quies
quies, a lying still, rest, repose, inaction, freedom from exertion
he gave the tired soldiers one day’s rest
- I Lit., rest, repose, cessation from labor, from cares, etc.: locus quietis et tranquillitatis plenissimus, Cic. de Or. 1, 1, 2: senectutis, id. Deiot. 13, 38: quem non quies, non remissio delectarent, id. Cael. 17, 39: mors laborum ac miseriarum quies est, a state of rest, id. Cat. 4, 4, 7: ex diutino labore quieti se dare, Caes. B. C. 2, 14: quietem capere, to take repose, id. B. G. 6, 27: tribus horis exercitui ad quietem datis, id. ib. 7, 41: quietem pati, Sall. J. 101, 11: nulla metuentibus quies, Just. 2, 13, 11.— In plur.: uti somno et quietibus ceteris, recreations, Cic. Off. 1, 29, 103. —
- B In partic.
- 1 A quiet life, a keeping still, neutrality between political parties: Attici quies tantopere Caesari fuit grata, ut, Nep. Att. 7, 3; Suet. Tib. 15; Tac. A. 14, 47.—
- 2 Quiet, peace: quae diuturna quies pepererat, Sall. C. 31, 1: quieti Subdita montanae bracchia Dalmatiae, Ov. P. 2, 2, 77: ingrata genti quies, Tac. G. 14: atrox clamor et repente quies, id. A. 1, 25: longa, id. Agr. 11. —Transf., of inanim. things: si non tanta quies iret frigusque caloremque Inter, i. e. the repose of spring, Verg. G. 2, 344: ventorum, Plin. 18, 26, 62, § 231: pelagi, Stat. S. 2, 2, 26: lenis materiae, evenness, smoothness, Plin. 16, 16, 28, § 70.—
- 3 The rest of sleep, repose, sleep, Plaut. Curc. 2, 2, 22 (272): capere quietem, to fall asleep, go to sleep, Ov. F. 1, 205: alta, deep sleep, Verg. A. 6, 522: ire ad quietem, to go to rest, go to sleep, Cic. Div. 1, 29, 60: quieti se tradere, id. ib. 1, 29, 61: secundum quietem, in sleep, id. ib. 2, 66, 135: per quietem, Suet. Caes. 81: neque vigiliis neque quietibus, Sall. C. 15, 4.—
- 4 The sleep of death, death: olli dura quies oculos et ferreus urget Somnus, Verg. A. 10, 745: quod si forte tibi properarint fata quietem, Prop. 2, 28 (3, 24), 25. —
- II Transf.
- 1 A dream: vanae nec monstra quietis, Nec somno comperta loquor, Stat. Th. 10, 205: praesaga, id. ib. 10, 324; Vell. 2, 70, 1: ducem terruit dira quies, nam Varum cernere visus est, etc., Tac. A. 1, 65.—
- 2 A resting-place, lair of a wild beast (poet.): intectae fronde quietes, Lucr. 1, 405.—
- III Personified: Quies, the goddess of rest, Liv. 4, 41, 8; Stat. Th. 10, 89.
- quiet, peaceful (ante-class.): mens, Naev. ap. Prisc. p. 704 P.: milites quietes, Licin. Macer. ib.
dura Parcarum ~es et ferreus leti somnus
priori Dei populo etiam in praesenti datum est ut cum legi Dei oboediret longo tempore in pacis ~ete viveret
regnum ‥ tranquillitate et ~ete extitit et persistit
est ‥ ~es idem quod requies sive pax, et si componatur cum hac prepositione ‘in’, erit ibi inquies, i. non ~es
quia securae quietis [gl.: silentii ] spatium et morosam dictandi intercapidinem scrupulosa ecclesiastici regiminis sollicitudo denegabat
cepit ‥ tedere Ceolfridum prioratus magisque delectare libertas monachicae ~etis quam alieni cura regiminis
cum ‥ cogeret ‥ synodum ‥ de vita monachorum et ~ete ordinaturus
quis magis libet misticum / summe quietis otium
quisquis ‥ propter illam ~etem futuram agit quidquid potest quamvis laboriosum videatur quod agit
quasi in somnum laxatus deposuit caput, membra in ~etem omnia composuit
sompnus est ~es animalium virtutum, i. otium quinque sensuum
etsi [sol ] mundo a Deo est donatus ut luceat, ad sua tamen ~etis otia debet frequentius declinare
pro salute et ~ete omnium fidelium defunctorum
illum ingrediamur hortum in quo sepultus est Jesus, per quem manifeste ~es sanctorum in Christo dormientium indicatur
lumen tuum ad ~etem sancte Edburge deferre cum devotione propera
predicavit eis ‥ laborem continuum et ~etem raram
habet ‥ etiam ~es illa laborem suum
qua propter jejuniis atque laboribus studendum est potius quam saturitati et ~eti
increpas me ‥ quod cum in officio predicationis me solerem jugiter exercere, nunc ignava ~ete consumor
decursis ‥ spatiis pelagi optati litoris ~ete potiuntur
cum ‥ sine ulla ~etis intercapedine ‥ torqueretur
~etis hospicium petiit, accepit, ut hospes et pauper ‥ per dies aliquot cohabitavit
jam vero in statione navibus receptis tutissima quavis tempestate ~es
post cibum sumptum aliquam ‥ ~etem habebat
idem enim secundum contrarios motus continue ferri non est possibile. ~es enim intererit
corpus mobile in quantum ipsum est subjectum motus et ~etis
tali motus discontinuus est ‥ eo quod ~es intercidit media
[pulsus ] septimo judicatur ex opere ~etis [] et hic dividitur [ : Trevisa restinge in ] spissum, rarum, et in medium
cor nutritur cum suis ventribus et earum motibus que sunt diastole et sistole et ~etibus duabus inter ipsas
si [mobile ] incipiat moveri primo motu, prius erat in eo ~es
quarta regula est: continuatio sonorum si post semitonium fit vel tonus et conveniens fit super ~etem, penultima proportio minuitur sive fuerit semitonium vel tonus
quare quatuor sunt tres breves et una longa propter ~etem temporis cum sua concordantia sive melodia cum brevi pausatione sequenti unius temporis
nota quod precedentes figure diversimode juxta modos diversos in labore et ~ete possunt intelligi
pausatio est ~es vel dimissio soni in debita quantitate temporis ‥
➳ arch. abl. quie Næv. d. Prisc. Gramm. 6, 58.
- 1. rust, onderbreking, ontspanning; ➤ quietem capere rust nemen; quieti se dare zich rust gunnen; quietem dare of praestare alci iem. rust gunnen; somnus et ceterae quietes manieren om te ontspannen; locus quietis et tranquillitatis plenus; tres horas exercitui ad quietem dare; ~ paucorum dierum; (m. gen.) ~ senectutis die de oude dag geeft; ~ laborum ac miseriarum het uitrusten van, na; (m. ab) a proeliis quietem habere; nulla ~ ab armis dabatur a bellicoso rege (Liv.);
- 2. (meton.) rustplaats, slaapplaats; ➤ intectae fronde quietes;
- 3. slaap [alta diep]; ➤ secundum of per quietem en in quiete in de slaap; quietem capere slapen;
- 4. (Tac.) droom; ➤ nox laetam Germanico quietem tulit;
- 5. (poët.) tijd waarop men slaapt, nacht;
- 6. (poët.) eeuwige rust, doodsslaap;
- 7. (poët.; postklass.) het zwijgen;
- 8. vrede [diuturna]; ➤ quietem Italiae referre;
- 9. (pol.) (a) rustig, teruggetrokken leven ver van de politiek; ➤ Attici ~ Caesari grata erat; (b) neutraliteit;
- 10. (poët.; postklass.) gemoedsrust;
- 11. (poët.; postklass.) rust, stilte in de natuur [ventorum].
- 2 CI-, a lying still, rest, repose, inaction, freedom from exertion: locus quietis plenissimus: mors laborum ac miseriarum quies est, a state of rest: quietem capere, take repose, Cs.: quietem pati, S.: haud longi temporis quies militi data est, L.: ab armis, L.: uti somno et quietibus ceteris, recreations.—In political life, neutrality: Attici quies tantopere Caesari fuit grata, ut, N.: quiete defensus, Ta.—Quiet, peace: quae diuturna quies pepererat, S.: montana, O.: ingrata genti, Ta.: Si non tanta quies iret frigusque coloremque Inter, i. e. the repose of spring, V.—The rest of sleep, repose, sleep: capere quietem, fall asleep, O.: alta, V.: ad quietem ire, go to sleep: secundum quietem, in sleep: neque vigiliis neque quietibus sedari, S.: ducem terruit dira quies, a dream, T.—The sleep of death, death: Olli dura quies oculos urguet, V.—Person., the goddess of rest, L.
-
…anxia furti, donec Arestoridae servandam tradidit Argo. Centum luminibus cinctum caput Argus habebat inde suis vicibus capiebant bina quietem, cetera servabant atque in statione manebant. Constiterat quocumque modo, spectabat ad Io ante oculos Io, quamvis…
Ovid, Metamorphoses
-
…duris cotibus Andromede ; nec minus assiduis Edonis fessa choreis qualis in herboso concidit Apidano talis visa mihi mollem spirare quietem Cynthia non certis nixa caput manibus, ebria cum multo traherem vestigia Baccho, et quaterent sera nocte facem pueri…
Propertius, Elegies
-
…deus, subiecto leviter positam temptare lacerto osculaque admota sumere et arma manu, non tamen ausus eram dominae turbare quietem, expertae metuens iurgia saevitiae ; sed sic intentis haerebam fixus ocellis, Argus ut ignotis cornibus Inachidos. et…
Propertius, Elegies
-
…res mihi in primis videtur causa fuisse facinus maturandi. Namque animus inpurus, dis hominibusque infestus neque vigiliis neque quietibus sedari poterat ita conscientia mentem excitam vastabat. Igitur color ei exsanguis, foedi oculi, citus modo, modo…
Sallust, Catilina
-
…quare, si pudor est, quam primum errata fatere dicere quo pereas saepe in amore levat. O iucunda quies, primo cum testis amori affueram vestris conscius in lacrimis o noctem meminisse mihi iucunda voluptas, o quotiens votis…
Propertius, Elegies
-
…facta, cum veniret a mari novissime hunc ad usque limpidum lacum. sed haec prius fuere nunc recondita senet quiete seque dedicat tibi, gemelle Castor et gemelle Castoris. Vivamus, mea Lesbia, atque amemus, rumoresque senum…
Catullus, Carmina
-
…praeessent. Quibus rebus permota civitas atque inmutata urbis facies erat. Ex summa laetitia atque lascivia, quae diuturna quies pepererat, repente omnis tristitia invasit festinare, trepidare, neque loco neque homini cuiquam satis credere, neque bellum…
Sallust, Catilina
-
…superbae iussa neque arguto facta dolore queri. pro quo divini fontes et frigida rupes et datur inculto tramite dura quies ; et quodcumque meae possunt narrare querelae, cogor ad argutas dicere solus avis. sed qualiscumque es resonent mihi…
Propertius, Elegies
-
…; non tamen ista meo valeant contendere amori nescit Amor magnis cedere divitiis. nam sive optatam mecum trahit illa quietem, seu facili totum ducit amore diem, tum mihi Pactoli veniunt sub tecta liquores, et legitur Rubris gemma…
Propertius, Elegies
-
…sero fortasse ; sed superiorum temporum Fortuna rei p. causam sustineat, haec ipsi praestare debemus. atque utinam quietis temporibus atque aliquo, si non bono, at saltem certo statu civitatis haec inter nos studia exercere possemus quamquam…
Cicero, Epistulae ad Familiares