difficilis
difficilis, hard, difficult, troublesome, impracticable, laborious, perilous
Frieze-Dennison Vergil
- I In gen.: nulla est tam facilis res, quin difficilis siet, quom invitus facias, Ter. Heaut. 805; cf. Plaut. Trin. 3, 2, 20 (646); and: sacrorum diligentiam difficilem, apparatum perfacilem esse voluit, Cic. Rep. 2, 14 Mos.: quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat, Caes. B. G. 2, 27, fin.: quam graves, quam difficiles plerisque videntur calamitatum societates! Cic. Lael. 17 fin.: res arduae ac difficiles, id. Inv. 2, 54, 163; cf. id. Or. 10; id. Tusc. 3, 34 fin.; Plin. 17, 4, 3, § 28: contortae res et difficiles, Cic. de Or. 1, 58 fin.: quam scopuloso difficilique in loco verser, id. Div. in Caecil. 11, 35; cf.: in locos difficiles abire, Sall. J. 87 fin. Kritz.: iter angustum et difficile, Caes. B. G. 1, 6; id. B. C. 1, 65, 3: valles, id. ib. 1, 68, 2: difficili et arduo ascensu, id. ib. 3, 34; Cic. Verr. 2, 4, 23: difficilis atque impedita palus, Caes. B. G. 7, 19: transitus, id. ib. 6, 7, 5: aditus, id. ib. 7, 36; Hor. S. 1, 9, 56: tempus anni difficillimum, Caes. B. C. 1, 48, 5: difficili rei publicae tempore, Cic. de Imp. Pomp. 21: difficillimo reip. tempore, id. Phil. 5, 13, 36; cf. id. Caecin. 4, 11: difficilioribus usi tempestatibus, Caes. B. C. 3, 15, 4: partus, Plin. 24, 5, 13, § 22: urina, id. 23, 9, 83, § 165: venter, id. 22, 13, 15, § 33 et saep.: (Macer et Lucretius) alter humilis, alter difficilis, Quint. 10, 1, 87 Frotsch.: nimium difficile est reperiri amicum, Plaut. Trin. 3, 1, 20 (621); so with a subject-clause, Ter. And. 211; Lucr. 1, 138; Cic. Lael. 6, 22; 8, 26; 10, 33 et saep.; Caes. B. G. 1, 14, 2; 7, 58, 2; id. B. C. 1, 50 fin. et saep.; cf.: difficile ad fidem est in tam antiqua re, quot pugnaverint ceciderintve exacto affirmare numero, Liv. 3, 5, 12: difficile est longum subito deponere amorem, Cat. 77, 13.—Prov.: difficile est, crimen non prodere vultu, Ov. M. 2, 447: difficile est, tristi fingere mente jocum, Tib. 3, 7, 2: (rebus) difficilibus ad eloquendum, Cic. Off. 1, 35, 126: ad percipiendum, Quint. 8, prooem. § 4.—With supin.: difficile factu est, Cic. Rep. 1, 43; so, factu, id. Off. 1, 21, 71; id. N. D. 3, 1; id. Univ. 11: dictu, id. Lael. 3, 12; 7, 23; id. Fam. 1, 7, 2: aditu (locus), Sall. J. 91 fin. Kritz.—With dat.: fructus difficilis concoctioni, Plin. 23, 8, 79, § 151.—With gerund.: in difficili esse, Liv. 3, 65, 11; cf.: in facili esse, id. 3, 8, 9; so, in difficili rem esse, Cels. 5, 26 fin.: ille casus in difficili est, si, etc., Dig. 28, 2, 29, § 15.
- II In partic., of character, hard to manage or to please, obstinate, captious, morose, surly: difficiles ac morosi, Cic. Or. 29 fin.; cf. id. Fin. 1, 18, 61; Att. ap. Non. 407, 25; Hor. S. 2, 5, 90; id. A. P. 173: senex, Ter. Heaut. 535; cf.: moderati nec difficiles nec inhumani senes, Cic. de Sen. 3, 7: sunt morosi et anxii et iracundi et difficiles senes, id. ib. 18, 65: avunculus difficillimā naturā, Nep. Att. 5; cf.: difficili bile tumet jecur, Hor. C. 1, 13, 4: parens in liberos difficilis, Att. ap. Cic. N. D. 3, 29, 72: Penelopen difficilem procis, Hor. C. 3, 10, 11: vocanti, id. ib. 3, 7, 32: Gradivo, Ov. A. A. 2, 566: precibus, id. P. 2, 2, 20.— Trop.: terrae, intractable, Verg. G. 2, 179. —Prov.: difficilem oportet aurem habere ad crimina, deaf, inaccessible, Pub. Syr. 133 (Rib.).—Adv., in three forms (but the use of the adv. is mostly avoided by the best authors, difficile est taking its place, v. supra).
- α diffĭcĭlē, with difficulty (perh. not ante-Aug.), Vell. 2, 63, 3; Plin. 11, 18, 19, § 62; 27, 12, 94, § 120; Suet. Gramm. 11; Just. 27, 3, 2; Pall. Jan. 7; Tert. Apol. 48.—
- β diffĭculter, with difficulty (the usual form), Caes. B. C. 1, 62; Sall. C. 14, 5; Liv. 1, 52, 4; 42, 54, 3; Tac. A. 12, 35; Suet. Claud. 41; Quint. 1, 3, 3 al.—
- γ diffĭcĭl-ĭter, with difficulty (rare), Cic. Ac. 2 (Luc.), 16, 49 and 50; Col. 5, 3, 1; 5, 7, 1; Lact. Mort. Pers. 9, 7.—
- b Comp.: difficilius, Caes. B. G. 7, 58; Quint. 1, 12, 8; 11, 2, 28; Plin. 22, 21, 28, § 56; Suet. Caes. 29; id. Ner. 43 al.—
- c Sup.: difficillime, Cic. Lael. 17, 64; Plin. 16, 33, 60, § 139; 19, 7, 35, § 117 al.
~lima rerum argumenta ‥ repperi
liquet quod artissima sit violentia et ~lima rerum condicio ut homo ‥, spretis naturae legibus, ‥ angelicae castitatis comes existere cogatur
in adversis et in ~ibus rerum eventibus
dificilia,earfoðu
~iore, i. graviore,earfeðran
primum ‥ unde hujusmodi comperire ~e, deinde qualiter facile, ostendemus
sine ~i labore
ut dictu ~limum sit quantis laboribus ‥ maximam diei partem protraxerint
~limum est ea ex creaturis concludere
unum portiforium ‥ cujus litera est nimis tenuis et ~is ad legendum
ex ~i curatur
de ~iori
funis triplex de ~i rumpitur
[dux ] magis incaluit in animo magisque de ~i remittere sibi volebat
vitare debetis ‥ commestionem ‥ omnium dedifficili digestibilium
discolis i. ~is, discordator, discors contrarius,wiþercora ungeþwæra
in solucionibus vjc ‥ librarum ‥ reddidistis vos ~es
mirum est quod te reddis in hoc ~em
quia religiosi reddunt se deficiles in solucionibus suis ‥, deponatur summa solida in cista(
satis ~em reddebat se cancellarius ‥ ad scribendum pro capcione corporis
- 1. (in onpers. uitdr.) moeilijk, lastig, moeizaam [ad eloquendum]; ➤ difficile dictu, factu moeilijk te zeggen, te doen; in omni re difficillimum est formam exponere optimi;
- 2. moeilijk, ingewikkeld [res; quaestio];
- 3. moeilijk te passeren, riskant, gevaarlijk, lastig [via; aditus; iter]; ➤ difficillimis temporibus;
- 4. nors, lastig, ontoegankelijk, stroef, lichtgeraakt, eigenzinnig [senex; puella; alci; precibus; pater in liberos].
難。— homo 難待之人。Difficiles senes 拂戾之老人。Hoc difficile dictu est 難言也。Difficillimum tempus 此 世態難當。
Suggest a Translation
See an image
- dis- + facilis, hard, difficult, troublesome, impracticable, laborious, perilous: res, T.: facilia ex difficillimis redigere, Cs.: opus: locus: in locos difficilīs abire, S.: valles, Cs.: oppidum difficili ascensu: transitus, Cs.: aditūs, H.: tempus anni difficillimum, Cs.: difficili rei p. tempore, peril: casus difficilior, S.: difficilioribus usi tempestatibus, Cs: adversas (res) ferre difficile esset: non fuisse difficile cavere, Cs.—Prov.: difficile est, crimen non prodere voltu, O.—With supin. abl.: difficile factu est non probare: quo de genere difficile dictu est.— As substn.: pati vel difficillima, the greatest hardships: in difficili esse, embarrassed, L.: ex difficili petenda, O.—Hard to manage, obstinate, captious, morose, surly: parens in liberos: Difficilem offendet garrulus, H.: senes: avunculus difficillimā naturā, N.: difficili bile tumet iecur, H.: Penelope procis, H.: precibus, O.: terrae, intractable, V.
-
…eo gravius ferre quo minus merito populi Romani accidissent ; qui si alicuius iniuriae sibi conscius fuisset, non fuisse difficile cavere ; sed eo deceptum, quod neque commissum a se intellegeret quare timeret neque sine causa timendum putaret .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum ; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac nomine Nerviorum redacto, maiores natu ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…socios sibi adsciscunt. Erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo exire possent unum per Sequanos, angustum et difficile, inter montem Iuram et flumen Rhodanum, vix qua singuli carri ducerentur, mons autem altissimus impendebat, ut…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Haec ubi dixit, Allobroges in maxumam spem adducti Umbrenum orare, ut sui misereretur nihil tam asperum neque tam difficile esse, quod non cupidissume facturi essent, dum ea res civitatem aere alieno liberaret. Ille eos in domum…
Sallust, Catilina
-
…Faciam. At diligenter. Fiet. At mature. Fiet. Satin hoc mandatum est tibi Ah Rogitare quasi difficile sit. Utinam tam aliquid invenire facile possis Phaedria Quam hoc peribit. Ego quoque una pereo, quod mihi…
Terence, Eunuchus
-
…illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur. Sed maxume adulescentium familiaritates adpetebat eorum animi molles etiam et fluxi dolis haud difficulter capiebantur. Nam ut cuiusque studium ex aetate flagrabat, aliis scorta praebere, aliis canes atque equos mercari ;…
Sallust, Catilina
-
…uti videamur eos audireque coram, morte obita quorum tellus amplectitur ossa. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta difficile inlustrare Latinis versibus esse, multa novis verbis praesertim cum sit agendum propter egestatem linguae et rerum novitatem ; sed…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…exegero, profecto hac restitutione fortunae me ipse non satis dignum iudicabo. nos adhuc, in nostro statu quod difficillime reciperari posse arbitrati sumus, splendorem nostrum illum forensem et in senatu auctoritatem et apud viros bonos gratiam magis quam…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…difficiliora istis ad persequendum esse videantur aut, quia non traduntur in vulgari ista disciplina, nos ea maiora ac difficiliora videri velle vide amur. Tum Catulus erras, inquit Crasse, si aut me aut horum quemquam putas a…
Cicero, de Oratore