Logeion | humanitas

hūmānĭtas, ātis, f. [humanus], human nature, humanity, in a good sense; the qualities, feelings, and inclinations of mankind.

I In gen. (for the most part only in Cic.): magna est vis humanitatis, multum valet communio sanguinis, Cic. Rosc. Am. 22, 63: naturas hominum vimque omnem humanitatis penitus perspicere, id. de Or. 1, 12, 53: humanitatis societas, id. Rep. 2, 26: communis humanitatis jus, id. Fl. 11, 24; cf.: communis humanitatis causa, id. Quint. 16, 51: peterem errato veniam ex humanitate communi, id. Sull. 23, 64: humanitatis prima species, id. Tusc. 4, 14, 32: at natura certe dedit, ut humanitatis non parum haberes, id. Rosc. Am. 16, 46: humanitatem tuam amoremque in tuos reditus celeritas declarabit, id. Att. 4, 15, 2: nec potuisse (te) non commoveri (viri amicissimi morte) nec fuisse id humanitatis tuae, id. Lael. 2, 8: fac, id quod est humanitatis tuae, ne quid aliud cures hoc tempore, nisi ut quam commodissime convalescas, which you owe to yourself as a man, id. Fam. 16, 11, 1: assiduitate molestiarum sensum omnem humanitatis ex animis amittimus, id. Rosc. Am. 53, 154 fin.; cf.: jam ad ista obduruimus et humanitatem omnem exuimus, id. Att. 13, 2, 1; id. Lig. 5, 14: nisi ex ejus animo exstirpatam humanitatem arbitramur, id. Lael. 13, 48: age vero, quid esse potest in otio aut jucundius aut magis proprium humanitatis quam sermo facetus ac nulla in re rudis? id. de Or. 1, 8, 32: homines quidem pereunt: ipsa humanitas, ad quam homo effingitur, permanet, Sen. Ep. 65.—
- B Transf., concr., i. q. humanum genus, the human race, mankind (very rare; mostly post-class.): ista in figura hominis feritas a communi tamquam humanitatis corpore segreganda est, Cic. Off. 3, 6, 32: humanitatem hoc loco dicimus omne hominum genus, Hier. Ep. 147: timorem omnem, quo humanitas regitur, sustulerunt, Min. Fel. Oct. 8; Ap. Dogm. Plat. 1, p. 11; id. Trism. p. 288.
II In partic.
- A Humane or gentle conduct towards others, humanity, philanthropy, gentleness, kindness, politeness (syn.: comitas, facilitas, mansuetudo, clementia, opp. severitas; very freq. and class.): quemquamne existimas Catone proavo tuo commodiorem, communiorem, moderatiorem fuisse ad omnem rationem humanitatis? ... Sed si illius comitatem et facilitatem tuae gravitati severitatique asperseris, etc., Cic. Mur. 31, 66; cf.: pro tua facilitate et humanitate, id. Fam. 13, 24, 2: difficillimam illam societatem gravitatis cum humanitate, id. Leg. 3, 1, 1: ut summa severitas summa cum humanitate jungatur, id. Fam. 12, 27: ad humanitatem atque mansuetudinem revocavit animos hominum, studiis bellandi jam immanes ac feros, id. Rep. 2, 14; cf. id. Sull. 33, 92; id. de Imp. Pomp. 14, 42; cf. also: omnia plena clementiae, mansuetudinis, humanitatis, id. Q. Fr. 1, 1, 8 fin.; and: pro sua clementia atque humanitate, Hirt. B. G. 8, 21, 2; Caes. B. C. 3, 20, 2: tantaque poena (eos) afficiamus, quantam aequitas humanitasque patitur, Cic. Off. 2, 5, 18: singularis humanitas suavissimique mores, id. Att. 16, 16, A, 6: Caesaris summa erga nos humanitas, id. Fam. 4, 13, 2; cf.: amorem erga me, humanitatem suavitatemque desidero, id. Att. 15, 1, A, 1: humanitas vetat superbum esse adversus socios, Sen. Ep. 88 med.: humanitatis praecipua pars est, honestissimum quemque complecti, etc., Plin. Ep. 9, 5, 1: illa vero vitiosissima, quae jam humanitas vocatur, invicem qualiacumque laudandi, Quint. 2, 2, 10.—
- B Mental cultivation befitting a man, liberal education, good breeding, elegance of manners or language, refinement (cf. on this signif. Gell. 13, 16; syn.: doctrina, litterae, eruditio; freq. and class.): homo non communium litterarum et politioris humanitatis expers, Cic. de Or. 2, 17, 72: esse politum propriis humanitatis artibus, id. Rep. 1, 17; cf.: humanitate politiores, id. de Or. 2, 37, 154: in omni recto studio atque humanitate versari, id. ib. 1, 60, 256: sine ulla bona arte, sine humanitate, sine ingenio, sine litteris, id. Verr. 2, 4, 44, § 98: doctrinae studium atque humanitatis, id. Cael. 10, 24; cf.: propter humanitatem atque doctrinam Anco regi familiaris, id. Rep. 2, 20: in omni genere sermonis, in omni parte humanitatis dixerim oratorem perfectum esse debere, id. de Or. 1, 16, 71; cf. id. ib. 1, 9, 35 (Ellendt ad loc.): orator inops quidam humanitatis atque inurbanus, id. ib. 2, 10, 40: ea quae multum ab humanitate discrepant, ut si quis in foro cantet, good manners, id. Off. 1, 40, 145: Socratem opinor in hac ironia dissimulantiaque longe lepore et humanitate omnibus praestisse, polished language, id. de Or. 2, 67, 270: (epistulae) humanitatis sparsae sale, id. Att. 1, 13, 1: alicujus litteras aut humanitatem adamare, id. Rosc. Am. 41, 121: litteris, et humanitate alicujus delectari, id. Verr. 2, 3, 4, § 8.

hūmānitās, ātis, f. (humanus), I) die Menschennatur, Menschlichkeit, die menschliche Würde, das menschliche Gefühl (im Ggstz. zur wilden Natur des Tieres), 1) eig.: humanitas, ad quam homo effingitur, Sen.: omnem humanitatem exuere, Cic.: commune humanitatis corpus, der moralische Gemeinkörper, Cic.: natura tibi dedit, ut humanitatis non parum haberes, menschliches Gefühl, Cic.: fac id quod est humanitatis tuae (was du dir als Mensch schuldig bist), ne quid aliud cures hoc tempore, nisi ut quam commodissime convalescas, Cic. – 2) meton., die Menschheit = menschliche Gesellschaft, das menschliche Geschlecht, Apul. de dogm. Plat. 1, 16. Min. Fel. 8, 2. Arnob. 2, 46 extr. – II) insbes.: A) = φιλανθρωπία, die Menschenliebe, Menschenfreundlichkeit, Leutseligkeit, das liebreiche Wesen, die Freundlichkeit im Umgange mit andern (Ggstz. inhumanitas, superbia), Cic. u.a.: edictorum (in den Ed.), Cic.: adversus minores h., Sen nat. qu. 4. praef. § 18. – B) = παιδεία, a) die feinere-, höhere Bildung (Ggstz. immanitas), die bes. aus einer vertrauten Bekanntschaft mit Dichtern, Rednern, Geschichtschreibern u. den zu ihrem Verständnis nötigen Kenntnissen entsteht (vgl. Ellendt Cic. de or. 1, 35), propterea quod (Belgae) a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, Caes.: quid esse potest magis proprium humanitatis, quam sermo facetus ac nulla in re rudis, Cic.: communium litterarum ac politioris humanitatis expers, Cic.: de studiis humanitatis ac litterarum loqui, Cic. – b) (als Folge der höheren Bildung) der feine Geschmack, das feinere Gefühl für Anstand und Schicklichkeit, die feine Lebensart, (orator) inops quidam humanitatis atque inurbanus, Cic.: ea, quae multum ab humanitate discrepant, grobe Verstöße gegen Anstand u. Schicklichkeit, Cic.

humanitas [CL] 1 humanity, human nature; b (of Christ). c human existence. philosophi ‥ diffiniunt ~atem esse virtutem que consistit in miseracionis affectu quam pre ceteris virtutibus et pre ceteris animalibus homo a parentibus, gracia videlicet et natura, dotem accepit J. Sal. Ep. 255 (267); Osb. Glouc. Deriv. 267 (v. humanus 1a); W. Fitzst. Thom. 145 (v. 2 exuere 2a); in nullo peccare potius divinitatis est quam ~atis Gir. TH I 6; ad hoc quod queritur quid vocatur hic ‘humanitas’, dico quod est virtus insita humane nature Hales Qu. 661; ex ‘homine’ ‘~as’ quia ‘~as’ dicit formam composicionis ex perfeccione uniente se nature generis; sicque ~as est homine posterior et Socrate Socracitas Ps.-Gros. Gram. 39; Bacon Tert. 188 (v. deitas 1b); ~as est una natura composita ex corpore et anima intellectiva Ockham Quodl. 520. b Bede Hom. II 12. 166 (v. deitas 1a); 799 (v. divinitas a); corporalibus incrementis manifesta designatur ~as [gl.: mennisscniss] per eundem [salvatorem] Rit. Durh. 3; a1078 (v. esurire 1); Ad. Scot TT 628c (v. divinitas a); ipse [Christus] Deus et homo celos ascendit in sua ~ate et nos similiter ascendemus Edmund Spec. Relig. 62; de ‥ ~ate [Dei] tria debes precipue contemplari, viz. humilitatem in ejus incarnacione, dulcedinem in ejus dulci conversacione, caritatem in sua glorifica passione Ib. 92; ecce ‥ articuli fidei nostre quantum ad Christi ~atem [ME: monheade] AncrR 97; pater ‥ noster vidit post deitatem suam ~atem suam herentem spirituali potestate Wycl. Ver. II 40. c vocatus a Christo ~atem exuens cum angelis associatus est Plusc. VI 21 (cf. Fordun Cont. VIII 10: hominem exuens). 2 mankind. ne ‥ continuato labore ‥ periret ~as Bede TR 7 p. 194; vir Dei parentum sollicitudinem et vexatae ~atis labores miserescens Felix Guthl. 41; ~as saepius credit hoc quod videt Æthelw. I 3 (v. devincere 1b); pacem habebunt fere, ~as supplicium dolebit Ord. Vit. XII 47 p. 490; omnis humus luxuriabit et ~as fornicari non desinet G. Mon. VIII 3; Pull. Sent. 803C (v. discredere 1b). 3 kindness, humaneness; b (as form of address). c act of kindness. †11‥ cum ~ate suscipi (v. ecclesia 5b); W. Malm. GP V 218 (v. episcopaliter); misertus est homo hominem, homo homini exibuit ~atem, et hoc quidem nature debebat W. Newb. Serm. 881; leproso quem in hospitio receperat gratiam officiose ~atis exhibuit P. Blois Ep. 29. 99B; s1384 [abbas de Evesham] ad eum accessit, ipsum ad manerium suum ‥ invitando, ut ei ‥ in transitu ‥ ~atem, quam poterat, exhiberet V. Ric. II 53; 1458 (v. exiguus 5b). b anteaquam hec ad ~atem tuam scribere statueram, litteras tuas, mi suavissime Elia, expectare cepi Free Ep. 57. c post alias ~ates numeras sibi preostensas et factas, immensi ponderis pateram auream ‥ donavit Ps.-Elmh. Hen. V 107. 4 civilisation, culture. b (acad.) humanity. ubi nichil ~atis, non utetur sapiencia Cato, Numa justicia, Fabius innocencia Map NC IV 2 f. 44; 1549 omni ubique agresti immanitate et rudi feritate depulsa, quae solet inscitiae et ignorationis esse comes, ~ate ac scientii exornare [populum] StatOx 341. b 1517 unus [lector] sit Latinae linguae seminator et plantator, qui lector seu professor artium ~atis appelletur Stat. Coll. Ox. II Corpus Christi 48. 5 decency, propriety (as characteristic of civilised man.). 1340 membra pudoris que quisque haberet pro ~ate velare Foed. V 162.

hūmānĭtās, (8) ātis, f. (humanus), ¶ 1 humanité, nature humaine, ensemble de qualités qui font lʼhomme supérieur à la bête : vis humanitatis Cic. Amer. 63, la force des sentiments humains ; vim omnem humanitatis perspicere Cic. de Or. 1, 53, étudier à fond ce qui constitue essentiellement la nature humaine ; humanitatem omnem exuere Cic. Att. 13, 2, 1, dépouiller tout caractère humain, cf. Cic. Læl. 48 ; humanitatis est responsio Cic. de Or. 2, 230, cʼest humain de répondre ; humanitatis est avec inf. Cic. de Or. 2, 86, il est dans la nature humaine de... ; id non fuit humanitatis tuæ Cic. Læl. 8, ton sentiment humain (ton cœur) ne le permettait pas ¶ 2 affabilité, bienveillance, bonté, philanthropie : pro tua facilitate et humanitate Cic. Fam. 13, 24, 2, en raison de ta facilité et de ta bonté, cf. Cic. Mur. 66 ; Fam. 12, 27 ; Sulla 92 ; Off. 1, 106, etc. ; summa Cæsaris erga nos humanitas Cic. Fam. 4, 13, 2, lʼextrême bienveillance de César à mon égard ¶ 3 culture générale de lʼesprit : in omni parte humanitatis perfectus Cic. de Or. 1, 71, excellent dans toutes les branches de la culture humaine ; doctrinæ studium atque humanitatis Cic. Cæl. 24, le goût de la science et de la culture spirituelle ; politioris humanitatis expers Cic. de Or. 2, 72, dépourvu de toute culture un peu délicate ¶ 4 politesse des mœurs, savoir-vivre : quæ abhorrent a litteris, ab humanitate Cic. Q. 1, 1, 39, toutes choses qui sont incompatibles avec la culture de lʼesprit et la politesse des mœurs, cf. Cic. de Or. 2, 40 ; Off. 1, 145 ; Verr. 2, 3, 8 || [en part.] civilisation : id genus hominum a quo ad alios pervenisse putetur humanitas Cic. Q. 1, 1, 27, une race dʼhommes telle quʼon lui attribue le développement de la civilisation chez les autres peuples, cf. Cæs. G. 1, 1, 3.

hūmānitās, ātis f (humanus)

1. het menszijn, menselijke natuur, menselijke waardigheid; ➤ sensum omnem humanitatis ex animo amittere; omnem humanitatem exuere afschudden;
2. menselijkheid, mildheid, menslievendheid, humaniteit, beleefdheid; ➤ summā in alqm humanitate esse; ut summa severitas summā cum humanitate iungatur;
3. hogere, fijnere beschaving, geestelijke en culturele vorming; ➤ a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt.

humanitas , atis. f.
仁。良善。寬仁。— ingenii 受敎。隨和。Peritior humanitas 學文。Versari in humanitate 務學文。

Suggest a Translation
See an image

, Cibus, potusque humanitati sufficiens, Varroni. Hinc Humanitatem tribuere, apud S. Maximum Taurinensem homil. de Non timendis hostibus carnalibus. Humanitatem dare, in Legibus Wisigoth. lib. 9. tit. 1. § 4. 5. 6. Humanitatem ministrare, apud Marculfum lib. 1. form. 11. quæ est tractoriæ : Ideo jubemus, ut locis convenientibus eisdem a vobis evectio simul et Humanitas ministretur : hoc est, veredos seu paraveredos tantos, panis nitidi modios tantos, etc. Charta Caroli Calvi ann. 858. pro Monasterio S. Mariæ Suession : Delegavimus decimas omnium rerum de tota Abbatia, et earum scilicet rerum, quæ in terra coluntur, vel quæ hominum studio ad Humanitatis usum habenda nutriuntur, et per curam Præpositi aptis vehiculis ad Monasterium ducantur : et ne aliquando quicquam necessarium deesse possit hospitibus, et omnis humanitas supervenientibus exhibeatur, etc. Lex 7. Cod. de Custodia reor. (9, 4.) : Judices omnibus dominicis diebus productos reos custodia carcerali videant, interrogent, ne his Humanitas clausis per corruptos carcerum custodes negetur. Ubi Anianus : Ut eis a Christianis, vel a Sacerdotibus substantia, vel alimonia præbeatur. Vide S. Ambros. de Tobia cap. 14. Senatorem lib. 7. Epist. 33. et Martyrol. vetus 5. Kl. Aug. in S. Pantaleon. Eadgarum in Legibus Monachorum Hydensium cap. 13. Udalricum lib. 3. Consuetud. Cluniac. cap. 21. etc. Adde Capitul. Aquisgr. ann. 817. cap. 27.

, Statura. Acta S. Agricolæ Episcop. Cabillon. tom. 2. Martii pag. 514. ex Gregorio Turon. : Humanitatis exiguæ, facundiæ vero magnæ erat. Quod Galli diceremus : De petite taille.

, Hominis vita. Vita S. Galt. abb. sæc. 6. Bened. part. 2. pag. 820 : Fabas nulla pinguedine vel sapore conditas ei deferebat, istisque alimentis suam artissime Humanitatem sustentabat. Hinc avoir humanité, Existere, inter vivos esse, in Charta ann. 1340. ex Reg. 71. Chartoph. reg. ch. 381 : Comme pluseurs deffuns, ou temps que il avoient Humanité, meuz de dévotion... eussent laissé à l'église de Sainte Nourice de Rains, etc. Humanité vero, Pars corporis, qua quis vir est aut mulier. Lit. remiss. ann. 1349. in Reg. 78. ch. 247 : Aucuns d'eulz (des moines de S. Leu) avalerent leurs braies et monstrerent leur derriere et toute l'Humanité que il portoient, aus hommes et fames qui là estoient, en disant en leur langaige, par le cap de Dieu, cy prandrés vostre Salvadour le jour de Pasques, et non ailleurs. Aliæ ann. 1382. in Reg. 120. ch. 274 : Icellui Senwin... envoia ledit Pierre à la Humanité sa mere vilainement.

, Hominum universitas. Charta Henr. Æduens. episc. in Chartul. S. Dion. Vergiac. fol. 4. v° : Noverit omnium, tam præsentium quam futurorum, generalis Humanitas, quod, etc.

hūmānitās ātis, f

humanus, human nature, humanity: magna est vis humanitatis: humanisatis societas: iura humanitatis: erratum ex humanitate communi.—The human race, mankind: commune humanitatis corpus.—Humanity, philanthropy, kindliness, kindness, sympathy, good nature, politeness: humanitatis parum habere: sensus humanitatis: ex animo exstirpata: pro tuā humanitate: summa erga nos.—Civilization, cultivation, good-breeding, elegance, refinement: provinciae, Cs.: politioris humanitatis expers: vita perpolita humanitate: ea quae multum ab humanitate discrepant, ut, etc., good manners: humanitate omnibus praestitisse, polished language: alicuius humanitatem adamare.

Menu

Word wheel

humanitas

Saved

Recent