Logeion | dicio

diciō, ōnis, f.: dominion, power, sway, rule, 1.622. (only in gen., dat., acc., and abl. sing.)

dĭcĭo, ōnis (less correctly, ditio; occurs only in the gen., dat., acc., and abl. sing., and in plur. once, Prud. Psych. 221; so Hemsterhuis, Orat. p. 7.—Georges rejects the dat. sing., but v. infra; cf. Neue, Formenl. 1, 514 sq.), f. [root dic-; Sanscr. dicami, point out; Gr. δείκνυμι; Lat. dico; cf.: condicio, iudex], a t. t., milit. and polit., dominion, sovereignty, authority, rule, sway, power.

I Prop.: Commagenem, dicionis regiae usque ad id tempus, etc., Suet. Vesp. 8: Poenum quod inter Alpes Apenninumque agri sit, suae dicionis fecisse, Liv. 21, 53; so, id. 21, 60; cf.: Tyros mare dicionis suae fecit, Curt. 4, 4 fin.—Dat.: regionem dicioni ejus adjecit, Curt. 4, 1, 26; cf.: subjecit dicioni suae hostes, Front. Strat. 1, 3, 10: dicioni alicujus se permittere, Curt. 6, 5, 9; Vell. 2, 37, 3; Lact. 2, 12, 7; Plin. 5, 1, 1, § 2; Curt. 9, 7, 13; 8, 13, 1 al.: gentem dicioni nostrae subicere, Tac. A. 13, 55; cf. under no. II.—Acc. (very freq.): dedunt se, urbem et liberos In dicionem atque in arbitrium Thebano poplo, Plaut. Am. 1, 1, 103 (255); so, Liv. 7, 31; id. 26, 33 fin. al.; cf.: omnia in dicionem tradere, Liv. 26, 43: omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas, Caes. B. G. 2, 34 fin.; so, Cic. Agr. 2, 27 fin.; id. Prov. Cons. 13, 2; Liv. 26, 21; id. 41, 19: Suet. Tib. 16 et saep.; cf.: urbes multas sub imperium populi Romani dicionemque subjunxit, Cic. Verr. 2, 1, 21, 55; and: Ilergetes in jus dicionemque recepit, Liv. 21, 61: sub populi Romani imperium dicionemque cadere, Cic. Font. 1, 2; cf.: voluntate concedere in dicionem, Liv. 30, 7: in dicionem venire, id. 32, 31; so, id. 40, 28; Pompon. Dig. 1, 2, 2, § 32 et saep.: in amicitiam populi Romani dicionemque esse, Cic. Div. in Caecil. 20, 66 (cf. on the constr. esp. Kritz ad Sall. J. 112, 3).—Abl. (also very freq.): sub alicujus dicione atque imperio esse, Caes. B. G. 1, 31; Ov. M. 14, 609: nationes, quae in eorum regno ac dicione sunt, Cic. Verr. 2, 4, 27 init.; and: in parte magis quam in dicione alicujus esse, Liv. 21, 5: in servitute atque in dicione alicujus teneri, Caes. B. G. 1, 33; cf.: terras omni dicione tenere, Verg. A. 1, 236; so, id. ib. 1, 622: dicione premere aliquos, id. ib. 7, 737; cf. id. ib. 10, 54.
II Transf., beyond milit. and polit. life: auris meas dedo in dicionem tuam, Plaut. Mil. 4, 1, 8 (954): postquam res publica, in paucorum potentium jus atque dicionem concessit, Sall. C. 20, 7: omnis gentis, etc. ... decemvirum dicioni, judicio potestatique permissa esse, Cic. Agr. 2, 15, 39; cf.: sub dicione ejus magistratus (sc. censoris), Liv. 4, 8: respirare contra nutum dicionemque alicujus, Cic. Quint. 30 fin.: aliquem in sua potestate ac dicione tenere, id. Verr. 2, 1, 38, § 97: caput liberum fidei suae commissum alienae dicioni subicere, Gell. 5, 19, 10 (dub. al. condicioni).

dicio (ditio), ōnis, f. (zu dīco, eig. Recht, zu sprechen od. zu befehlen), die Macht und Gewalt eines Herrn über andere, die Botmäßigkeit, Gerichtsbarkeit, esse in dicione alcis, Cic.: sub illorum dicione atque imperio esse, Caes.: esse vetustae Rhodiorum dicionis, Liv.: facere dicionis suae, Romanae, alienae, Liv.: se regnumque dicioni eius permittere, Vell.: onmes gentes, nationes, provincias, regna X virûm dicioni iudicio potestati permittere et condonare, Cic.: gentem suam dicioni nostrae subicere, Tac.: redigere bellicosissimas gentes in dicionem huius imperii, Cic.: redigere omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani, Cic.: urbes multas sub imperium populi Romani dicionemque subiungere, Cic.: rem Nolanam in ius dicionemque dare Poeno, Liv.: quorum omnium ius in dicionem tuam venit, deren aller Rechte auf den Thron nun in dir vereinigt sind, Lampr.: scherzh., aures meas profecto dedo in dicionem tuam, ich bin ganz Ohr, Plaut. mil. 954. – ➳ Über die Schreibung dicio u. ditio s. Georges Lexik. der lat. Wortformen S. 213.

dicio (ditio) [CL] 1 authority, lordship. omnipotens genitor mundum dicione gubernans Aldh. VirgV 1; ita ut ‥ omnes Brittaniae fines ‥ sub ~one acciperet Bede HE II 9; 790 [Sclavos] suae subegit ~oni Alcuin Ep. 7; 838 (9c) populi Christiani eorum seculari ~oni subjecti CS 421; †~o [? l. ~one], i. arbitrio, judicio vel ratione, lege vel dihte GlH D 433; corporis quoque sui ~onem protinus homo [i. e. Adam] amisit G. Crispin Serm. 2. 10; indignum ferentes tot ‥ preclaros ~oni senatuique paucorum subjacere Osb. Bawdsey clxxvii; [Henricus I] mulierum ~oni ‥ continue subjacebat H. Hunt. HA VIII 1; W. Newb. HA V 14 (v. consequenter a); 1381 (v. curare 5d). 2 domain. 1126 qua curia dulcius, quo sub rege honorabilius, quam in propria ~one vitam ducere? Ep. Anselm. Bur. 96; [monachus] a ‥ terre sue optimatibus ad regimen relicte ~onis repetitur Map NC IV 7 f. 50v; 1451 nomina personarum infra Pruciam et ~onem Hanze Cl 301 m. 40d.; 1579 lucis detrimentum omnes nostrae ~ones sentient StatOx 342. 3 submission, or ? f. l. s1223 tota regio ‥ eosdem [maleficos] ‥ ad dicionem [? l. dedicionem] violenter compulerunt [sic] Flor. Hist. II 179.

dĭcĭō, (10) (inus. au nomin.), ōnis, f. (dico) puissance, empire, domination, autorité : suæ dicionis facere Liv. 21, 53, 5, soumettre, ou dicioni suæ subjicere Tac. Ann. 13, 55 ; ou in dicionem redigere Cic. Prov. 32, sub populi Romani imperium dicionemque cadere Cic. Font. 2, tomber sous la domination et sous lʼautorité du peuple romain ; in amicitiam populi Romani dicionemque esse Cic. Cæcil. 66, être venu dans lʼamitié et sous la domination du peuple romain ( sub dicione, in dicione alicujus esse Cæs. G. 1, 31 ; Cic. Verr. 2, 4, 60 ) || [fig.] Cic. Agr. 2, 39 ; Verr. 2, 1, 97 ; respirare contra nutum dicionemque alicujus Cic. Quinct. 94, respirer à lʼencontre de la volonté et de lʼautorité de qqn.

diciō, ōnis f (dico¹) gezag, macht, heerschappij, jurisdictie; ➤ esse dicionis of in (sub) dicione alcis in iems. macht zijn, onder iems. zeggenschap vallen; alqm suae dicionis facere, alqm in (sub) dicionem suam redigere of alqm dicioni suae subicere iem. onder zijn gezag brengen; omnes gentes, nationes, provincias, regna X virum dicioni, iudicio, potestati permittere et condonare (Cic.); urbes multas sub imperium populi Romani dicionemque subiungere (Cic.).

dicio ōnis, f

DIC-, dominion, sovereignty, authority, sway, control, rule(only sing; no nom.): oram Romanae dicionis fecit, brought under, L.: regna virūm dicioni permissa: civitates in dicionem populiR.redactas, Cs.: se dedere in dicionem populiR., L.: Ilergetes in ius dicionemque recepit, L.: sub illorum dicione esse, Cs.: nationes, quaein eorum dicione sunt: terras omni dicione tenere, V.: dicione premere populos, V.—Influence, control, jurisdiction, authority: res p. in paucorum ius atque dicionem concessit, S.: sub dicione eius magistratūs (sc. censoris), L.: contra dicionem alicuius: istum in suā potestate ac dicione tenere.

dicio

Saved

Recent