excubo
excubo, to lie out of doors, camp out
- I In gen. (rare but class.): moniti Lacedaemonii, ut urbem et tecta linquerent armatique in agro excubarent, Cic. Div. 1, 50, 112: apes noctu deprehensae in expeditione excubant supinae, Plin. 11, 8, 8, § 19.—
- B Trop.: Graeciam alienis sedibus, Just. 8, 4, 7, v. Fittbogen ad h. l.—Far more freq.,
- II In partic., to lie out on guard, to keep watch, to watch.
- A Lit.: duae semper legiones pro castris excubabant, Caes. B. G. 7, 24, 5: legiones in armis, id. ib. 7, 11, 6: legiones ad mare, id. B. C. 3, 63, 6: cohortes ad munitionem, id. ib. 3, 50, 1: legio per muros, Verg. A. 9, 175: excubitum in porta cohortes mittere, Sall. J. 100, 4: Cerberus excubat ante fores, Tib. 1, 3, 72: quae (naves) ad portum excubabant, kept watch, Caes. B. C. 2, 22, 3 et saep.—Poet.: (Cupido Chiae) Pulchris excubat in genis, sits on the watch, lurks, Hor. C. 4, 13, 8.—Of things as subjects: alni contra erumpentium amnium impetus riparum muro in tutela ruris excubant, Plin. 16, 37, 67, § 173: laurus ante limina excubat, id. 15, 30, 39, § 127.—
- B Trop., to watch, be watchful or vigilant, to be on the alert: cum Caesar ad opus consuetudine excubaret, etc., Caes. B. G. 7, 24, 2: in navibus, id. B. C. 3, 8 fin.: excubabo vigilaboque pro vobis, Cic. Phil. 6, 7, 18: sapiens semper animo sic excubat, ut nihil ei improvisum accidere possit, id. Tusc. 4, 17, 37: curam rei publicae summae defendundae jam pridem apud vos excubare, is watchful, active, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 8, 5: omnis eorum ars urbibus excubabat, i. e. was concerned, labored for the cities, Plin. 35, 10, 37, § 118.—Pass. impers.: rerum, non animi pretiis excubatur, care is exercised, Plin. 35, 7, 32, § 50.
- 1. de nacht buiten doorbrengen [in agris];
- 2. de wacht houden, waken [pro castris; in armis]; ➤ cohortes ad munitionem excubant;
- 3. waakzaam, bezorgd zijn [pro alqo];
- 4. (Mel.) vigilies houden (in een klooster).
- to lie out of doors, camp out: in agro. — To lie out on guard, keep watch, watch: pro castris, Cs.: ad mare, Cs.: per muros, V.: excubitum in portas cohortīs mittere, S.: (Cupido Chiae) Pulchris excubat in genis, lurks, H.—Fig., to watch, be watchful, be vigilant, be on the alert: ad opus, Cs.: in navibus, Cs.: animo: pro aliquo.
-
…, quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris contingebat, veritus ne noctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet. Cenabenses paulo ante mediam noctem silentio ex oppido egressi flumen transire coeperunt. Qua re per exploratores nuntiata…
Julius Caesar, Gallic War
-
…unam ipse conscenderat, nactus turbidam tempestatem profectus est. hunc conspicatae naves quae iussu Bruti consuetudine cotidiana ad portum excubabant, sublatis ancoris sequi coeperunt. ex his unum ipsius navigium contendit et fugere perseveravit auxilioque tempestatis ex conspectu abiit…
Julius Caesar, Civil War
-
…voco, ne illam quidem qua ab Anaximandro physico moniti Lacedaemonii sunt ut urbem et tecta linquerent armatique in agro excubarent, quod terrae motus instaret, tum cum et urbs tota corruit et e monte Taygeto extrema montis quasi puppis…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…quid aut in studiis humanis aut in tam exigua brevitate vitae magnum sapienti videri potest, qui semper animo sic excubat, ut ei nihil inprovisum accidere possit, nihil inopinatum, nihil omnino novum atque idem ita acrem in omnis…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…genere belli novae ab utrisque bellandi rationes reperiebantur. illi cum animum advertissent ex ignibus nocte cohortes nostras ad munitiones excubare, silentio adgressi universas inter multitudinem sagittas coiciebant et se confestim ad suos recipiebant. quibus rebus nostri usu docti…
Julius Caesar, Civil War
-
…Pompeio, delata per Allobroges perfugas, magnumque nostris attulerat incommodum. nam ut ad mare nostrae cohortes nonae legionis excubuerant, accessere subito prima luce Pompeiani exercitus adventus exstitit ; simul navibus circumvecti milites in exteriorem vallum tela iaciebant ,…
Julius Caesar, Civil War
-
…aut cui rei ferretur auxilium vix ratio iniri posset. Tamen, quod instituto Caesaris semper duae legiones pro castris excubabant pluresque partitis temporibus erant in opere, celeriter factum est, ut alii eruptionibus resisterent, alii turres reducerent aggeremque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et nos armari conveniret praecepimus. ex quo intellegi potest curam rei p. summae defendendae iam pridem apud nos excubare. nunc cum deum benignitate ab omni re sumus paratiores, non solum bene sperare de nobis homines sed explorate…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…Lacedaemoniis, non contenti vigilantibus curis, in Pasiphaae fano, quod est in agro propter urbem, somniandi causa excubabant, quia vera quietis oracla ducebant. Ad nostra iam redeo. quoties senatus decemviros ad libros ire iussit quantis…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…ad Orici portum stationes litoraque omnia longe lateque classibus occupavit, custodiisque diligentius dispositis, ipse gravissima hieme in navibus excubans neque ullum laborem aut munus despiciens neque subsidium exspectans, si in Caesaris complexum venire posset. Discessu Liburnarum ex…
Julius Caesar, Civil War