firmamentum

firmāmentum, i, n. [firmo], a strengthening, support, prop (class.; esp. freq. in the trop. sense and in Cic.).

• I Lit.: transversaria tigna iniciuntur, quae firmamento esse possint, Caes. B. C. 2, 15, 2: ossa nervique et articuli, firmamenta totius corporis, Sen. de Ira, 2, 1, 2: vincula et firmamenta membrorum, Gell. 13, 22, 9.—
• • B Transf., the sky fixed above the earth, the firmament (late Lat.), Tert. Bapt. 3; Aug. de Genes. ad lit. 2 et saep.—
• II Trop.
• • A In gen., a support, prop, stay: eum ordinem, qui exercet vectigalia, firmamentum ceterorum ordinum recte esse dicemus, Cic. de Imp. Pomp. 7, 17: firmamentum ac robur totius accusationis, id. Mur. 28, 58; cf.: multo plus firmamenti ac roboris, id. de Imp. Pomp. 4, 10: parum firmamenti et parum virium, id. Clu. 2, 5: rei publicae, id. Planc. 9, 23; cf.: imperii populi Romani, id. Phil. 3, 5, 13: stabilitatis constantiaeque fides est, id. Lael. 18, 65: dignitatis, id. Tusc. 4, 3, 7: honor sacerdotii firmamentum, potentiae adsumebatur, Tac. H. 5, 8: si ullum firmamentum in illo teste posuisses, Cic. Fl. 37, 92: legionem ex subsidiis in primam aciem firmamentum ducit, as a support, Liv. 29, 2, 9.—In plur.: Romulus cum haec egregia duo firmamenta rei publicae peperisset, auspicia et senatum, Cic. Rep. 2, 10.—
  • B In partic., rhet. t. t., the chief support of an argument, the main point, τὸ συνέχον, Cic. Inv. 1, 14, 19; id. Part. 29, 103; Auct. Her. 1, 16, 26; Quint. 3, 11, 1; 9; 12 sq.

fīrmāmentum, ī, n. (firmo), das Befestigungsmittel, die Stütze, I) im allg.: 1) eig.: transversaria tigna, quae firmamento esse possint, Caes. b. c. 2, 15, 2: ossa nervique et articuli, firmamenta totius corporis, Sen. de ira 2, 1, 2: Graeci vincula et firmamenta membrorum νεῦρα dicunt, unde nos quoque Latine nervos appellamus, Gell. 13, 22, 9. – 2) übtr.: a) übh.: rei publicae, Cic.: accusationis, Cic. – b) ein bestätigender, empfehlender Beweis, Empfehlungsgrund, Hauptgrund (griech. τὸ συνέχον), Cic. u.a. – II) prägn., der über der Erde befestigte Himmel, die Feste, das Firmament, Augustin. de genesi ad litt. 2. – ➳ Nbf. fīrmāmentus, ī, m., Itala (psalt. Veron.) psalm. 104, 9.

firmamentum [CL] 1 a bulwark, fortress. b dam, embankment. a rex ‥ morabatur dum ~a ‥ in urbe contra mobilitatem ingentis ac feri populi perficerentur Ord. Vit. IV 1 p. 165.  b 1210 habebunt ‥ piscationem de ~o stagni ‥ usque ad ‥ molendinum FormA 27. 2 fixing, means of support. Gerv. Tilb. III 47 (v. 2 fixorium). 3 firmament: a sky, vault of heaven; b (w. ref. toGen. i 6). c (astr.) sphere containing fixed stars. a non de ~o solum temporali, sed de summa etiam caelorum arce Gildas EB 8; orbis vel ~um, ymbhwerft Ælf. Gl. 109; ‥ ~um, roder Ib. 154; s1110 cometa ‥ cum ‥ ab oriente insurgens in ~um ascendisset, regredi videbatur H. Hunt. HA VII 27; sub ~o celi non est tam magnus dominus ‥ sicut iste magnus Chan Itin. Mand. 122; s1106 quo anno vise sunt due lune in ~o Feudal Man. 141; walkyn or the firmament, ~um PP.  b 798 die ‥ secunda Creator ~i pulchritudinem extendit inter aquas et aquas Alcuin Ep. 148; Gros. Hexaem. III 3 (v. glacialis 1a); fecit ‥ illa die ~um in medio aquarum Eul. Hist. I 8.  c in speram stellarum fixarum, que ~um nuncupatur Sacrob. Sph. p. 77; perfectum est corpus primum in extremitate sphere, quod dicitur ~um, nihil habens in sui compositione nisi materiam primam et formam primam Gros. 54; celum ‥ non est ~um. ‥ inferius fuit ~um quam illud celum Hales Qu. 814–5; secundum Aristotilem omnes stelle et planete naturaliter cum ~o moventur Gilb. III 157v. 1; motus ~i vel octave spere Bacon VII 67. 4 (fig.) foundation, prop, support. b basis of argument. c strengthening, confirmation. 680 fundamentum ‥ ecclesiae et ~um fidei ‥ nequaquam ‥ vacillabit Aldh. Ep. 4 p. 486; c799 portate ‥ in cordibus ‥ catholicae fidei ~um Alcuin Ep. 187; ad confirmandum fidei Christianae ~um ‥ aliquid scribere tentarem Anselm (Incarn. B) II 5; a1162 ut [statuta] stabilia et inconvulsa permaneant munienda sunt perpetuis ~is Doc. Theob. 83; mundi volo vanitatem / et fortune levitatem / breviter describere, / que non habent firmamentum Walt. Wimb. Van. 1.  b ~um est firmissima argumentatio defensoris Alcuin Rhet. 10; 1072 quasi robur totiusque causae ~um prolata sunt ‥ privilegia atque scripta Lanfr. Ep. 3 (4).  c 723 haec ‥ sunt nomina testium ‥ pro majoris munimine ~i CD 71; 1174 electus ‥ ut illustrius splendeat ‥ cum a sanctitate vestra acceperit ~um J. Sal. Ep. 311 (313).

firmāmentum, (12) ī, n. (firmo), ce qui affermit, appui, étai : Cæs. C. 2, 15, 2 ; Sen. Ira 2, 1, 2 || [fig.] accusationis Cic. Mur. 58, le principal soutien de lʼaccusation || force confirmative, moyen de prouver : in aliquo ponere Cic. Fl. 92, compter sur qqn pour prouver qqch. || cæleste firmamentum Tert. Bapt. 3, et abs^t firmamentum Vulg. , le firmament || [rhét.] le point essentiel (τὸ συνέχον) : Cic. Inv. 1, 19.

firmamentum , i. n.
靠之物。機。根基。定星天。— reipublicae 國棟梁。— causae 訟之綱領。

Suggest a Translation
See an image

fīrmāmentum ī, n

• firmo, a strengthening, support, prop: tigna, quae firmamento esse possint, Cs.—Fig., a support, prop, stay: ordinum: accusationis: imperi: disciplinae: legionem in primam aciem firmamentum ducit, as a support, L.: firmamenta rei p., auspicia et senatus.—Of an argument, the main point.