experior
experior, to try, prove, test, experience, endure
BWL
they have tested the strength of the poison on a slave
as we have experienced repeatedly
Frieze-Dennison Vergil
Could not find experiris in Logeion dictionaries.
experiris Verb: present passive indicative 2nd singular of experior
- I To try, prove, put to the test.
- A In tempp. praes. constr. with the acc., a rel. clause, or absol.
- α With acc.: habuisse aiunt domi (venenum), vimque ejus esse expertum in servo quodam ad eam rem ipsam parato, Cic. Cael. 24, 58: taciturnitatem nostram, id. Brut. 65, 231: amorem alicujus, id. Att. 16, 16, C, 1: his persuaserant, uti eandem belli fortunam experirentur, Caes. B. G. 2, 16, 3: judicium discipulorum, Quint. 2, 5, 12: in quo totas vires suas eloquentia experiretur, id. 10, 1, 109: imperium, Liv. 2, 59, 4: cervi cornua ad arbores subinde experientes, Plin. 8, 32, 50, § 117 et saep.— With a personal object: vin' me experiri? make trial of me, Plaut. Merc. 4, 4, 29 (769): hanc experiamur, Ter. Hec. 778 Ruhnk.: tum se denique errasse sentiunt, cum eos (amicos) gravis aliquis casus experiri cogit, Cic. Lael. 22, 84: in periclitandis experiendisque pueris, id. Div. 2, 46, 97.—So with se. reflex., to make trial of one's powers in any thing: se heroo (versu), Plin. Ep. 7, 4, 3 variis se studiorum generibus, id. ib. 9, 29, 1: se in foro, Quint. 12, 11, 16.—
- β With a rel.-clause, ut, etc.: vosne velit an me regnare era quidve ferat Fors, Virtute experiamur, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 204, ed. Vahl.): lubet experiri, quo evasuru'st denique, Plaut. Trin. 4, 2, 93 (935): experiri libet, quantum audeatis, Liv. 25, 38, 11; cf. Nep. Alcib. 1, 1: in me ipso experior, ut exalbescam, etc., Cic. de Or. 1, 26, 121; cf. with si: expertique simul, si tela artusque sequantur, Val. Fl. 5, 562.—
- γ Absol.: experiendo magis quam discendo cognovi, Cic. Fam. 1, 7, 10: judicare difficile est sane nisi expertum: experiendum autem est in ipsa amicitia: ita praecurrit amicitia judicium tollitque experiendi potestatem, id. Lael. 17, 62.—
- B In the tempp. perf., to have tried, tested, experienced, i.e. to find or know by experience: benignitatem tuam me experto praedicas, Plaut. Merc. 2, 2, 18 (289): omnia quae dico de Plancio, dico expertus in nobis, Cic. Planc. 9, 22: experti scire debemus, etc., id. Mil. 26, 69: illud tibi expertus promitto, id. Fam. 13, 9, 3: dicam tibi, Catule, non tam doctus, quam, id quod est majus, expertus, id. de Or. 2, 17, 72: puellae jam virum expertae, Hor. C. 3, 14, 11; 4, 4, 3; cf. Quint. 6, 5, 7: mala captivitatis, Sulp.Sev. 2, 22, 5: id opera expertus sum esse ita, Plaut. Bacch. 3, 2, 3 (387): expertus sum prodesse, Quint. 2, 4, 13: expertus, juvenem praelongos habuisse sermones, id. 10, 3, 32: ut frequenter experti sumus, id. 1, 12, 11.— Rarely in other tenses: et exorabile numen Fortasse experiar, may find, Juv. 13, 103.—
- C To make trial of, in a hostile sense, to measure strength with, to contend with: ut interire quam Romanos non experiri mallet, Nep. Ham. 4, 3: maritimis moribus mecum experitur, Plaut. Cist. 2, 1, 11 (213): ipsi duces cominus invicem experti, Flor. 3, 21, 7; 4, 10, 1; cf.: hos cum Suevi, multis saepe bellis experti, finibus expellere non potuissent, Caes. B. G. 4, 3, 4: Turnum in armis, Verg. A. 7, 434.
- II To undertake, to attempt, to make trial of, undergo, experience a thing.
- A In gen.: qui desperatione debilitati experiri id nolent, quod se assequi posse diffidant. Sed par est omnes omnia experiri, qui, etc., Cic. Or. 1, 4; cf.: istuc primum experiar, Plaut. Truc. 2, 7, 47 (597): omnia experiri certum est, priusquam pereo, Ter. And. 311: omnia prius quam, etc., Caes. B. G. 7, 78, 1: extrema omnia, Sall. C. 26, 5; cf. also: sese omnia de pace expertum, Caes. B. C. 3, 57, 2: libertatem, i.e. to make use of, enjoy, Sall. J. 31, 5: late fusum opus est et multiplex, etc. ... dicere experiar, Quint. 2, 13, 17: quod quoniam me saepius rogas, aggrediar, non tam perficiundi spe quam experiundi voluntate, Cic. Or. 1, 2.—With ut and subj.: nunc si vel periculose experiundum erit, experiar certe, ut hinc avolem, Cic. Att. 9, 10, 3: experiri, ut sine armis propinquum ad officium reduceret, Nep. Dat. 2, 3.—
- B In partic., jurid. t. t., to try or test by law, to go to law: aut intra parietes aut summo jure experietur, Cic. Quint. 11, 38; cf.: in jus vocare est juris experiundi causa vocare, Dig. 2, 4, 1; 47, 8, 4: a me diem petivit: ego experiri non potui: latitavit, Cic. Quint. 23, 75; Liv. 40, 29, 11: sua propria bona malaque, cum causae dicendae data facultas sit, tum se experturum, Liv. 3, 56, 10: postulare ut judicium populi Romani experiri (liceat), id. ib.—Hence,
- 1 expĕrĭens, entis, P. a. (acc. to II.), experienced, enterprising, active, industrious (class.): homo gnavus et industrius, experientissimus ac diligentissimus arator, Cic. Verr. 2, 3, 21, § 53: promptus homo et experiens, id. ib. 2, 4, 17, § 37: vir fortis et experiens, id. Clu. 8, 23: vir acer et experiens, Liv. 6, 34, 4: comes experientis Ulixei, Ov. M. 14, 159: ingenium, id. Am. 1, 9, 32. —With gen.: genus experiens laborum, inured to, patient of, Ov. M. 1, 414: rei militaris experientissimi duces, Arn. 2, 38 init.; cf. Vulg. 2 Macc. 8, 9.—Comp. appears not to occur.—
- 2 expertus, a, um, P. a. (acc. to I.), in pass. signif., tried, proved, known by experience (freq. after the Aug. per.): vir acer et pro causa plebis expertae virtutis, Liv. 3, 44, 3: per omnia expertus, id. 1, 34, 12: indignitates homines expertos, id. 24, 22, 2: dulcedo libertatis, id. 1, 17, 3: industria, Suet. Vesp. 4: artes, Tac. A. 3, 17: saevitia, Prop. 1, 3, 18: confidens ostento sibi expertissimo, Suet. Tib. 19.—With gen.: expertos belli juvenes, Verg. A. 10, 173; cf. Tac. H. 4, 76.—Comp. and adv. appear not to occur.
B) das Gelingen von etw. versuchen, mit Hoffnung auf einigen Erfolg etw. versuchen, es od. sein Glück mit etw. versuchen, mit etw. die Probe-, den Versuch machen, etw. versuchsweise unternehmen, mit Hoffnung auf einigen Erfolg von etw. Gebrauch machen, -etw. anwenden, etw. geltend machen, es auf etw. ankommen lassen, etw. wagen, aufs Spiel setzen, 1) im allg.: α) m. Acc.: qui desperatione debilitati experiri id nolent, quod se assequi posse diffidant, Cic.: cum vix fides esset, rem ullo modo successuram, ideoque ne experiri quidem auderet, Cic. – sese omnia de pace expertum, alle Mittel versucht, Caes. – rei eventum experiri, Caes.: omnia priusquam etc., Ter. u. Caes.: ultima, das Äußerste wagen, das äußerste Mittel anwenden, Cels.; verb. ultima audere atque experiri, Liv.: extrema omnia, Sall.: satius est anceps auxilium esperiri quam nullum, Cels.: auxilium extremum, Caes. – spem oblatam, Liv.: libertatem, Gebrauch machen von usw., Sall.: licentiam vocis et linguae, sich erlauben, Liv.: praesentem fortunam, die Gunst des Augenblicks benutzen, genießen, Quint. – sua propria mala bonaque, geltend machen, Liv. – imperium, aufs Spiel setzen, Liv. – m. leb. Objj., vin me experiri, es mit mir versuchen, meine Dienste in Anspruch nehmen, Plaut.: so auch hanc experiamur, Ter. – β) m. folg. Infin.: beneficium ei reddere, Ter.: quae sunt tradita... experiar dicere, Quint. – γ) m. folg. ut u. Konj.: nunc, si vel periculose experiundum erit, experiar certe, ut hinc avolem, Cic. ad Att. 9, 10, 3: primum experiri voluit, ut sine armis propinquum ad officium reduceret, Nep. Dat. 2, 3. – 2) insbes.: a) als gerichtl. t. t.: α) exp. ius, vor Gericht sein Recht geltend machen, Cic. u. ICt.; vgl. hanc esse speciem libertatis, si omnibus, quod quisque vellet, legibus experiri liceret, Nep. – β) exp. iudicium populi Romani, es auf die Entscheidung des röm. Volkes ankommen lassen, Liv. 3, 56, 10. – b) als mediz. t. t., mit Hoffnung auf Erfolg irgend ein Mittel anwenden, nehmen, ubi aliquid non respondet... experiri aliud atque aliud, Cels.: post febrem exp. balneum et vinum, Cels.: neque in omni aetate neque in omni vitio id experiendum est, Cels.
II) = εἰς πειράν τινος ἔρχομαι, aus Erfahrung (aus der Praxis) Kenntnis von etw. od. jmd. erlangen, etw. od. jmd. (aus Erfahrung) kennen lernen, etw. od. jmd. erproben, etw. (aus Erfahrung) finden, sehen, erfahren, erleben, 1) im allg.: α) m. Acc.: id adeo experiri licet, Sall.: omnia quae dico expertus in nobis, Cic.: animum (Gesinnung) alcis, Curt.: meas noveram vires, nondum expertus tuas, Curt.: Turnum experiatur in armis, Verg. – u. m. dopp. Acc.: illam (terram) colendo et facilem pecori et patientem vomeris, Verg.: parum salubrem valetudini suae urbem hieme, Suet.: alqm fortem inimicum, Nep.: illos graves superbos in rebus secundis, Liv.: deos constanter inimicos, Ov. – β) m. folg. Infin. od. Acc. u. Infin.: iam antea expertus sum parum fidei miseris esse, Sall.: expertus sum prodesse, Quint.: experti (id genus tegumenti) nullo telo neque tormento traici posse, Caes.: expertus iuvenem praelongos habuisse sermones, Quint. – γ) m. folg. ut u. Konj., equidem in me ipso saepissime experior, ut exalbescam in principiis dicendi, Cic. de or. 1, 121. – δ) mit folg. indirektem Fragesatz: experiri libet, quantum audeatis, Liv.: experiri voluit, verum falsumne esset relatum, Nep.: ut experiremur, utrumne vino gravatus effudisset illa, an etc., Curt.: volui experiri, an scires consulem agere, Val. Max.: ut experirentur, an viveret, Plin. ep. – ε) absol.: de me experior, ich erfahre, ich nehme es an mir ab, Cic.: usus reapse experiundo edocet, Pacuv. fr.: experiendo magis, quam discendo cognovi, Cic.: ut frequenter experti sumus, Quint.: crede experto, Sil.: experto credite, Verg. u. Ov.: si iuvat expertis credere, Ov.: experti scire debemus, Cic.: ut experti tradidere, Mela. – 2) insbes., erfahren = empfinden, a) etw. Angenehmes: indulgentiam dominorum, ICt.: meliorem dominum, erhalten, ICt. – b) etwas Unangenehmes erfahren, erleiden, zu ertragen haben, nondum alteram fortunam expertus, noch unberührt vom Wechsel des Schicksals, Liv.: per tot successus ter nec amplius adversum casum expertus, Suet.: graves et periculosas valetudines per omnem vitam aliquot expertus est, Suet.: servitutem alterius, iura patronorum graviora, ICt.: pericula, ICt. – ➳ Akt. Nbf. experiamus, Capit. Gord. 11, 7: experiero, Varro LL. 8, 24 codd. (Müller expediero). – Parag. Infin. experirier, Plaut. truc. 753. Ter. Phorm. 589. – experior passiv nach Prisc. 8, 15: u. so Partiz. Perf. (zu no. II) oft passiv, zB. multa inventa expertaque ex hoc sunt bona, Acc. tr. 681: expertum hoc est, Cato r. r. 157, 10: quantum etc.... nimium saepe expertum habemus, Planc. in Cic. ep. 10, 24, 3: libertatis dulcedine nondum expertā, Liv. 1, 17, 3. Vgl. Neue-Wagener Formenl.3 3, 33, Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 261 u. PAdi. expertus.
➳ experior avec sens passif, dʼaprès Prisc. Gramm. 8, 15 || part. parf. expertus avec sens passif : Acc. Tr. 681 ; Cato Agr. 157, 10 ; Planc. d. Cic. Fam. 10, 24, 3 ; Liv. 1, 17, 3.
- 1. proberen, beproeven, op de proef stellen [fidem alcis; fortunam belli; iudicium discipulorum];
- 2. (in de strijd) zich meten met, het opnemen tegen (m. acc.; inter) [Romanos];
- 3. strijden, zijn recht doen gelden [legibus gerechtelijk; gravi iudicio; de tantis iniuriis];
- 4. wagen, op het spel zetten, proberen [omnia de pace alle middelen; ultima of extrema het uiterste; aera pennis zich in de lucht wagen; licentiam zich veroorloven; imperium op het spel zetten; sua propria mala bonaque laten gelden]; (m. inf.; ut);
- 5. door ervaring leren kennen (m. acc.; dubb. acc.; aci.; afh. vr.) [alcis vires; mala captivitatis; alqm fortem inimicum; animum alcis iems. gezindheid];
- 6. doormaken, ervaren, uithouden [accusandi molestiam; labores].
試探。訟。— ultima 盡謀。— fortunam 探福吉。邀福。— jure suo vel judicio vel legibus 訟。— cum alio 與人訟。 — de injuriis 訟爲賠辱。
Suggest a Translation
See an image
- 1 PAR-, to try, prove, test, experience, endure: hanc nunc experiamur, T: eos (amicos): vim eius (veneni) esse in servo: eandem belli fortunam, Cs.: laborem, V.: procos priores, seek to win back, V.: quidve ferat Fors, Virtute experiamur: quantum audeatis, L.: experiundo scies, T.: experiendo cognovi: In experiundo ut essem, i. e. might have a full trial, T.: exorabile numen Fortasse experiar, may find, Iu.—In perf, to have tried, have learned, have experienced, know by experience: expertus es istius perfidiam: quod genus nullo telo traici posse, Cs.: metum fecerant expertis Gallicā clade, L.: expertus (eum) fidelem in Ganymede, H.: experto credite, quantus adsurgat, V.: expertus bellis animus, Ta.— To measure strength with, contend with: ut interire quam Romanos non experiri mallet, N.: Turnum in armis, V.—To try, undertake, attempt, make trial, undergo, experience: Bis terque expertus frustra, H.: Omnia priusquam armis, resort to everything before using, T.: omnia de pace: extremum auxilium, the last resort, Cs.: extrema omnia, S.: (terram) colendo facilem, find, V.: iudicium populiR., submit to, L.: experiar certe, ut hinc avolem: ut sine armis reduceret, etc., N.: vi contra vim experiundum putavit.— To try by law, go to law: Caecinae placuit experiri: alquid summo iure, submit to trial.
-
…ut domo emigrent, aliud domicilium, alias sedes, remotas a Germanis, petant fortunamque, quaecumque accidat, experiantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat…
Julius Caesar, Gallic War
-
…adventumque ibi Romanorum expectare una cum Atrebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant uti eandem belli fortunam experirentur ; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere ; mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ac contra se castra habuisse ; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare ; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sera crepuscula noctem. Signa dedi venisse deum, vulgusque precari coeperat inridet primo pia vota Lycaon, mox ait experiar deus hic, discrimine aperto, an sit mortalis. Nec erit dubitabile verum. Nocte gravem somno necopina…
Ovid, Metamorphoses
-
…rapinas non minor Ausoniis est amor Adryasin ; ne tibi sit duros montes et frigida saxa, Galle, neque expertos semper adire lacus quae miser ignotis error perpessus in oris Herculis indomito fleverat Ascanio. namque ferunt olim Pagasae navalibus…
Propertius, Elegies
-
…saxa missa viri manibus faciem traxere virorum, et de femineo reparata est femina iactu. Inde genus durum sumus experiensque laborum et documenta damus qua simus origine nati. Cetera diversis tellus animalia formis sponte sua peperit, postquam vetus…
Ovid, Metamorphoses
-
…subiecto leviter positam temptare lacerto osculaque admota sumere et arma manu, non tamen ausus eram dominae turbare quietem, expertae metuens iurgia saevitiae ; sed sic intentis haerebam fixus ocellis, Argus ut ignotis cornibus Inachidos. et modo solvebam…
Propertius, Elegies
-
…neque petitio neque insidiae, quas consulibus in campo fecerat, prospere cessere, constituit bellum facere et extrema omnia experiri, quoniam, quae occulte temptaverat, aspera foedaque evenerant. Igitur C. Manlium Faesulas atque in eam partem…
Sallust, Catilina
-
…certe est. Videsne igitur, quantum breviter admonitus de doloris terrore deieceris Video plane, sed plus desidero. Experiar equidem ; sed magna res est, animoque mihi opus est non repugnante. Habebis id quidem. ut enim…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…putato. de illo Ostiensi nihil est cogitandum. si hoc non adsequimur a Lamia non puto posse, Damasippi experiendum est. Scr. Asturae vi IC. Apr. a. . CICERO ATTICO SAL. quaero quod ad…
Cicero, Epistulae ad Atticum