ensis
ensis, a two-edged sword, brand, glaive
- I Prop. (almost exclusively in the poets; synon. with gladius, acc. to Quint. 10, 1, 11; cf. also spatha, acinaces, sica, mucro, pugio), Lucr. 5, 1293; Cic. poët. ap. Gell. 15, 6, 3; and id. N. D. 2, 63 fin.; Tib. 1, 3, 47; 1, 10, 1: ensem haesurum jugulo puto, Ov. Tr. 1, 1, 484; Verg. A. 2, 393; 553 et saep.; Liv. 7, 10, 9.—
- II Meton.
- A War, Sil. 7, 167; Stat. S. 4, 7, 45; cf.: lateque vagatur ensis, i. e. slaughter, Luc. 2, 102.—
- B For defensor: MARCELLO ROMANORVM ENSI, Inscr. Momms. 1984.—
- C Royal sway, Luc. 5, 61.—
- D Ensis, the constellation Orion, Val. Fl. 2, 68; cf. ensifer.
ut ‥ instructas peltibus, ~ibus, hastis et ad caedem promptas protenderet manus
projecto ~e quem strictum tenuerat
~is,hiltleas sweord
~e virorum perierunt
qui capit ensem / ense perit
tenens in manu sua dextra unum ~em de Colonio tracto [sic ] de ferro et acero facto de longitudine sex pedum hominis et latitudine juxta hultam quatuor pollicum hominis, precium ~is duorum solidorum
~is,swerde
consuetudo ‥ orta est quod si quis ‥ miles fieret, semper nudum ~em super altare ‥ offerre deberet
postea ab episcopis ~em accipiat et cum ~e totum regnum sibi ‥ sciat esse commendatum
Ethelstanus quem ‥ militem fecerat, donatum chlamyde coccinea, gemmato baltheo, ~e saxonico cum vagina aurea
qui Dorobernensem tulerat contra scelus ensem
quod [dominus rex ] habet visum verecci ibidem piscem regalem cum acciderit ‥ et totum placitum de ~e
in ~e qui suspenditur in furcula ad defensionem oris stomachi
si vulnera fiant in collo, ~e, vel alio simili ‥ vulnus suatur
accidit ‥ quemdam ‥ ~is [v. l. ossis ] inspectorem ‥ furtum ‥ inspiciendo notasse
aliquando apparent ymaginarie ut in ungue pueri virginis carminati et in pelvibus et ~ibus
Olimfol. 56 :
Sufficienter inventum est quod dictus Boso dictum Ademarum percussit cum Ense a estoc in dextro latere propria manu, et de ipso ictu cecidit dictus Ademarus.Cui opponi videtur ensis, qui
Batuenuncupatur, in Lit. remiss. ann. 1385. ex Reg. 126. Chartoph. reg. ch. 188 :
Perrin Bonnot, qui avoit une Espée batue en sa main, de laquelle il avoit joué le jour dessusdit au jeu du bouclier.
Et faciat dicto domino archiepiscopo unum Ensem garnitum trium solidorum Morlanorum in signum cognitionis, etc.
Pierre Regnault bourreau de la ville de S. Omer s'en ala vestir et quérir en la ville une grant espée, que les bourreaux dudit S. Omer ont accoustumé de porter, que on appelle communément l'Espée de justice.
Segovianusdicitur, in Segovia Hispaniarum urbe fabrefactus. Acta Inquisit. Tolos. ad ann. 1244. inter Probat. tom. 3. Hist. Occit. col. 441 :
Petrus Aura similiter jactabat se de morte ipsorumStat. synod. eccl. Carcass. ann. 1270. cap. 2. ex Cod. reg. 1613 :(Inquisitorum) dicendo, quod cum quodam Segoviano percusserat in eos.
Prohibemus insuper clericis universis quod Enses Segovianos, cultellos acutos, incongruos non defferant.
- a two-edged sword, brand, glaive: funestus, C. poët.: lateri adcommodat ensem, V.: vanus, L.: strictus, O.
-
…. Nondum praecipites cingebant oppida fossae ; non tuba directi, non aeris cornua flexi, non galeae, non ensis erat sine militis usu mollia securae peragebant otia gentes. ipsa quoque inmunis rastroque intacta nec ullis saucia vomeribus per…
Ovid, Metamorphoses
-
…potentem. Supponunt alii cultros, tepidumque cruorem suscipiunt pateris. Ipse atri velleris agnam Aeneas matri Eumenidum magnaeque sorori ense ferit, sterilemque tibi, Proserpina, vaccam. Tum Stygio regi nocturnas inchoat aras, et solida imponit taurorum…
Vergil, Aeneid
-
…lumina somno. Supprimit extemplo vocem firmatque soporem languida permulcens medicata lumina virga. Nec mora, falcato nutantem vulnerat ense qua collo est confine caput, saxoque cruentum deicit et maculat praeruptam sanguine rupem. Arge, iaces, quodque…
Ovid, Metamorphoses
-
…perdendum est mortale genus per flumina iuro infera, sub terras Stygio labentia luco cuncta prius temptata sed inmedicabile corpus ense recidendum est, ne pars sincera trahatur. Sunt mihi semidei, sunt rustica numina, nymphae faunique satyrique et…
Ovid, Metamorphoses
-
…sic te servato ut possint gaudere parentes, et soror acta tuis sentiat e lacrimis Gallum per medios ereptum Caesaris ensis effugere ignotas non potuisse manus ; et quaecumque super dispersa invenerit ossa montibus Etruscis, haec sciat esse mea .…
Propertius, Elegies
-
…genere, ut poetae loquuntur, vis nulla umquam adferebatur ferrea tum vero proles exorta repentest ausaque funestum primast fabricarier ensem et gustare manu iunctum domitumque iuvencum tanta putabatur utilitas percipi e bubus, ut eorum visceribus vesci scelus haberetur .…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…. doctos sapientisque P doctissimos sapientisque P rell. praeter EM doctissimos sapientissimosque pat. con. licet Hbk lati ensi P latiensi B rell. praeter HMbk latinensi Quis est nisi est ex Lehmann. Num Quis est vel ex…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…aut Semeles thalamum aut penetrale ruisse Harmoniae. cultor Baccheus Acontea Phegeus iam vacuum telis geminoque in sanguine ovantem comminus ense petit ; subeunt Tegeaea iuventus auxilio tardi iam supra sacra ferarum corpora maerenti iuvenis iacet ultio Baccho. Rumpitur et…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…Excussere metum violenti iussa parentis ; Erigor et capio tela tremente manu. Non ego falsa loquar ter acutum sustulit ensem, Ter male sublato reccidit ense manus. Admovi iugulo sine me tibi vera fateri Admovi iugulo tela paterna tuo…
Ovid, Epistulae
-
…costis, iugulo Phorbantis adactus. At non Actoriden Erytum, cui lata bipennis telum erat, hamato Perseus petit ense, sed altis exstantem signis multaeque in pondere massae ingentem manibus tollit cratera duabus infligitque viro ; rutilum vomit ille…
Ovid, Metamorphoses
ENSIS[GLADIUS]
See gladius.