experimentum
experimentum, a proof, test, trial, experiment
- a proof, test, trial, experiment (mostly post-Aug.; cf.: documentum periculum): nimirum hoc maximum est experimentum, cum constet aegritudinem vetustate tolli, etc., * Cic. Tusc. 3, 30, 74: Metello experimentis cognitum erat, genus Numidarum infidum esse, Sall. J. 46, 3; cf. Tac. A. 13, 24: lenitatis, id. ib. 15, 24: virtutis, Vell. 2, 116, 1; Just. 15, 3, 1: in omnibus fere minus valent praecepta quam experimenta, Quint. 2, 5, 15: medici experimenta per mortis agunt, Plin. 29, 1, 8, § 18; 13, 2, 3, § 19: experimento probare, Vulg. Esth. 3, 5.—
- II Experience (post-Aug.; cf. experientia): experimento meo ac natura ipsa duce, Quint. 6, 2, 25: longo experimento testata gloria, Val. Max. 3, 7, 6 fin.: Africa contenta qualicumque principe post experimentum domini minoris, Tac. H. 1, 11: sed experimentum contra fuit, the event, result, id. A. 2, 97 fin.—Plur.: haec autem cognosci experimentis, Cels. 1 prooem. pp. 9, 10 Milligan: Trebellius segnior et nullis castrorum experimentis provinciam tenuit, Tac. Agr. 16.
fidei Christianae gratia ‥ cujus ~a permaxima in expugnandis barbaris jam ceperat
quod noviter [Deus ] probabit ~o
fidem Gregorius plane negat habere meritum, si ei humana ratio prebeat ~um
conclusionem ‥ hanc Ricardus evidentiori probavi ~o tali, quod movet nos memoriter tenere
scio futura predicere ‥ que certo ~o cognoscere poteris
ad propositum etiam facit ~um etiam vulgo notum. humore impleatur urceus ‥
hoc ‥ manifestum est per ~um illud ‥: si in vas mittatur quid ‥
hoc ~o patet quoniam si ponatur aliquid in profundo vasis mediocris altitudinis ‥
quicunque ‥ de cellis illis discretive egit, idipsum sensuali ~o didicisse auguror
quod grando fiat ex grossis guttis candentibus ~o vidimus
propositiones ‥ note apud intellectum per sensus ~um
ex talis sensus et memorie multiplicatione fit ~um
~um,andwisnis
qui hoc non per fidem, sed per ~um cognoscerent
evidenti jam ~o scientes quod a peccatorum nexibus facillime possent ab illo dissolvi
quod ‥ vita hec misera ‥ sit quamvis ‥ miseriarum nos doceant ~a
que cotidianis rerum ~is luce clarius patent
Brittanniae insulae ~um juxta traditionem veterum explicare curabo
si quis scire voluerit quo tempore post diluvium habitata est haec insula, hoc ~um bifarie inveni
aliud ~um inveni de isto Bruto ex veteribus libris veterum nostrorum
~is uti propono, turn quia breviter expediunt tum quia multi infirmi modernis temporibus valde impacientes sunt‥. intellige quod duplex est ~um, sc. ~um vallatum racione et ~um non vallatum racione. de primo dicitur quod ~um est illud quod a prudentibus racione est inventum ‥. ~um autem si non sit vallatum racione tunc timorosum est et fallax
realgar vel risalgar est vena terre. inde habemus ~um ad ratos et mures capiendum
custos castri ‥ accepit fratrem ‥ et leves compedes super eum posuit et timens ne forsan ~is uteretur in tuto loco ‥ ipsum reclusit
- 1. poging, proef [morum];
- 2. bewijs [ingenii; virtutis];
- 3. ervaring; ➤ discimus -o.
- experior, a proof, test, trial, experiment: maximum: Metello experimentis cognitum erat, esse, etc., S.: parti exercitūsin experimentum praefecit, Ta.— Experience: (vir) nullis castrorum experimentis, Ta.
-
…elatus ; adeo autem ad offensiones rerum hominumque non contrahitur, ut ipsa illi iniuria usui sit, per quam experimentum sui capit et virtutem temptat. Faveamus, obsecro vos, huic proposito aequisque et animis et auribus adsimus ,…
Seneca, De Constantia
-
…, tamen non ex toto sanus color redditur. Vtrum autem aliquod horum sanabile sit, an non sit, experimento facile colligitur. Incidi enim cutis debet aut acu pungi si sanguis exit, quod fere fit in duobus prioribus…
Celsus, De Medicina
-
…equis intellegi debent. lacte equino venena leporis marini et toxica expugnantur. nec uros aut bisontes habuerunt graeci in experimentis, quamquam bove fero refertis indiae silvis ; p r o portione tamen eadem efficaciora omnia ex his credi par…
Pliny the Elder, Natural History
-
…ter consulis filium, aetate integra, facili ac prodigo animo. quam ueterem de se persuasionem Vitellius recentibus etiam experimentis auxerat, tota uia caligatorum quoque militum obuios exosculans perque stabula ac deuersoria mulionibus ac uiatoribus praeter modum comis ,…
Suetonius, Lives
-
…sunt, ut diximus, romanae coloniae in ea provincia, perviumque famae videri potest, sed id plerumque fallacissimum experimento deprehenditur, quia dignitates, s i indagare vera pigeat, ignorantiae pudore mentiri non piget, haut alio fidei…
Pliny the Elder, Natural History
-
…iuvenis ille, de quo loquimur, oratorum discipulus, fori auditor, sectator iudiciorum, eruditus et adsuefactus alienis experimentis, cui cotidie audienti notae leges, non novi iudicum vultus, frequens in oculis consuetudo contionum, saepe cognitae…
Tacitus, Dialogus de Oratoribus
-
…et e vita repentinus excessus, sed quia lenis haec est via, subduci. Ego certe, velut adpropinquet experimentum et ille laturus sententiam de omnibus annis meis dies venerit, ita me observo et adloquor Nihil est, inquam…
Seneca, Ad Lucilium Epistulae Morales
-
…finito die praecinat et an peremptura sint factum aut prius alia facta quae lateant, innumerabilibus in utroque publicis privatisque experimentis. quam ob rem sint ista ut rerum naturae libuit, alias certa alias dubia, aliis probata aliis damnanda…
Pliny the Elder, Natural History
-
…dubiamque terrae sit an partem maris. illic, misera gens, tumulos optinent altos aut tribunalia exstructa manibus ad experimenta altissimi aestus, casis ita inpositis navigantibus similes, cum integant aquae circumdata, naufragis vero, cum recesserint ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est germinatio, ac deinde alia florescendi exinanitio, inutilissimum experimentis creditur. quin immo si plures ita continuentur anni, etiam ipsae mori u ntur arbores, quando nemini dubia…
Pliny the Elder, Natural History