insto
insto, to stand upon, take a position; draw near, threaten, insist
BWL
I urged him to tell me who he was
no danger threatens us from Antiochus
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.
- A In gen., constr. with dat., in and abl., or acc.
- α With dat.: jugis, Verg. A. 11, 529.—
- β With in and abl.: saxo in globoso, Pac. ap. Auct. Her. 2, 23, 36 (Trag. Fragm. v. 367 Rib.): instans in medio triclinio, Suet. Tib. 72.—
- γ Absol., to draw nigh, approach; to impend, threaten: quibus ego confido impendere fatum aliquod, et poenas jam diu debitas aut instare jam plane, aut certe jam appropinquare, Cic. Cat. 2, 5: instant apparatissimi magnificentissimique ludi, id. Pis. 27: cum illi iter instaret, id. Att. 13, 23: quidquid subiti et magni discriminis instat, Juv. 6, 520: ante factis omissis, illud quod instet, agi oportere, the subject in hand, Cic. Inv. 2, 11, 37. — Of persons: cum legionibus instare Varum, Caes. B. C. 2, 43.—
- δ With acc. (ante-class.): tantum eum instat exitii, Plaut. Poen. 4, 2, 96 (918).—
- B In partic., to press upon, harass, molest, menace, threaten.—With dat., acc., or absol.
- α With dat.: cedenti, Liv. 10, 36: vestigiis, id. 27, 12, 9: instantem regi cometen videre, Juv. 6, 407.—
- β With acc.: si me instabunt (al. mi), Plaut. Curc. 3, 1, 6 (376).—
- II Trop.
- A To urge or press upon one, to insist; to pursue a thing (syn. urgeo): quamobrem urge, insta, perfice, Cic. Att. 13, 32, 1: accusatori, id. Font. 1: ille instat factum (esse), he insists upon the fact, Ter. And. 147.—To follow up eagerly, pursue; with dat. or acc.
- α With dat.: instant operi regnisque futuris, Verg. A. 1, 504: talibus instans monitis (parens), Juv. 14, 210: non ignarus instandum famae, Tac. Agr. 18.—
- β With acc., to urge forward, ply, transact with zeal or diligence: instant mercaturam, Nov. ap. Non. 212, 30 (Com. Rel. p. 223 Rib.): parte aliā Marti currumque, rotasque volucres Instabant, were hastening forward, working hard at, busily constructing, Verg. A. 8, 434: rectam viam, to go right, i.e. to be right, to hit the mark, Plaut. As. 1, 1, 40 (55): unum instare de indutiis vehementissime contendere, Caes. B. C. 3, 17, 5; cf. Zumpt, Gram. § 385.—
- γ Absol.: vox domini instantis, Juv. 14, 63.—
- B To demand earnestly, solicit, insist upon: satis est, quod instat de Milone, Cic. Q. Fr. 3, 2: quod profecto cum sua sponte, tum, te instante, faciet, at your instance, your solicitation, id. Att. 3, 15.— With inf.: instat Scandilius poscere recuperatores, Cic. Verr. 2, 3, 59, § 136.—With ut or ne: tibi instat Hortensius, ut eas in consilium, Cic. Quint. 10: uxor acriter tua instat, ne mihi detur, Plaut. Cas. 2, 5, 33 (341); cf.: nunc nosmet ipsi nobis instemus, ut, etc., Auct. Her. 4, 56, 69.—Impers.: profecto, si instetur, suo milite vinci Romam posse, Liv. 2, 44.
- —Hence, instans, antis, P. a.
- A (Standing by, being near, i. e.) Present.
- 1 In gen.: quae venientia metuuntur, eadem efficiunt aegritudinem instantia, Cic. Tusc. 4, 6, 11: ex controversia futuri, raro etiam ex instantis aut facti, id. de Or. 2, 25, 105: tempus, Auct. Her. 2, 5, 8: bellum, Cic. Phil. 11, 10, 24.—
- 2 In partic., gram. t. t.: tempus, i.q. praesens tempus, the present tense, the present, Quint. 5, 10, 42; Charis. p. 147 P. et saep.—
- B Pressing, urgent, importunate (post-Aug.): periculum, Nep. Paus. 3, 5: species terribilior jam et instantior, Tac. H. 4, 83: gestus acer atque instans, Quint. 11, 3, 92 sq.; cf.: argumentatio acrior et instantior, id. ib. § 164: admonitio instantior, Gell. 13, 24, 19.—Adv.: instanter, vehemently, earnestly, pressingly: intente instanterque pronuntiare, Plin. Ep. 5, 19, 6: petere, id. ib. 5, 7, 22: plura acriter et instanter incipere, Quint. 9, 3, 30: dicere, id. 9, 4, 126.— Comp.: instantius concurrere, to fight more vehemently, Tac. A. 6, 35. — Sup.: instantissime desiderare, Gell. 4, 18.
I intr. : ¶ 1 se tenir sur ou au-dessus de : saxo in globoso Pacuv. 367, être debout sur un globe de pierre ; jugis Virg. En. 11, 529, se tenir sur les hauteurs || vestigiis Liv. 27, 19, 9, marcher sur les traces de qqn ¶ 2 serrer de près, presser vivement : hosti Liv. 2, 65, 2, serrer de près lʼennemi ; [abst ] Cic. Div. 2, 149 || [fig.] alicui, ut Cic. Quinct. 34, presser vivement qqn de ¶ 3 sʼappliquer sans relâche à qqch. : operi Virg. En. 1, 504, presser un travail || [avec inf.] mettre de lʼinsistance à : instat poscere Cic. Verr. 2, 3, 136, il réclame avec insistance ¶ 4 être sur le dos (sur les bras), être tout près : cum legionibus instare Varum Cæs. C. 2, 43, 2, [ils disaient] que Varus avec ses légions était tout près || être imminent : tibi multa bona instant a me Pl. Pers. 492, de moi vont tʼarriver une foule de bonnes choses ; bellum instat Cic. Att. 14, 9, 3, la guerre est imminente ; illi iter instat Cic. Att. 13, 23, 1, il est à la veille dʼun voyage || menacer : tibi ab iis instat periculum Brut. d. Cic. Fam. 11, 20, 1, tu es menacé dʼun danger de leur part.
II tr., ¶ 1 être sur : rectam viam Pl. As. 54, être dans la bonne voie ¶ 2 serrer de près, poursuivre : hostes Nep. Epam. 9, 1, poursuivre les ennemis ¶ 3 presser lʼaccomplissement dʼune chose : currum Virg. En. 8, 434, se hâter de fabriquer un char ¶ 4 être suspendu sur, menacer : tantum eum instat exiti Pl. Pœn. 918, voilà le malheur qui le menace ¶ 5 dire avec instance, insister : unum instare de indutiis Cæs. C. 3, 17, 5, il insistait sur une seule chose, la question de trêve ; instat illud factum (esse) Ter. Andr. 147, il soutient que la chose a été faite || [abst ] : alicui instanti negare aliquid Cic. de Or. 1, 99, refuser qqch. aux instances de qqn.
➳ instaturus Liv. 10, 36, 3 || pour les formes du pf. confusion avec insisto.
- 1. staan of blijven staan in, op (m. in m. abl.; abl.; acc.); ➤ in inimicissima civitate instant (Cic.); iugis ~; rectam instas viam je bent op de juiste weg (Plaut.);
- 2. op de hielen zitten, nazitten (m. dat.) [(metaf.) vestigiis op de voet volgen];
- 3. in het nauw brengen, aandringen bij, achtervolgen (m. acc.; dat.) [hostes; fugientibus; metaf. vehementius];
- 4. dreigen, ophanden zijn; ➤ instat poena, hiems, bellum;
- 5. niet nalaten, zich toeleggen op (m. dat.; acc.; de) [operi; obsidioni; currum alci zich toeleggen op het bouwen v.e. wagen voor iem.; de indutiis].
逼。催。再三。臨近。追赶。繼功。辯。— vestigiis ejus 從其跡。— operi 勤用工。— famae 養名聲。— eum 迫難彼。— iter hac 從此行路。— fugienti 追趕逃者。Instat periculum 險臨。Ille instat factum 彼訣言有之。
Suggest a Translation
See an image
- to stand upon, take a position: iugis, V.—To draw nigh, approach, be at hand, impend: partus instabat prope, T.: nox instabat, S.: ea quae videntur instare: instant ludi: cum illi iter instaret: quidquid subiti instat, Iu.: illud quod instet agi oportere, the subject in hand: quod instat, i. e. our purpose, V.: cum legionibus instare Varum, Cs.: quantae caedes Laurentibus instant, V.—To press upon, harass, molest, menace, threaten: comminus acriter, S.: rursus, Cs.: ferro: hinc Pallas instat, Hinc contra Lausus, V.: hostibus dubiis, S.: noli mihi instare: praecedentibus, H.: cedenti instaturus, L.: instantem regi cometen videre, Iu.—Fig., to urge, press, insist, pursue: quam ob rem urge, insta, perfice: addit et instat, H.: ille instat factum (esse), insists upon the fact, T.: accusatori.—To follow up eagerly, pursue, be intent upon, urge forward, drive: vox domini instantis, Iu.: Instant ardentes Tyrii, V.: instant operi, V.: talibus instans monitis (parens), Iu.: non ignarus instandum famae, Ta.: Marti currum, to work hard at, V.—To demand earnestly, solicit, insist upon: num ego insto?T.: unum de indutiis, make one demand, Cs.: quod te instante faciet, at your instance: instat Scandilius poscere recuperatores: tibi instat Hortensius, ut eas in consilium: profecto, si instetur, suo milite vinci Romam posse, L.
-
…ab ; latere aperto adgressi circumvenire, et id conspicati Helvetii, qui in montem sese receperant, rursus instare et proelium redintegrare coeperunt. Romani conversa signa bipertito intulerunt prima et secunda acies, ut victis ac submotis resisteret…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Diem ex die ducere Haedui conferri, comportari, adesse dicere. Ubi se diutius duci intellexit et diem instare quo die frumentum militibus metiri oporteret, convocatis eorum principibus, quorum magnam copiam in castris habebat, in his…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. quibus ego confido impendere fatum aliquod et poenam iam diu improbitati, nequitiae, sceleri, libidini debitam aut instare iam plane aut certe appropinquare. quos si meus consulatus, quoniam sanare non potest, sustulerit, non breve…
Cicero, in Catilinam
-
…; proelio excedere ac tela vitare, hostes neque a fronte ex inferiore loco subeuntes intermittere et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset, scuto ab novissimis uni militi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sequebatur. Postquam, ut dixi, senatus in Catonis sententiam discessit, consul optumum factu ratus noctem, quae instabat, antecapere, ne quid eo spatio novaretur, tresviros, quae supplicium postulabat, parare iubet. Ipse praesidiis…
Sallust, Catilina
-
…, maxumo clamore cum infestis signis concurrunt pila omittunt, gladiis res geritur. Veterani pristinae virtutis memores comminus acriter instare, illi haud timidi resistunt maxuma vi certatur. Interea Catilina cum expeditis in prima acie vorsari, laborantibus succurrere…
Sallust, Catilina
-
…cum vita iaceret in terris oppressa gravi sub religione, quae caput a caeli regionibus ostendebat horribili super aspectu mortalibus instans, primum Graius homo mortalis tollere contra est oculos ausus primusque obsistere contra ; quem neque fama deum nec fulmina…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…hunc duo sectati fratres, Aquilonia proles, hunc super et Zetes, hunc super et Calais, oscula suspensis instabant carpere palmis, oscula et alterna ferre supina fuga. ille sub extrema pendens secluditur ala et volucres ramo summovet…
Propertius, Elegies
-
…modo non excitatum esse ad scribendum sed etiam plane deterritum. quid quaeris conturbavi Graecam nationem. ita vulgo qui instabant ut darem sibi quod ornarent iam exhibere mihi molestiam destiterunt. tu, si tibi placuerit liber, curabis ut…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…impedimento. Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium reicere ; unum instare de indutiis vehementissimeque contendere. quem ubi Caesar intellexit praesentis periculi atque inopiae vitandae causa omnem orationem instituisse, neque…
Julius Caesar, Civil War