excursus
excursus2, a running out, running forth, excursion
excursus, a, um, Part., from excurro.
excursus, ūs, m. [excurro], a running out or forth (rare; not in Cic.; cf. excursio).
- I Lit.: excursusque breves tentant (apes), excursions, Verg. G. 4, 194: avium, Sol. 20, 3; cf. the outflow of water, Plin. Ep. 4, 30, 8.—
- 2 In partic., in milit. lang. (like excursio, I. B.), a sally, charge, onset, attack; an inroad, invasion: excursus militum, * Caes. B. C. 3, 92, 2: rari, Tac. G. 30: subiti, id. Agr. 20: navigiorum, Auct. B. Alex. 19, 2.—
- B Transf., of localities, a projecting, projection: promontorium vasto excursu, Plin. 6, 2, 2, § 6: ad Pyrenaei montis excursum, id. 4, 17, 31, § 105.—
- II Trop., a digression in speaking: hae (egressiones) per totam causam varios habent excursus, ut laus hominum locorumque, etc., Quint. 4, 3, 12; opp. opus ipsum, Plin. Ep. 5, 6, 43.
excursus, ūs, m. (excurro), I) das Herauslaufen, Auslaufen, A) eig.: 1) im allg.: a) leb. Wesen, der Ausflug, apium, Verg. georg. 4, 194: nocturni excursus (avium), Solin. 20, 3. – b) eines Gewässers, der Ausfluß, huius fontis, Plin. ep. 4, 30, 8. – 2) insbes., a) als milit. t.t., der Angriff, der Ausfall, Einfall, der Streifzug, primus excursus, Caes.: subiti excursus, Tac.: modici excursus, Tac. – b) als naut. t.t., das Auslaufen eines Fahrzeugs, navigiorum, Auct. b. Alex. 19, 2. – B) übtr., die Abschweifung im Reden, Quint. u.a. – II) das Hervorragen, der Vorsprung, montis, Plin.: promunturium vasto excursu, Plin.
allegat praesul, facilis verum ille juventae / excursus trepidat, ne forsan mobilis aetas / praecipitem pravae retrahat per competa sectae
~um Christianorum ‥ expectantes
cum enim pro more ad bellorum ferretur †exursus [l. excursus ], ab hostibus interfectus ‥ est
est Wiht insula ‥ nautarum ~ibus frequentata
calculator in medio lateris residet ‥ ut liberum habeat ministra manus ~um
[flumina ] insulam ‥ longis ~ibus disterminant
scitis ‥ quam periculosum sit ‥ adversus innoxium detestabilem suscitare infamiam quam cum abolere volueritis, ipsius ~um non poteris cohibere
in hujus seculi transeuntis ~u [AS: ] victum nobis spiritalem ne deficiamus inpendefrom erninge
venit post paucorum dierum ~um ad Romam
post ~um paucorum dierum ‥ ordinatus est
in facie ‥ Teobaldi, Thome, Ricardi, Cantuariensium archiepiscoporum, juxta temporis ~um, ordine successoris quatuor presentarat episcopos
post sexti mensis a tempore illo ~um
in ~u rerum ‥ aliquantulum perfectionis poteris invenire
credo quod arta magis presentibus atque futuris / grata forent ‥ / quam de terrenis excursibus, atque caducis / stemmatibus frustra rimari
scrutabunda tam cursuum nature quam ~uum inquisitione profeci
nature ‥ ~us tam stupendos explicare
1 excursus, a, um, v. excurro § 3.
2 excursŭs, (13) ūs, m. , ¶ 1 course, excursion : Virg. G. 4, 194 ¶ 2 courses [militaires], incursion, irruption : Cæs. C. 3, 92, 2 ; Tac. G. 30 ; Agr. 20 ¶ 3 digression : Quint. 4, 3, 12 ; Plin. Min. Ep. 5, 6, 43 ¶ 4 saillie, avance : Plin. 6, 6.
- 1. het naar buiten gaan, uitval, verkenning [militum; navigiorum];
- 2. (Verg.) het uitzwermen [apium];
- 3. (postklass.) het uitsteken, vooruitstekend gedeelte [montis];
- 4. (postklass.) het uitstromen [fontis];
- 5. (retor. t.t.) (postklass.) afdwaling.
Dedi.... liberam licentiam faciendi et habendi in dominio meo et feodo de Chaillec quemdam Excursum liberum et immunem ab omni costuma et exactione ad excurrendas aquas de maresiis de Langun... Aquæ autem... excurrent, et tenentur excurrere... per prædictum Excursum, etc.Vide Gall. Christ. Sammarth. in Abbat. Absiæ ann. 1217.
Excursumseu
percursumsubditis a domino concessum ; vel pastio in alterius domini pascuis. Vide Percursus. Charta Odon. I. ducis Burg. ann. 1101. inter Probat. tom. 1. Hist. Burg. pag. 34. col. 1 :
Item Excursum, quem mareschalci et armigeri ducis apud Longum-vicum inter villam faciebant, ulterius fieri prohibeo. Percursuslegitur in Ch. Hugon. II. ann. 1102. ibid. pag. 35. col. 1.
excursus (1)
- P. of excurro.
excursus (2) ūs, m
- 1 CEL-, a running out, running forth, excursion: excursūsque brevīs temptant (apes), V.—A sally, charge, inroad, invasion: militum, Cs.: subiti, Ta.