dispergo
dispergo, to scatter, spread abroad, disperse
the crowd scattered in all directions
- I Lit.: per agros passim dispergit corpus, Cic. Poet. N. D. 3, 26, 67; cf. per hypallagen: membrorum collectio dispersa (coupled with dissipare), id. de Imp. Pomp. 9, 22 (but in Lucr. 3, 988, the right reading is: dispessis membris, not dispersis, v. dispando): cur (deus) tam multa pestifera terra marique disperserit? id. Ac. 2, 38, 120: nubes dispergunt venti, Lucr. 5, 254: an tibi jam mavis cerebrum dispergam hic? Ter. Ad. 782; for which: ut cerebro dispergat viam, besprinkle, id. ib. 317: caprae dispergunt se, contra oves so congregant et condensant in locum unum, Varr. R. R. 2, 3, 9; cf.: comites dispersi, Lucr. 4, 576; so the mid.: dispersi, of persons, Cic. Fl. 13, 30; id. Sest. 42, 91; and esp. freq. of soldiers, Caes. B. G. 1, 40, 8; 3, 28, 3; id. B. C. 1, 44, 1; 2, 38, 5 et saep.; Sall. J. 98, 4, et saep.; cf.: dispersi a suis pars cedere, etc., id. ib. 51, 1; and in the verb. fin. act.: quae (duo milia evocatorum) tota acie disperserat, had distributed, Caes. B. C. 3, 88, 4: fimum, Plin. 18, 23, 53, § 193: vitem traducibus dispergere atque disrarare, Col. 5, 6, 36: lactuca dispergitur, set out, i. e. planted, id. 11, 3, 25: color dispergitur omnis, Lucr. 2, 831 (not disperditur, v. Lachm. ad h. l.): ubi brachia et crura inaequaliter dispergit, i. e. moves at random, Cels. 2, 6: Mesopotamia vicatim dispersa, i. e. divided, Plin. 6, 26, 30, § 117: magna pars Judaeae vicis dispergitur, Tac. H. 5, 8 et saep.—Poet.: aries dispergit saxa (with effundere muros), Luc. 1, 384 Cort.: dispersa capillos, id. 10, 84: quo latior (res) est, in cunctas undique partis Plura modo dispargit et ab se corpora mittit, Lucr. 2, 1135; so with in and acc., id. 1, 309; Caes. B. G. 6, 34, 1; Plin. 11, 37, 89, § 220: tripartitum exercitum plures in manus, Tac. A. 3, 74 al.: aër dispargitur ad partis minutas corporis, Lucr. 4, 895.
- II Trop.: in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixte dispersimus: post descripte ... ex hac copia digeremus, Cic. Inv. 1, 30, 49; cf. id. de Or. 1, 42, 187; 191; Quint. 9, 3, 39: bellum tam longe lateque dispersum, Cic. de Imp. Pomp. 12, 35: in re dispersa atque infinita, Q. Cic. Pet. Cons. 1: plebis vis soluta atque dispersa in multitudine, Sall. J. 41, 6: rumorem, Tac. A. 4, 24: falsos rumores, id. H. 2, 96; and with acc. and inf.: volgus fingendi avidum disperserat accitum in adoptionem, had given out, id. ib. 2, 1: membratim oportebit partis rei gestae dispergere in causam, Cic. Inv. 1, 21, 30: vitam in auras, Verg. A. 11, 617; cf.: partem voti in auras, id. ib. 795.— Hence, adv. in two forms:
- 1 dispersē, dispersedly, here and there (very rare): disperse et diffuse dictae res, Cic. Inv. 1, 52, 98: multis in locis dicta, id. Verr. 2, 4, 52, § 116. —
- 2 dispersim, Varr. R. R. 1, 1, 7; 3, 2, 13; Suet. Caes. 80.
➳ qqf. d. les mss dispargo.
- 1. uit-, verstrooien; ➤ cur deus tam multa pestifera terra marique disperserit?;
- 2. verspreiden, verdelen [partes rei gestae in causam verdelen over];
- 3. bespatten, bestrooien; ➤ Peraea dispersa montibus (Plin. Mai.) overdekt met; / p. adj. dispersus, a, um (adv. -ē en -im) verstrooid, verspreid; ➤ quae -e a me multis in locis dicentur.
散。洒。 Brachia et crura inaequaliter dispergo 臂腿皆動。
Suggest a Translation
See an image
- dis- + spargo, to scatter, spread abroad, disperse: tibi cerebrum, T.: per agros passim corpus: membrorum collectio dispersa: dispersa inmittit silvis incendia, V.: quae (duo milia evocatorum) totā acie, Cs.: in omnīs partīs dispersa multitudo, Cs.—Esp., P. perf., scattered, straggling: ut homines dispersi vagarentur: dispersos (milites) subito adortus, Cs.: dispersi a suis pars cedere, etc., S.— To besprinkle, bespatter: cerebro viam, T.—Fig., to scatter, conduct without order, disperse: partīs argumentandi confuse: bellum tam longe lateque dispersum: plebis vis dispersa in multitudine, without organization, S.: vitam in auras, V.—To spread abroad: falsos rumores, Ta.
-
…Ariovistum, cum multos menses castris se ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum magis ratione et consilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuisset ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. at neque quo pacto persederit umor aquai visumst nec rursum quo pacto fugerit aestu. in parvas igitur partis dispergitur umor, quas oculi nulla possunt ratione videre. quin etiam multis solis redeuntibus annis anulus in digito subter tenuatur…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…genere, dissimili lingua, alii alio more viventes, incredibile memoratu est, quam facile coaluerint ita brevi multitudo dispersa atque vaga concordia civitas facta erat. Sed postquam res eorum civibus, moribus, agris aucta, satis prospera…
Sallust, Catilina
-
…acta tuis sentiat e lacrimis Gallum per medios ereptum Caesaris ensis effugere ignotas non potuisse manus ; et quaecumque super dispersa invenerit ossa montibus Etruscis, haec sciat esse mea. Qualis et unde genus, qui sint mihi ,…
Propertius, Elegies
-
…, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est Caesar, quam de eius adventu fama omnino in…
Julius Caesar, Civil War
-
…ignorat ita naturam rerum tulisse ut quodam tempore homines nondum neque naturali neque civili iure descripto fusi per agros ac dispersi vagarentur, tantumque haberent quantum manu ac viribus per caedem ac vulnera aut eripere aut retinere potuissent qui igitur primi…
Cicero, pro Sestio
-
…infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum primos Eburonum fines adeunt ; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur, atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur ; leviusque casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore…
Julius Caesar, Civil War
-
…in singula diei tempora quae ad Avaricum agerentur cognoscebat et quid fieri vellet imperabat. Omnis nostras pabulationes frumentationesque observabat dispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficiebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris…
Julius Caesar, Gallic War
-
…partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant ; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant .…
Julius Caesar, Gallic War