm or quiet (esp. a tree, house, and the like); hence, to tear up, wrest from its position, to tear loose or away, to separate from, pull or pluck up (freq. and class.).
- A Lit.
- 1 In gen.
- α Without designation of place from which, etc.: cum praecides caveto ne librum convellas, Cato R. R. 40, 2: saxa turris hostium, quibus fundamenta continebantur, Caes. B. C. 2, 11; cf. Hirt. B. G. 8, 26 fin.; and, fundamenta, Lucr. 4, 506: cum gradus Castoris convellisti ac removisti, Cic. Dom. 21, 54: aesculum, Verg. G. 2, 294: convellere repagula, effringere valvas, Cic. Verr. 2, 4, 43, § 94: limina tectorum, Verg. A. 2, 507; Luc. 3, 528: artus, Lucr. 3, 344; so of the rack: omnia (membra) laniata, omnes partes convulsae sunt, Sen. Contr. 2, 5, 5: convolsis laceratisque membris, id. ib. § 6; cf. armos, to wrench, dislocate, Col. 6, 16, 1: teneros fetus, i. e. to produce abortion, Ov. Am. 2, 14, 5.—
- β With designation of place from or out of which, etc.: simulacrum Cereris e sacrario convellendum auferendumque curavit, Cic. Verr. 2, 5, 72, § 187; cf. id. ib. § 186: me ex nostris hortulis, id. Leg. 1, 21, 55: viridem silvam ab humo, Verg. A. 3, 24: funem ab terrā, id. G. 1, 457: (turrim) convellimus altis sedibus, id. A. 2, 464: robora suā terrā, Ov. M. 7, 204: Roma prope convulsa sedibus suis, Cic. Pis. 22, 52: domus convulsa sedibus suis, Plin. Ep. 9, 19, 8: aspera undique nisu, Val. Fl. 5, 159.—
- γ Absol.: haeserunt radice pedes. Convellere pugnat, Ov. M. 9, 351.—
- 2 Milit. t. t.: signa, to pluck up the standards from the ground, to decamp (rare), Cic. Div. 1, 35, 77; Liv. 22, 3, 12; cf. vexilla, Tac. A. 1, 20.—
- b Medic. t. t.: convulsus (-volsus), a, um, suffering from wrenching of a limb, Plin. 25, 8, 54, § 98; cf. id. 20, 5, 18, § 36; 20, 17, 69, § 178; or from convulsions, spasmodic, convulsive: latus, Suet. Tib. 72: fauces, Quint. 11, 3, 20.—
- B Trop., to cause to totter, to shake, to destroy, overthrow, bring to naught (syn.: labefacto, commoveo, commuto, infirmo; esp. freq. in Cic.): est boni consulis, cum cuncta auxilia rei publicae labefactari convellique videat, ferre opëm patriae, Cic. Rab. Perd. 1, 3; so with labefactare: cogitationem, id. Fam. 5, 13, 2 Manut.; cf. id. Clu. 2, 6: rei publicae statum, id. Pis. 2, 4: ea quae non possint commoveri, id. de Or. 2, 51, 205: haec si tenemus, quae mihi quidem non videntur posse convelli, id. Div. 1, 51, 117: judicia, stipulationes, etc. (with infirmare), id. Caecin. 18, 51: convellere et commutare instituta omnium, id. Verr. 2, 3, 6, § 15: acta Dolabellae, id. Phil. 2, 33, 83: rem publicam judicio aliquo, id. Brut. 30, 115: gratiam Caesaris, Hirt. B. G. 8, 50: vires aegri, Cels. 3, 4, 14; cf. id. ib. § 11: fidem legionum promissis, Tac. H. 4, 30 fin.: caede Messalinae convulsa principis domus, id. A. 12, 1; cf. id. ib. 12, 65; 4, 40: Tiberius vi dominationis convulsus ( = abalienatus ab honestate) et mutatus, id. ib. 6, 48: fata, Ov. H. 16, 41: secutae sunt duae (epistulae), quae me convellerunt de pristino statu, jam tamen labantem, Cic. Att. 8, 15, 2.—
- II To tear or rend to pieces, to cleave, dismember, shatter, break (perh. first in the poets of the Aug. per.).
- A Lit.: dapes avido dente, Ov. M. 11, 123: glaebam vomere, * Cat. 64, 40: dehiscit Convolsum remis rostrisque tridentibus aequor, Verg. A. 5, 143; 8, 690: loca vi quondam et vastā convolsa ruinā, id. ib. 3, 414: septem (naves) convolsae undis Euroque supersunt, shattered, id. ib. 1, 383; cf. Luc. 3, 528: convulsi laniatique centuriones, Tac. A. 1, 32: domum, id. ib. 6, 40.—
- B Trop.
- 1 Of words, to mutilate, mispronounce: magno cursu verba convellere, Sen. Ep. 40, 2.—
- 2 To afflict, torture: verbis convellere pectus, Ov. H. 17, 111.
II) übtr., gleichs. aus seinen Fugen, aus seiner Bahn reißen, in seinen Grundpfeilern, in seinem Bestande erschüttern, untergraben, a) physisch: vires aegri, Cels. 3, 4. p. 79, 6 D.: vires aegri luce, vigiliā, siti ingenti, Cels. 3, 4. p. 78, 33 D. – b) politisch, moralisch, geistig: c. priscae consuetudinis auctoritatem, Val. Max.: cuncta auxilia rei publicae labefactare convellereque, Cic.: c. castrorum decus (Ehre), Tac.: domus eorum convulsa, gestürzt (Ggstz. integra), Tac.: c. gratiam alcis, Hirt. b. G.: testamentum iudicio, Val. Max.: nuntiis et promissis fidem legionum, Tac.: desine molle, precor, verbis convellere pectus, mein fühlendes Herz zu bestürmen, Ov. – v. lebl. Subjj., si eam opinionem ratio convellet, si oratio labefactabit, si denique veritas extorquebit, ne repugnetis, Cic.: u. im Passiv, cogitatio penitus insederat; vi tamen tempestatum erat aliquantum labefactata atque convulsa, Cic.: quo iudicio convulsam penitus scimus esse rem publicam, Cic.: novercae insidiis domum omnem convelli, Tac.: eā discordiā nepotes suos convelli, aus der ruhigen Bahn der Eintracht gerissen, Tac.: Tiberius vi dominationis convulsus et mutatus est, aus der Bahn der Tugend gerissen, verdorben, Tac. – m. Ang. von wo? durch de m. Abl., quae (epistulae) me convellerunt de pristino statu, iam tamen, ut ante ad te scripsi, labantem, Cic. – ➳ Perf. gew. convelli, zB. Cic. de domo 54; de legg. 1, 54; aber auch convulsi, Sen. nat. qu. 2, 6, 4. – Partiz. Fut. Akt. auch convolsurus, zB. Cic. Pis. 4 u. Partiz. Perf. Pass. auch convolsus, zB. Cic. Verr. 4, 94. Verg. Aen. 3, 414.
➳ parf. convelli Cic. Domo 54 ; Har. 41 ; Leg. 1, 54 ; etc. ; convulsi Hier. Ep. 3, 3.
- 1. lostrekken, uiteentrekken, van elkaar scheuren, verscheuren; ➤ pedem mensae ~; radices aratro ~; simulacrum Cereris e sacrario ~ auferreque; munitionem ~ afbreken; centuriones ~; signa, vexilla ~ de veldtekens uit de grond trekken = opbreken; fruges ferro ~ afsnijden; dapes avido dente ~ afbijten; convulsum remis aequor opgewoeld; naves undis convulsae lekgeslagen;
- 2. (metaf.) doen wankelen, ondermijnen; ➤ cuncta auxilia rei publicae ~; castrorum decus (eergevoel) ~; nuntiis et promissis fidem legionum ~; Tiberius vi dominationis convulsus et mutatus est van het juiste pad gebracht, bedorven; pectus verbis ~ in beroering brengen;
- 3. (ledematen) (a) ontwrichten, verrekken [artūs]; (b) (Sen.) (op de pijnbank) uitrekken;
- 4. (pass.) verkrampen;
- 5. (Sen.) (metaf.) onvolledig uitspreken, radbraken [verba].
拔。— acta ejus 廢其言論。— gratiam ejus 壓威風。— rationes 辯駁人之論。Turres convelli 拆諸塔毀敵樓。
Suggest a Translation
See an image
- to tear away, pluck up, pull off, wrest, rend: vectibus saxa turris, Cs.: gradūs Castoris: aesculum, V.: glaebam vomere, Ct.: repagula: signa, to pluck up (in decamping), L.: simulacrum e sacrario: ab humo silvam, V.: robora suā terrā, O.: Roma convolsa sedibus suis: alqd duro ferro, cut off, V.—To tear to pieces, cleave, rend, dismember, shatter, break: dapes dente, O.: Convolsum remis aequor, V.: (naves) convolsae undis, shattered, V.—Fig., to shake, shatter, destroy, overthrow, nullify: consuetudinem: si eam (opinionem) ratio convellet: rei p. statum: acta Dolabellae: fata, O.: fidem, Ta.
-
…namque ipse volens facilisque sequetur, si te fata vocant ; aliter non viribus ullis vincere, nec duro poteris convellere ferro. Praeterea iacet exanimum tibi corpus amici heu nescis totamque incestat funere classem, dum consulta petis nostroque in…
Vergil, Aeneid
-
…et Fufiam tenueramus, cccc iudicium notionemque censoriam. quas leges ausus est non nemo improbus, potuit quidem nemo convellere, quam potestatem minuere, quo minus de moribus nostris quinto quoque anno iudicaretur, nemo tam effuse petulans conatus…
Cicero, in Pisonem
-
…adulescentis bonos et fortis, sed usos ea condicione fortunae ut, si essent magistratus adepti, rei publicae statum convolsuri viderentur, meis inimicitiis, nulla senatus mala gratia comitiorum ratione privavi. ego Antonium conlegam cupidum provinciae, multa…
Cicero, in Pisonem
-
…praetorem Siculi semper usi sunt hic primus instituta omnium, consuetudinem a maioribus traditam, condicionem amicitiae, ius societatis convellere et commutare ausus est. qua in re primum illud reprehendo et accuso, cur in re tam vetere ,…
Cicero, in Verrem
-
…humanis, nec solum universis, verum etiam singulis. Haec si tenemus, quae mihi quidem non videntur posse convelli, profecto hominibus a dis futura significari necesse est. Sed distinguendum videtur quonam modo. nam non placet Stoicis…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…ad causas iudicia iam facta domo deferemus ; deinde si quam opinionem iam vestris mentibus comprehendistis, si eam ratio convellet, si oratio labefactabit, si denique veritas extorquebit, ne repugnetis eamque animis vestris aut libentibus aut aequis remittatis…
Cicero, pro Cluentio
-
…, infirmitas solitudoque temptata est. quam ob rem si est boni consulis, cum cuncta auxilia rei publicae labefactari convellique videat, ferre opem patriae, succurrere saluti fortunisque communibus, implorare civium fidem, suam salutem posteriorem salute communi…
Cicero, pro Rabirio Perduellionis Reo
-
…legiones conversis castra Romanorum oppugnare instituit. Cum complures dies in oppugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nullam partem munitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit. Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nihil denique causa cognita statuisse dicent. quod si ita fecissent, tamen id non ita fixum esse deberet ut convelli non liceret. non utar exemplorum copia quae summa est, non rem veterem, non hominem potentem aliquem aut…
Cicero, pro Cluentio
-
…facies ut sciamus. habes ad primam epistulam. secutae sunt duae pr. Kal. ambae datae quae me convellerunt de pristino statu iam tamen, ut ante ad te scripsi, labantem. nec me movet quod scribis Iovi…
Cicero, Epistulae ad Atticum