curiosus
curiosus, bestowing care, painstaking, careful, diligent, thoughtful, devoted, attentive
- (Acc. to cura, I.) Bestowing care or pains upon a thing, applying one's self assiduously, careful, diligent, thoughtful, devoted (class.; esp. freq. in Cic.).
- A In gen.
- α With in or ad: in omni historiā curiosus, Cic. Tusc. 1, 45, 108: si me nihilo minus nosti curiosum in re publicā quam te, id. Att. 5, 14, 3: ad investigandum curiosior, id. Fam. 4, 13, 5.—
- β With gen. (post-Aug.): medicinae, Plin. 25, 2, 3, § 7: memoriae, Aur. Vict. Caes. 20 fin.: curiosissimus famae suae, Capitol. Anton. Philos. 20.—
- γ With circa: circa uxoris pudicitiam minus curiosus fuit, Capitol. Pert. 13, 8.—
- δ Absol.: non quidem doctus, sed curiosus, Petr. 46, 6; so, pictor, id. 29, 4: felicitas Horatii, id. 118, 5: manus, id. 13, 1: consilia, Quint. 7, 5, 2: interpolatione, Plin. 13, 12, 23, § 75 al. —*
- 2 With the access. idea of excess, too eager: est etiam supervacua (ut sic dixerim) operositas, ut a diligenti curiosus et a religione superstitio distat, Quint. 8, 3, 55.—
- B In partic., inquiring eagerly or anxiously about a thing, inquiring into, in a good or bad sense; curious, inquisitive.
- 1 In gen.: ne curiosissimi quidem homines exquirendo audire tam multa possunt, quam, etc., Cic. N. D. 1, 35, 97; id. Fam. 3, 1, 1; Varr. R. R. 2, 3, 5; Quint. 1, 8, 21; 11, 3, 143; * Hor. Epod. 17, 77 al.: curiosis oculis perspici non possit, Cic. Sest. 9, 22.—
- 2 Implying censure ( = πολυπράγμων), meddlesome, officious, curious, prying, inquisitive: primum patere me esse curiosum, Cic. Fl. 29, 70; id. Fin. 2, 9, 28 Madv.; 1, 1, 3; id. Att. 15, 26, 5; cf.: quare ut homini curioso ita perscribe ad me, id. ib. 4, 11, 2: curiosum aliquem extimescere, Petr. 127: Quae (basia) nec pernumerare curiosi Possint, Cat. 7, 11 Ellis ad loc.—
- b Post-Aug., subst.: cūrĭōsus, i, m., of one who is prying, a spy, scout: curiosum ac speculatorem ratus, Suet. Aug. 27.—Later, a class of secret spies, secret police, an informer, etc.; cf. Cod. Just. 12, tit. 23: De Curiosis et Stationariis al.—
- II (Acc. to cura, II.) Lit., that injures himself by care; hence, transf., emaciated, wasted, lean: belua, Plaut. Aul. 3, 6, 26 (562) (v. the passage in connection); cf.: nempe ille vivit carie curiosior, Afran. ap. Non. p. 21, 28 (Com. Rel. v. 250 Rib.).—Adv.: cūrĭŏsē.
- A (Acc. to I. A.) With care, carefully: involvendus vestimentis, Cels. 2, 17; cf. Petr. 63, 6; Col. 12, 55, 2: cavere, Suet. Aug. 40 al.—Comp., Vitr. 7, 4.—Sup., Col. 11, 2, 18.—*
- 2 Too nicely, carefully, or particularly: curiose potius quam Latine loqui, Quint. 8, 1, 2.—
- B (Acc. to I. B. 2.) Inquisitively, curiously: inquirerem, Suet. Vesp. 1.—Comp.: curiosius conquiram, Cic. Brut. 35, 133: facere aliquid, id. N. D. 1, 5, 10: animadvertunt ea, quae domi fiunt (pueri), id. Fin. 5, 15, 42.
~us, ancxius
~us,carful
in hac ego miserabili et ~a languesco curia
si vestra ~ae sollicitudinis solertia plenius animadverti maluerit
nos‥de commodo sancte ecclesie ~i(
rex ~us factus est circa castellum de Wyndelesore reparandum
artifex ~issimus(v.
providenda nunc sunt permanentibus copiosa, adventantibus ~a
Bonifacius papa VIII‥sepultus fuit Rome‥in ~o sepulcro et nobili
[baculus pastoralis ] operis ~i
partletts sciss’‥cum scissura valde ~a
cut‥with a very busy cutt
~us,fyrwetgeorn
devotimagis quam ~i, qui ejus sancta interiora conspexerant
in sanctum corpus temerarie extendit digitum, experiri ~us an illud adhuc esset solidum
permissu Paschalis pape, cui res a ~is enucleata patuit
duo in ordine [Grandimontanorum ] sunt constituti, prior et unus laicus, qui ‘~us’ vocatur quique respondet priori suo ceterisque reddendo compotum suum‥de receptis suis
- 1. zorgvuldig, oplettend, geïnteresseerd; ➤ auribus erectis curiosisque alqd audire (Sen.); -is oculis (met speurende ogen) perspici non posse; in omni historia ~ in alles wat met geschiedenis te maken heeft;
- 2. weetgierig; nieuwsgierig; ➤ homines naturā -i sunt;
- 3. bezorgd.
好事者。勤學者。偷看者。多事者。— nemo est quin sit malevolus 多事者必爲乖戾徒。 Medicinae curiosus 好學醫。
Suggest a Translation
See an image
Facetus, dicax, urbanus. Papias MS. Haud absimili prorsus ratione Gallice quandoque dicimus,
Curieux, pro Concinno et eleganti.
Memorialibus, atque etiam ex
Agentibus in rebus, ab Imperatoribus, per singulas provincias, modo duo, modo singuli, annuum munus acturi mittebantur, qui et cursui publico invigilarent, ne videlicet citra evectionem quis eo uteretur, et omnia, quæ geri in Republica viderent, ad Principis notitiam deferrent. Unde recte Scaliger ad Manilii lib. 5. dixit,
Curiososidem munus obiisse, quod in Gallia
Contrarotulatoresdispositorum equorum,
les Controlleurs des Postes. In Notitia Imperii occurrunt
Curiosi cursus publici præsentalis, et
Curiosi per omnes Provincias, sub dispositione Magistri Officiorum ;
Curiosi litorum, in Novella Theod. et Valent. de Tribut. fiscal. Curiosorum fit etiam mentio apud Firmicum lib. 3. cap. 13. Tertullianum lib. de Fuga in persecut. Athanasium Apolog. 2. Suidam in Vita Chrysostomi, etc. qui cum multiplici nequitia et concussionibus infamarentur, sublati demum sunt a Juliano Imp. De his pluribus agit præterea titulus Codicis Theodos. de Curiosis, (6, 29.) et ibi Jacobus Gothofredus.
Curiales.
Ad portam eat ille quem Corrector et Curiosus huic officio deputandum decreverit pro communi utilitate et pace.Literæ Simonis Archiep. Bituric. ann. 1223. pro iisd. Grandimontensibus, Anecd. Marten. tom. 1. col. 910 :
Duobus singularum domorum ministerio deputandis, uno videlicet Clerico, alioque Converso : quorum alter, Conversus scilicet Curiosi, Clericus vero Correctoris officium gereret, secundum quod etiam nunc observatur in Ordine supradicto.Corrector spiritualium curam gerebat. Curiosus temporalium.
Curieuxusurpamus. Testam. Joan. Fabri Carnot. episc. ann. 1390. inter Instr. tom. 8. Gall. Christ. col. 379 :
Vellemque, et ita de bonis meis ordino, tumbam corpori meo superponi simplicem, non Curiosam, quæ pretium l. francorum auri non excedat. Curieux,Studiosus, diligens, in Lit. remiss. ann. 1374. ex Reg. 106. Chartoph. reg. ch. 378 :
Le suppliant fery ledit enfant plus pour le doctriner et enseigner, afin que autrefoiz il feust plus soigneux et Curieux de icelles bestes garder.
- cura, bestowing care, painstaking, careful, diligent, thoughtful, devoted, attentive: in omni historiā: ad investigandum curiosior.—Inquiring eagerly, curious, inquisitive: nemo, T.: in re p.: curiosissimi homines: oculi.—Meddlesome, officious, curious, prying, inquisitive: patere me esse curiosum: homo.
-
…furtivos hominum vident amores, tam te basia multa basiare vesano satis et super Catullo est, quae nec pernumerare curiosi possint nec mala fascinare lingua. Miser Catulle, desinas ineptire, et quod vides perisse perditum ducas. fulsere…
Catullus, Carmina
-
…alia nexa et omnes inter se aptae conligataeque videantur. Qui autem requirunt quid quaque de re ipsi sentiamus, curiosius id faciunt quam necesse est ; non enim tam auctoritatis in disputando quam rationis momenta quaerenda sunt. quin etiam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…me hercule sentio Dionysio qui te omnisque vos salutat. οὐδὲν γλυκύτερον ἢ πάντ εἰδέναι. qua re ut homini curioso ita perscribe ad me quid primus dies, quid secundus, quid censores, quid Appius, quid illa populi…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…Domiti filius transiit Formias viii Idus currens ad matrem Neapolim mihique nuntiari iussit patrem ad urbem esse cum de eo curiose quaesisset servus noster Dionysius. nos autem audieramus eum profectum sive ad Pompeium sive in Hispaniam. id cuius modi…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, si ad imitandos summos viros spectant, ingeniosorum sunt ; sin tantum modo ad indicia veteris memoriae cognoscenda, curiosorum. te autem hortamur omnes, currentem quidem, ut spero, ut eos, quos novisse vis, imitari…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, aestivos mensis reliquos rei militari dare, hibernos iuris dictioni. tu velim, si me nihilo minus nosti curiosum in re publica quam te, scribas ad me omnia quae sint, quae futura sint. nihil mihi gratius…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…. tu quicquid indagaris de re publica et maxime quos consules futuros putes facito ut sciam. tametsi nimis sum curiosus ; statui enim nihil iam de re publica cogitare. Terentiae saltum perspeximus. quid quaeris praeter quercum Dodonaeam nihil…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…quibus lanietur, eamque optumam illi esse censent sepulturam. permulta alia colligit Chrysippus, ut est in omni historia curiosus, sed ita taetra sunt quaedam, ut ea fugiat et reformidet oratio. totus igitur hic locus est contemnendus…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…hoc utatur et illius lepidi qui haec tam neglegenter ferat. haec te volui παριστορῆσαι. sumus enim ambo belle curiosi. unum etiam velim cogites. audio Appium πρόπυλον Eleusine facere. num inepti fuerimus si nos quoque Academiae fecerimus…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…diutius urgeam quam si ea genera beluarum, quae in rubro mari Indiave gignantur, nulla esse dicamus atqui ne curiosissimi quidem homines exquirendo audire tam multa possunt quam sunt multa quae terra mari paludibus fluminibus existunt ; quae negemus esse…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum