cruciatus
cruciatus, torture, torment, a torturing, execution, ruin, misfortune
- I Lit., of the body: dedisti hodie in cruciatum Chrusalum, Plaut. Bacch. 4, 4, 36 (675); id. Ep. 5, 1, 5 (611); id. Ps. 3, 1, 12 (778); Ter. And. 786; id. Hec. 773; Caes. B. G. 1, 31, 12; Cic. Verr. 2, 1, 4, § 9; 2, 5, 63, § 163; id. Rosc. Am. 41, 119; Sall. C. 51, 15; id. J. 24, 10; Liv. 29, 18, 14 Drak. N. cr.; Quint. 5, 4, 2; Ov. M. 9, 179 et saep.: cruciatu malo dignus, Plaut. Bacch. 4, 9, 132 (1056); id. Rud. 2, 6, 11 (495).—
- 2 Of the mind: animi, Cic. Div. 2, 9, 23; cf.: omnes animi cruciatus et corporis, id. Cat. 4, 5, 10: confectus jam cruciatu summorum dolorum, id. Att. 11, 11, 1; Cic. Fil. ap. Cic. Fam. 16, 21, 2.—
- B In gen., ruin, calamity, misfortune (esp. in curses, etc.): maximum in malum cruciatumque insiliamus, into utter ruin, Plaut. Mil. 2, 3, 8 (279): cum cruciatu tuo istaec hodie verba funditas, i.e. to thy ruin, misfortune, id. Am. 4, 2, 13 (1033); 2, 2, 161 (793); id. Capt. 3, 5, 23 (681): abi in malum cruciatum, go to the gallows, go hang, id. Aul. 3, 3, 11 (459); id. Pers. 4, 4, 25 (583); cf. crux, II.—
- II Transf., instruments of torture: cum ignes ardentesque laminae ceterique cruciatus admovebantur, Cic. Verr. 2, 5, 63, § 163.
cum ‥ horrendis carnificum ~ibus agonizans martirizaretur
interemerunt ‥ Nigellum ‥ longo suppliciorum ~u
in futuro [seculo ] perenni ~u prematur
aeterni ~us timorem
ipsum ~ibus affliget ad mortem
lectus ejus durus, ~ui magis quam quieti accommodus
anima mea, ad tuas lachrymas revertere tuisque †conciatibus delectare
animum suum diversis ~ibus vexatum nunc huc nunc illuc revolvit
ob promocionem ~us ‥ duci Lancastrie contra Hispanicos schismaticos
- 1. marteling, kwelling, foltering; terechtstelling onder marteling;
- 2. (meton.) plur. martelwerktuigen.
- P. of crucio.
- crucio, torture, torment, a torturing, execution: in cruciatum abripi, T.: in eos cruciatūs edere, Cs.: in dolore cruciatuque moriens: animi cruciatūs et corporis.—Plur, instruments of torture: laminae ceterique cruciatūs.
-
…ea quae dixissent enuntiarentur quam uti ea quae vellent impetrarent, propterea quod, si enuntiatum esset, summum in cruciatum se venturos viderent. Locutus est pro his Diviciacus Haeduus Galliae totius factiones esse duas ; harum alterius principatum tenere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, Sequanis vero, qui intra fines suos Ariovistum recepissent, quorum oppida omnia in potestate eius essent, omnes cruciatus essent perferendi. His rebus cognitis Caesar Gallorum animos verbis confirmavit pollicitusque est sibi eam rem curae futuram ; magnam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…factum sit ad Magetobrigam, superbe et crudeliter imperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum, iracundum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Sibi praestare, si in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a populo Romano pati quam ab his per cruciatum interfici inter quos dominari consuessent. Ad haec Caesar respondit se magis consuetudine sua quam merito eorum civitatem conservaturum ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…De poena possum equidem dicere, id quod res habet, in luctu atque miseriis mortem aerumnarum requiem, non cruciatum esse ; eam cuncta mortalium mala dissolvere ; ultra neque curae neque gaudio locum esse. Sed, per deos…
Sallust, Catilina
-
…iracundia dicitur, ea in imperio superbia atque crudelitas appellatur. Equidem ego sic existumo, patres conscripti, omnis cruciatus minores quam facinora illorum esse. Sed plerique mortales postremo meminere et in hominibus inpiis sceleris eorum obliti de poena…
Sallust, Catilina
-
…inductus accessi, ne falsa damnatio, ne carcer, ne catenae, ne verbera, ne secures, ne cruciatus sociorum, ne sanguis innocentium, ne denique etiam exsanguia corpora mortuorum, ne maeror parentum ac propinquorum magistratibus nostris…
Cicero, in Verrem
-
…contumeliam nec meorum ferre, nec deserere partis quas Pompeius odivit nec veteranos sedibus suis moveri pati nec singulos ad cruciatum trahi nec fallere fidem quam dedi Dolabellae. omitto alia fidem Dolabellae, sanctissimi viri, deserere homo pius non…
Cicero, Philippicae
-
…dicerent nemo esset qui non aequum putaret. postulabant autem pro homine miserrimo atque infelicissimo qui vel ipse sese in cruciatum dari cuperet, dum de patris morte quaereretur. res porro abs te eius modi postulabatur ut nihil interesset ,…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…, sed et saepe et plane diu. quos ille, di inmortales, cum omnes artus ardere viderentur, cruciatus perferebat nec tamen miser esse, quia summum id malum non erat, tantum modo laboriosus videbatur ; at miser…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum