damnare

damnare (dampn-) [CL] 1 to condemn (person), judge guilty; b (w. abl. of charge or offence); c (w. abl. of penalty or sentence); d (w. ad); e (fig., w. abstr. subj.). latro nequaquam ‥ furem alium ~at Gildas EB 100; dicebant ‥ virum tantae auctoritatis ‥ nequaquam ~ari debere, sed ‥ culpis accusationum absolutum ‥ reverti Bede HE V 19; ~atus, fordemed Ælf. Sup.; nec ~etur vel judicetur [episcopus] priusquam legittimos accusatores ‥ habeat (Leg. Hen. 5. 24) GAS 551; Guillelmus [I] rex ‥ neminem nisi quem non ~are iniquum foret ~avit Ord. Vit. IV 1 p. 164; s1191 (v. damnator); Christo ‥ imperanti obediunt venti et mare‥. solus homo ‥ ~at mundi factorem, vitam adimens illi per quem vivit Gerv. Tilb. I 1; 1339 nec est putanda ‥ juris intencio sic iniqua ut matrem et filium racione contraria simul ~et (Lit. Regis. Angliae) Ad. Mur. Chr. 93.  b criminibus stupri nitens damnare puellam Aldh. VirgV 1914; s1071 abbati ‥ latronem ‥ aut alio crimine ~atum a supplicio liberare liceat Chr. Battle f. 23v; s1239 papa ‥ imperatorem ‥ heretica ~avit enormitate M. Par. Maj. III 590 (cf. (v. 3c infra)).  c quamvis jamdudum damnaret carcere tetro / membra catervarum ‥ Aldh. VirgV 487; Eanfridum ‥ simili sorte ~avit Bede HE III 1; decomatione ‥ ~etur (Leg. Hen. 75. 1) GAS 591; s1175 multitudinem callide convocatam ‥ sententia capitali ~avit Diceto YH 401; Ib. II 118 (v. condemnare 1b).  d ~ati erant et inprisonati ad dampnum c librarum State Tri. Ed. I 39.  e ubi ‥ conscientia ~at, cogitationes increpant Bracton 2. 2 to condemn (action or doctrine), denounce. b to reject, spurn. c to disregard, treat contemptuously. d (w. inf.) to refuse. atrocis damnans conubia regis Aldh. VirgV 441; diversitates ‥ ~andas Anselm II 240 (v. concorditer a); D. Bec. 75 (v. dedocere b).  b ~are delicias, consuetas fastidire coctiones Serlo Gram. Mon. Font. 5.  c de his qui ~ant Dominicam et indicta jejunia aecclesiae Dei Theod. Pen. I 11 rub..  d conditor et legum nunc Justinianus abivit / set Dionisius has dampnat habere suas Gower VC VI 1276. 3 to damn (theol.). b to invoke damnation on. c (p. ppl. or gdv. as sb. pl.) the damned. d to condemn (doctrines, books, or statutes) as heretical or uncanonical. e (p. ppl.) accursed. 679 si aliquis aliter fecerit, a Deo se ~atum sciat CS 45; in nomine Jesu Christi, qui te [Satanam] de caelo ~avit Felix Guthl. 36; qui non vult ecclesiae januam sponte humiliatus ingredi, necesse habet in januam inferni non sponte ~atus introduci Bede HE V 14; 793 si quid peccati ‥ commiserit, abluat confessione ‥, ne ~etur in poena Alcuin Ep. 19; si vocem [daemonis] irati ferre non potuistis, societatem ~ati quo pacto sustinebitis?  Osb. V. Dunst. 14; sunt quorum animus infantes ~ari debere, qui sine baptismo moriuntur, ob solam injustitiam ‥ non vult accipere Anselm (Orig. Pecc. 28) II 170; queritur utrum Deus possit salvare Judam et ~are Petrum Hales Sent. I 443; hec [racio] est impossibilis: ‘~aliquis ~atur contra predestinacionem Dei’ Ockham Pol. II 729; ne ‥ gravitas criminum ‥ nos ~andos dejiciat in abyssum R. Bury Phil. 20. 251.  b 12‥ ex auctoritate Dei ‥ excommunicamus, ~amus, anatematizamus ‥ omnes conspiratores contra ‥ episcopos ‥ Reg. Aberd. II 36.  c fetida ~atorum cadavera Aldh. VirgP 86; queritur cum †dagnandi [MS: damgnandi, l. dampnandi] qui in criminalibus exeunt, ‥ qua pena ‥ puniendi sint R. Melun DP 41; dampnant dampnati dampnatos D. Bec. 295; quia mala voluntas movet in ~atis, quod propterea demerentur Hales Qu. 689; s1256 pro diabolo ‥ aut manifeste ~atis non est sperandum nec orandum M. Par. Maj. V 546; de animabus ~atorum et sanctorum Ockham Dial. 445.  d 1382 cum ‥ declaratum fuerit quasdam conclusionum ipsarum hereticas esse, quasdam vero erroneas et determinacionibus ecclesie notorie repugnantes et ab ecclesia ~atas fuisse et esse, quas eciam ex abundanti sic ~atas esse declaramus (Mandatum Cancellario Oxon.) Ziz. 309; 1520 nonnulli domini temporales ‥ contra sacrorum canonum ‥ statuta edunt ‥ nonnulla statuta ‥ quibus prohibent ‥ eorum subditis ‥ ne ‥ eorum aliquis alterum suum tenandum citet ‥ ad judicium ecclesiasticum ‥ sub certa pena ‥ in dictis eorum ~atis statutis contenta Conc. Scot. I cclxxix; 1549 ut ‥ ordinarii ‥ deputent ‥ inquisitores ‥ qui inquirere teneantur de libris ~atis haereticorum Ib. II 117.  e concedat Dominus ‥ episcopo suo ‥ in tranquillitate judicare ‥, presertim in his diebus ~atissimis Ad. Marsh Ep. 16. 4 to cancel, annul: a (deed, bond or sim.); b (tally). a †1026 (12c) proscribimus ‥ omnes antiquiores testamentorum litteras ‥ et ad nichilum ~amus CD 743; 1239 ~atum est cyrographum, quia Judeus honeratur inde (Chirog.) DCWestm. 6692; 1243 carta ipsius R‥. ~etur JustIt 756 r. 3d.; 1259 reddidit ‥ litteras ‥, que ibidem laniate fuerunt et ~ate Paris’ per J. et R. clericos Cl 261; 1268 cum ‥ mercatores litteras ‥ Baldewini de quietancia detulerint, recognicio predicta ~etur et pro nullo habeatur Cl 525; 1286 retentis et ~atis ‥ litteris patentibus RGasc II 288; 1335 pro uno hanaperio empto pro ~atis litteris et billis de hoc termino imponendis IssueR 282.  b 1225 tradidit ‥ vicecomiti Line’ unam talliam allocandam ad Scaccarium, que debuit esse ~ata, cujus pars inventa fuit in thesauro inter tallias ~atas LTR Mem 8 r. 1 (1); 1286 iste tallie ~antur coram baronibus, co quod alie loco earum innovantur Cl 103 m. 7; 1299 predicta tallia ~atur per thesaurarium et barones et liberatur in thesaurum cum eodem brevi Pipe 144 r. 28; 1462 omnes tallie cum foliis earundem pro eodem mutuo assignate sunt restitute et ~ate (ReceiptR) Receipt Exch 287. 5 to damage, hurt. s1138 rex ‥ iterata eos obsidione ~avit, segetes eorum in agris vastans et cuncta solatia denegans J. Hex. HR Cont. 291; nec ille ‥ dominari querit, sed ~are, sed delere, sed a patria propellere Gir. EH I 8; a celo puppis damnatur [v. l. vexatur], ab aere prora H. Avr. Hugh 633; c1250 sacrarium contritum et ~atum Vis. S. Paul. 9. 6 to block, seal (? cf. dammare or Fr. condamner une porte). cum juxta portam [Exonie] equis desiluissent, offenderunt introitum forinsecus repagulis, intus seris ~atum W. Malm. GP II 95; id foramen [in mausoleo S. Etheldride] postea Athelwoldus ‥ et cemento et lapide ~avit Ib. IV 183; janue seris et repagulis ~entur! Id. GR II 202.